راه آهن زاهدان به چابهار؛ یک پروژه از پیش شکست خورده
فرشید عابدی، روزنامهنگار در سیستان و بلوچستان، در یادداشت ارسالی به انصاف نیوز نوشت:
ابرپروژه راهآهن زاهدان به چابهار با ظرفیت حمل حدود هشت میلیون تن بار و جابهجایی دو میلیون نفر مسافر با صرف سرمایهگذاری کلان، به منظور توسعه بندر شهید بهشتی، توسعه سواحل مکران، توسعه ترانزیت، تسهیل صادرات و واردات به مراحل نهایی اجرا رسیده، اما چالش مناطق بحرانی ماسه گیر مسیر ریلی زاهدان به بم، اهداف پروژه را با شکست مواجه خواهد کرد و باعث بی میلی تجار نسبت به استفاده از بندرچابهار خواهد شد.
با توجه به اینکه پروژه راه آهن زاهدان چابهار در شُرُف بهرهبرداری است و از طرفی بازه زمانی تامین اعتبار و اجرای پروژه راه آهن زاهدان زابل _ میلک _ مشهد و مسیر ریلی جدید زاهدان_ میرجاوه در هالهای از ابهام است، بنابراین مسیر ریلی زاهدان بم در آینده ای نه چندان دور به یکی از محورهای پر ترافیک راه آهن کشور تبدیل خواهد شد.
از آنجایی که بحران مناطق ماسه گیر این مسیر ریلی، باعث کاهش سرعت و توقف قطارها و به خطر افتادن ایمنی سیر قطارها میشود، لذا پس از بهرهبرداری راهآهن چابهار به زاهدان، حدفاصل ایستگاه راه آهن نمکزار تا ایستگاه شورگز به گلوگاه قطارهای باری و مسافری تبدیل میشود.
به رغم اینکه بندر چابهار نسبت به بندرعباس برای پهلوگیری کشتیهای باری از سمت اقیانوس هند، حدود ۵۰۰ کیلومتر نزدیکتر است؛ اما کاهش سرعت بازرگانی قطارهای باری از مبدا بندرچابهار و متعاقب آن تاخیر در رسیدن محمولههای باری به مقاصد تعریف شده به دلیل چالش ماسههای روان در مسیر ریلی زاهدان به بم، باعث بی میلی تجار نسبت به انتخاب مسیر ریلی بندر چابهار خواهد شد و این مسئله، موجب شکست اهداف پروژه توسعه بندر شهید بهشتی، راه آهن چابهار به زاهدان و کریدور شرق میشود.
درحال حاضر برای تردد قطارها از محدوده ماسه گیر مسیر ریلی زاهدان به بم، بخش قابل توجهی از بازه زمانی شبانهروز به منظور ماسه روبی توسط لودر و دستگاه ماسه روب، مسدود میشود. با این تفاسیر، حدود ۶ رام قطار به صورت رفت و برگشت در مسیر ریلی مذکور سیر میکنند که سالانه حدود یک میلیون تن کالا و حدود ۳۵۰ هزار نفر مسافر را جابهجا میکند.
با سرعت بازرگانی فعلی، احتمال میرود که در وضعیت جوی غیر طوفانی؛ ضمن افزایش چالشهای دستگاه بهرهبردار و بالارفتن هزینههای تعمیر و نگهداری با استفاده از حداکثر توان، امکان دو برابری ظرفیت جابهجایی بار و مسافر در مسیر ریلی زاهدان به بم را خواهیم داشت. با این شرایط، صرفا حدود یکهشتم هدف ابرپروژه مذکور در حوزه بار محقق خواهد شد.
بیگمان اجرای خط دوم راه آهن زاهدان به میرجاوه، احداث راه آهن زاهدان به میلک و استمرار آن به سمت خراسان جنوبی، ظرفیت حمل بار و جابهجایی مسافر را افزایش خواهد داد، اما تا زمان اجرای پروژههای مذکور، سرعت پایین بازرگانی به دلیل چالشهای راه آهن زاهدان به بم؛ پایین بودن سرعت بازرگانی برای مسیر ریلی بندر چابهار به ضد تبلیغی بدل خواهد شد که شاید در سنوات آتی؛ به دلیل تاخیر در رسیدن محمولهها به مقصد، تجار بار دیگر به این مسیر ریلی اعتماد نکنند و مسیر بندرعباس را به رغم پیمایش فاصله بیشتر، ترجیح دهند.
اواخر دولت سیزدهم، استاندار سابق سیستان و بلوچستان برای حل چالش محدوده ماسه گیر مسیر ریلی زاهدان به بم با اختصاص یک و نیم همت به شرکت راه آهن از محل مصوبات سفر رئیسجمهور موافقت کرد، اما با تغییر دولت و استاندار، تیم مدیریتی استان با اختصاص اعتبار مذکور مخالفت کرد تا این چالش به قوت خود باقی بماند.
برای محقق کردن اهداف راه آهن زاهدان به چابهار، بایستی در حین اجرای پروژه نسبت به اتصال صنایع و معادن به مسیر ریلی برنامهریزی انجام میشد. پس از بهرهبرداری، به دلیل هزینهبر بودن تملک اراضی و اجرای زیرسازی؛ صاحبان صنایع و معادن، ارادهای برای اجرا خطوط آنتنی نخواهند داشت، بنابراین شاهد حذف کشندههای جادهای از سطح جادههای استان و متعاقب آن کاهش هزینههای مصرف سوخت و سوانح جادهای نخواهیم بود.
راهکار علمی برای جلوگیری از ورود ماسه به ترانشه های مسیر ریلی زاهدان به بم، احداث گالری(سازه پیش ساخته مشابه تونل) است، از طرفی برای جلوگیری از انباشت ماسه در مسیر ریلی مذکور، بایستی نسبت به احداث پل اقدام کرد، ضمن بازسازی بلاک رودشور به شورگز، پیش بینی میشود که احداث حداقل ۱۰ کیلومتر پل، موجب افزایش سرعت بازرگانی و سیر قطارها خواهد شد.
علی ایحال هزینه حل چالش ماسههای روان مسیر ریلی زاهدان بم نسبت به سرمایهگذاری صورت گرفته در پروژه راه آهن زاهدان به چابهار و منافع حاصل از آن، رقم ناچیزی است که باید از منظر کارشناسی نسبت به آن نگریست.
انتهای پیام
