حجتالاسلام احمد حیدری در یادداشتی با عنوان ««مریم» افضل است یا «زهرا»؟» که در اختیار انصاف نیوز قرار داده است، نوشت:
قرآن در باره برگزیدگی حضرت مریم دارد: «وَ اِذْ قالَتِ الْمَلائِکَهُ یا مَرْیَمُ اِنَّ اللّهَ اصْطَفاکِ وَ طَهَّرَکِ وَاصْطَفاکِ عَلی نِساءِ الْعالَمینَ (آلعمران/۴۲) و آنگاه که ملائکه گفتند: ای مریم همانا خدا تو را برگزیده و پاکیزه ساخته و بر زنان جهان برگزیده است.». در آیه سخن از دو بار برگزیده شدن است:
بار اول او را به عنوان انسان کامل و ذریه صالح و شایسته انتساب به پیامبران، الگو و نمونه انسان، برگزید و در زمره انبیاء و اولیای بزرگ و برگزیده قرار داد. او تنها زنی است که در قرآن در زمره «مُصْطَفَوْن» و برگزیدگان نام برده شده است. در این بار او مانند آدم، ابراهیم، موسی و عیسی از برگزیدگان و نه فقط بر زنان، بلکه بر همه انسانها برگزیده شمرده شد همچنان که در آیه دیگر او و دیگر «قرین» او یعنی آسیه همسر فرعون، به عنوان الگوی انسان مؤمن برای همه زنان و مردان معرفی شدند(تحریم/۱۲-۱۱۹).
البته با عنایت به تعریفها و تمجیدهای فراوان و بینظیر قرآن از مریم، میتوان به قطع برداشت کرد که او از آسیه و از همه زنانی که تا زمان نزول قرآن برگزیده شده بودند(که خدا به همه آنها و تعدادشان آگاه است)، برتر بوده است زیرا اگر زنی از او برتر یا در رتبه او بود(مانند آسیه که قریب به او بود)، در قرآن ذکر میشد و به عنوان الگو معرفی میگشت.
اما برگزیده شدن دوم که عام و بر همه زنان گذشته و آینده (از جمله حضرت زهرا) است، مربوط به فضایل ایمانی و انسانی نیست گر چه فضایل ایمانی و انسانی در آن دخالت تام دارد. برگزیدگی دوم بر خلاف برگزیدگی اول که او و بقیه برگزیدگان از بین همه زنان و مردان و بر همه زنان ومردان برگزیده شده بودند، فقط از بین زنان و بر زنان است پس معلوم میشود در امری بوده که به زنان اختصاص داشته است. بار دوم او را از بین همه زنان عالم برگزید تا آیت خودش قرار دهد و حامل نور عیسی گرداند و بدون وجود همسر، فرزندی به او بخشد که از پیامبران بزرگ و صاحب معجزات و کرامات بینظیر باشد و چون مادری، شأن اختصاصی زنان است پس او در این مورد برگزیده از بین همه زنان جهان تا ابد تاریخ است و این فضیلت اختصاص به او دارد.
با توجه به آنچه گذشت معلوم شد که بیان قرآن اثبات برگزیده بودن مریم و افضل بودن او از حیث ایمان و فضایل، بر همه زنان تا زمان نزول قرآن است و بیش از آن دلالت ندارد اما مخاطبان قرآن این برگزیدگی را تا همیشه عمر بشر گمان میکردند و وقتی رسول خدا دخترش را “سیده نساء العالمین” معرفی کرد، با تعجب پرسیدند: مگرمریم برگزیده زنان جهان (و افضل مطلق) نیست؟ ایشان جواب داد که او برتر از زنان عالم خود یعنی همه امتها تا امت اسلام بود زیرا ایشان مادر عیسی علیه السلام و از امت مسیح بود که آخرین امت قبل از اسلام میباشد. پس در همه امتها تا زمان اسلام، زنی به فضیلت حضرت مریم نبوده است؛ اما این که آیا در امت آخرین هم زنی هم پایه مریم و بلکه افضل از او خواهد بود یا نه؟ باید به آیات قرآن و به بیان پیامبر رجوع کرد و آیات و روایات دلالت دارد که حضرت زهرا افضل از مریم است زیرا:
حضرت زهرا کسی است که خداوند در شأن او، پدر، شوهر و فرزندانش آیه تطهیر را نازل کرده و او را در آیه مباهله شریک در رسالت شمرده و تنها مصداق “نسائنا” معرفی کرده و پیامبر هم در تفسیر این آیات، او را از خود و پاره تن خود خوانده است. پس همان طور که خود رسول خدا افضل برگزیدگان به طور مطلق است، پاره تنش نیز که با او در تطهیر و مباهله و … شریک است، افضل برگزیدگان میباشد.
پس افضل بودن حضرت زهرا با استناد به خود آیات قرآن است و روایات در جهت تبیین آن است نه این که قرآن بر برتر بودن مطلق حضرت مریم دلالت داشته و ما با استناد به روایات، این اطلاق را قید میزنیم. روایات در مقام بیان و تفسیر آیات است. استفاده افضلیت حضرت مریم از آیات قرآن، برداشت درستی است اما نه از آیه “و اصطفاک علی نساء العالمین” بلکه آیات دیگر این دلالت را دارد و آن هم بر زنان همه امتها تا اسلام و نزول قرآن، اما از آن به بعد را نگفته است. پیامبر دخترش را که در ایمان و تقوا هم پایه خودش و پاره تنش میباشد، برتر از همه، حتی مریم علیهاالسلام معرفی میکند، هچنان که خودش برتر از همه حتی عیسی علیه السلام بود. روایات پیامبر بر افضلیت حضرت زهرا هم فراوان است و در کتب معتبر شیعه و سنی وارد شده و عالمان معتبر بدانها استناد کرده اند. از جمله این روایات: «فاطمه بضعه منی؛ (کفایه الاثر /۳۷-۳۸ ؛ مسند احمد/۴: ۵ و …) فاطمه پاره تن من است». رسول خدا خطاب به ایشان فرمود: «یا فاطمه إما ترضین ان تکونی سیده نساء العالمین؛(مسند ابی داود/۱۹۷ و مستدرک الصحیحین ۷: ۱۴۱ و …)
انتهای پیام
دیدگاهتان را بنویسید