انگشت‌ها روی ماشه

حمله شیمیایی اخیر به شهر دومای سوریه در حال تغییر معادلات این جنگ هفت‌ساله و خونین است. بار دیگر قدرت‌های بین‌المللی که همواره پای ثابت بحران سوریه بوده‌اند، برای هم خط‌و‌نشان می‌کشند. بحث‌ها، جدل‌ها و اختلاف‌ها درباره عامل حمله شیمیایی به شهر دومای سوریه بالا گرفته، اما با مرور خبرها و گزارش‌های مربوط به سوریه، یک چیز روشن می‌شود: ایالات‌ متحده و روسیه یک گام به رویارویی مستقیم در سوریه نزدیک‌تر شده‌اند. دو‌شنبه‌شب دونالد ترامپ از واکنشی قریب‌الوقوع به حمله شیمیایی اخیر به شهر دوما خبر داد و مسکو نیز هشدار داد هرگونه اقدام نظامی آمریکا، «پیامدهایی جدی» به دنبال خواهد داشت.
دوشنبه‌شب دونالد ترامپ برای بررسی مسائل دفاعی آمریکا با فرماندهان نظامی این کشور در کاخ سفید دیدار کرد. آن‌طور که رئیس‌جمهوری آمریکا گفته است، یکی از مباحث مهم این دیدار، چگونگی واکنش آمریکا در برابر حمله شیمیایی اخیر به شهر دوما بود که طبق گزارش‌ها، ده‌ها کشته و زخمی بر جای گذاشته است. ایالات ‌متحده و هم‌پیمانانش دولت سوریه را به دست‌داشتن در این حمله متهم کرده‌‌اند و ترامپ نیز مدعی شده بخشی از مسئولیت این حمله بر عهده ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، است که از همتای سوری خود حمایت می‌کند. روسیه متقابلا مدعی شده هیچ حمله شیمیایی در دوما صورت نگرفته و در صورت چنین حمله‌ای، شورشیان حمایت‌شده از سوی غرب مسئول آن هستند.  ترامپ پیش از دیدار با فرماندهان نظامی این کشور، در تماسی تلفنی با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه، گفت‌و‌گو کرد و در این تماس، دو طرف بر تمایل خود به واکنشی قاطعانه تأکید کردند. مکرون پیش‌تر گفته بود اگر ثابت شود دولت سوریه در این حمله دست داشته، فرانسه دست به اقدامی نظامی می‌زند. روز سه‌شنبه نیز سخنگوی دولت فرانسه به رادیو اروپا گفت: «اگر دولت سوریه از خط قرمز عبور کرده باشد، به آن پاسخ می‌دهیم». ترزا می، نخست‌وزیر بریتانیا، نیز گفت این حمله وحشیانه را به‌شدت محکوم می‌کند و خواستار مسئول‌شناختن حامیان بشار اسد شد. تنش میان روسیه و آمریکا پس از جلسه متشنج روز دوشنبه شورای امنیت سازمان ملل به‌طرز فزاینده‌ای افزایش یافت. در این جلسه جنجالی، نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل، مسکو را برای حمایت بی‌قیدو‌شرط از بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه، هدف شدیدترین حملات لفظی قرار داد. او چندین‌بار مسکو را رژیم روسیه خطاب کرد و گفت دست روسیه به خون کودکان سوری آغشته است.
هیلی با «هیولا» توصیف‌کردن بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه، گفت: شورای امنیت سازمان ملل چه اقدام بکند چه نه، «در هر صورت آمریکا به آن واکنش نشان خواهد داد».
واسیلی نبنزیا، نماینده روسیه در سازمان ملل، نیز مدعی شد محققان روسیه هیچ مدرکی دال بر حمله شیمیایی در دوما نیافته‌اند. نبنزیا این حادثه و تبعات آن را بخشی از تلاش‌های هدایت‌شده از سوی آمریکا برای ضربه‌زدن به روسیه خواند؛ حمله‌ای که به گفته نبنزیا با طیف گسترده‌ای از ابزارها ازجمله تهمت، اهانت و شعارهای ستیزه‌جویانه صورت می‌گیرد. او گفت لحن کلام علیه روسیه از آنچه حتی در جنگ سرد قابل پذیرش بود، فراتر رفته است.
