روزنامه اعتماد نوشت:
رابرت مالی، نماینده امریکا در امور ایران به دلایلی که جزییات آن تاکنون علنی نشده به مرخصی بدون دستمزد فرستاده شده است. درست در روزهایی که اخبار ضد و نقیض بسیاری درباره مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم جمهوری اسلامی ایران و ایالاتمتحده امریکا و نزدیک شدن دو طرف به یک تفاهم حداقلی برای مدیریت تنش به گوش میرسد، رسانهها از تعلیق مجوز نماینده امریکا در امور ایران از سوی دولت این کشور خبر دادهاند.
ماجرا چیست؟
سیانان در گزارشی مفصل و به نقل از چند منبع آگاه، جزییاتی درباره چرایی فرستاده شدن رابرت مالی، فرستاده ویژه امریکا در امور ایران، به مرخصی بدون دستمزد منتشر کرده است. بر اساس ترجمه خبرگزاری ایسنا در این گزارش آمده است: مجوز رابرت مالی در بحبوحه تحقیقات امنیتی دیپلماتیک وزارت امور خارجه در اوایل سال جاری در مورد سوءاستفاده احتمالی از اطلاعات طبقهبندی شده به حالت تعلیق درآمده و او بعدازظهر پنجشنبه به مرخصی بدون حقوق فرستاده شده است.
رابرت مالی که در ساعات نخست انتشار این خبر سکوت اختیار کرده بود در پاسخ به پرسش سیانان در این باره گفت: به من اطلاع داده شده که مجوز امنیتی من در دست بررسی است. اطلاعات بیشتری در اختیار من قرار نگرفته است، اما انتظار دارم تحقیقات به نحو مطلوب انجام و موضوع به زودی حل شود. در همین حال، من در مرخصی هستم.
سیانان در گفتوگو با چند مقام امریکایی که کارمندان وزارت خارجه امریکا هم جزو آن بودند به جزییات بیشتری در این باره دست پیدا کرده است. یک مقام امریکایی که خواست نامش فاش نشود، نیز گفت: برای مدتی پس از تحقیقات وزارت امور خارجه، مالی در کار باقی ماند، اما اجازه دسترسی به اطلاعات طبقهبندی شده را نداشت.
متیو میلر، سخنگوی وزارت خارجه امریکا بعدازظهر پنجشنبه به سیانان تایید کرد که مالی در مرخصی است. نکته جالب توجه این است که میلر اوایل صبح پنجشنبه ادعا کرده بود که رابرت مالی همچنان فرستاده ویژه برای ایران است. با اعزام راب مالی به مرخصی که میتوان آن را اجباری خواند، آبرام پیلی بهطور موقت نماینده ویژه برای ایران و رهبری کار وزارت خارجه در این زمینه را برعهده دارد.
دو منبع دیگر به سیانان گفتند: در اوایل سال جاری، وزارت امور خارجه تحقیقات خود را در مورد مدیریت اطلاعات محرمانه (کوتاهی در نگهداری از اسناد محرمانه) توسط رابرت مالی افزایش داد که منجر به تعلیق مجوز او در دو ماه گذشته شد. مشخص نیست چه چیزی کشف شده که بهطور خاص منجر به تعلیق رابرت مالی شده است. این منابع هیچ نشانهای از وجود تحقیقات مرتبط با این موضوع نداشتند. اقدام برای تعلیق مجوز امنیتی رابرت مالی بهطور گسترده در داخل وزارت خارجه یا در سراسر دولت بایدن اعلام نشد، زیرا وزارتخانه او را در سمت خود نگه داشت و هیچ اعلامیه رسمی در مورد جایگزینی او انجام نداد.
به گزارش آسوشیتدپرس، یک ماه پیش در حاشیه یک نشست محرمانه درباره ایران در کنگره امریکا، غیبت رابرت مالی مورد توجه قرار گرفت، اما در آن زمان گفته شد او به دلایل شخصی که احتمالا به سلامتی خانوادهاش مربوط است، در مرخصی است.