ساعاتی پیش از این نشست، دونالد ترامپ در حاشیه برگزاری نشست هیئت دولت اعلام کرده بود قصد دارد با فرماندهان نظامی آمریکا برای بررسی حمله شیمیایی به دوما جلسه‌ای تشکیل دهد و با توجه به نظر کارشناسان نظامی که چه‌کسی ممکن است مسئول این حمله شیمیایی باشد، تصمیم لازم را اتخاذ خواهد کرد. ترامپ بار دیگر حمله شیمیایی «فجیع» به حومه دمشق را محکوم کرد و گفت تا ۲۴ یا ۴۸ ساعت آینده درباره حمله نظامی تلافی‌جویانه به سوریه تصمیم می‌گیرد.
دومین ناوشکن آمریکایی در راه است
رسانه‌های ترکیه اعلام کردند جنگنده‌های روسیه روز سه‌شنبه بر فراز ناوشکن آمریکایی مستقر در آب‌های دریای مدیترانه به پرواز درآمدند. روزنامه حریت چاپ ترکیه نوشت: جنگنده‌های روس دست‌کم چهار بار بر فراز ناوشکن آمریکایی یواس‌اس دونالد کوک، مستقر در آب‌های دریای مدیترانه، پرواز کردند. به نوشته این روزنامه، یک ناوشکن متعلق به نیروی دریایی آمریکا نیز در فاصله صدکیلومتری بندر طوطوس در سوریه، جایی که یک پایگاه دریایی روسی قرار دارد، رصد شده است. حریت به نقل از منابعی که هویت خود را افشا نکردند، نوشت: این ناوشکن مجهز به ۶۰ موشک هدایت‌شونده مدل تاماهوک است.
آوریل سال گذشته و پس از حمله شیمیایی  به خان‌شیخون، ترامپ دستور حمله به یکی از پایگاه‌های هوایی سوریه را صادر کرد. ترامپ اما این‌بار علاوه بر دولت سوریه، روسیه را نیز به باد انتقاد گرفته و خلاف گذشته که از رویارویی و انتقاد از پوتین سر باز می‌زد، این‌بار به‌طور مشخص با نام‌بردن از ولادیمیر پوتین، او را مستقیما مرکز انتقاد قرار داده است. رئیس‌جمهوری آمریکا روز یکشنبه در صفحه توییتر خود، روسیه، ایران و شخص ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه را مسئول اقدامات بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه، دانست.
در نشست شورای امنیت سازمان ملل، ایالات متحده با تقدیم پیش‌نویس قطع‌نامه‌ای خواستار بازگشت به مکانیسم‌های سازمان ملل برای تحقیق درباره حمله شیمیایی اخیر شد. قرار شد این قطع‌نامه روز سه‌شنبه (دیروز) به رأی گذاشته شود، اما تا لحظه تنظیم این گزارش، نتیجه این رأی‌گیری مشخص نشده بود. نبنزیا در واکنش به قطع‌نامه پیشنهادی آمریکا، در بیانیه‌ای خشم‌آلود از محققان سازمان منع سلاح‌های شیمیایی دعوت کرد در اسرع وقت به سوریه پرواز کنند و گفت نیروهای روسیه آنها را تا محل حمله ادعایی اسکورت خواهند کرد.
کارن پیر، نماینده بریتانیا در سازمان ملل، از این طرح روسیه استقبال کرد، اما گفت کارشناسان سازمان منع سلاح‌های شیمیایی، باید دسترسی کامل داشته باشند و بتوانند آزادانه عمل کنند. کنوانسیون بین‌المللی منع جنگ‌افزارهای شیمیایی که در لاهه مستقر است، دوشنبه اعلام کرده تحقیق درباره حمله شیمیایی به دوما را با گردآوری «اطلاعات از هر منبع قابل دسترسی» آغاز کرده است.