از رابرت مالی چه میدانیم؟
رابرت مالی متولد ۱۹۶۳ از پدر و مادری هر دو یهودی است. پدرش سایمون مالی از یهودیان مصر متولد قاهره و مادرش باربرا مالی (سابقا سیلورستاین) از یهودیان امریکایی و متولد نیویورک بود. پدر و مادر رابرت هر دو زندگی کاملا سیاسی داشتند. مادرش برای هیات نمایندگی جبهه آزادیبخش میهنی الجزایر در سازمان ملل و پدرش به عنوان خبرنگار خارجی الجمهوریه کار میکردند. او که سمپاتی کمونیستی داشت، در نیویورک روزگار میگذراند، درباره امور بینالملل، مخصوصا درباره جنبشهای ملیگرایانه ضد امپریالیستی در آفریقا مینوشت و نقش کلیدیاش برجسته کردن جبهه آزادیبخش ملی در صحنه جهانی بود. زمانی که رابرت ۵ سال سن داشت خانواده او به فرانسه نقل مکان کردند و در این کشور ماندند تا اینکه در سال ۱۹۸۰ والری ژیسکار دستن رییسجمهور فرانسه، سایمون مالی (پدر رابرت) را مدت کوتاهی به خاطر خصمانگی او با استعمار غربی و اسراییل به نیویورک اخراج کرد.
رابرت مالی در دانشگاه ییل تحصیل کرد و در سال ۱۹۸۴ با برنده شدن بورسیه رودز وارد کالج مگدالن، آکسفورد شد و مدرک پیاچدی در رشته فلسفه سیاسی را دریافت کرد. پایاننامه دکترای او درباره جهان سوم گرایی و افول آن بود. او به نوشتن درباره سیاست خارجی، از جمله تفسیرهای بسیار درباره منازعه اسراییلی-فلسطینی ادامه داد. او مدرک حقوقی جیدی را از مدرسه حقوق هاروارد گرفت در حالی که یکی از همکلاسیهای او در مدرسه حقوق باراک اوباما بود. مالی همچنین با آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه امریکا برای چندین دهه دوست بوده که به دوران نوجوانی و همکلاسی بودن آنها در پاریس برمیگردد.
رابرت مالی در دوران ریاستجمهوری بیل کلینتون مدیر امور دموکراسی و حقوق بشر شورای امنیت ملی ایالاتمتحده امریکا بود. او در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما دستیار ویژه رییسجمهور و هماهنگکننده امور خاورمیانه، آفریقای شمالی و منطقه خلیج فارس و از اعضای تیم امریکا در مذاکرات برجام بود. در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۱ جو بایدن، رابرت مالی را به عنوان نماینده ویژه ایالات متحده امریکا در امور ایران معرفی کرد. رابرت مالی پیش از این انتصاب ریاست گروه بینالمللی بحران را برعهده داشت که تمرکز فعالیتهایش بر جلوگیری از جنگ است.
رابرت مالی در یک گفتوگو زندگینامه خود را اینگونه توضیح میدهد: «پدربزرگ و مادربزرگ من از سوریه و اروپای شرقی هستند، پدر من یهودی ملیگرای عرب اهل مصر بود. من در ایالات متحده متولد شدم و بیشتر دوران جوانیام را در فرانسه زندگی کردم. استقلال، مقاومت آن در برابر استبداد رای و رد همه موانع اعم از ملی، فرقهای یا قومی، ویژگیهای گروه بحران بود که برای نخستینبار در ۱۶ سال پیش هنگامی که برنامه خاورمیانه و آفریقای شمالی آن را بنیان نهادم، مرا به سوی این گروه کشاند.»
اخراج به خاطر گفتوگو با حماس
خاورمیانه نامی آشنا برای رابرت مالی ۵۹ ساله است. علاقه او به عنوان نویسنده کتاب «ندایی از الجزایر»
-که در آن به بررسی تحولات سیاسی پسااستعماری الجزایر پرداخته- به مساله صلح اعراب و اسراییل ریشهدار است و البته یکی از دلایل خصومت اسراییل با او نیز همین مساله است. رابرت مالی از عادیسازی رابطه اسراییل با کشورهای عربی سرسختانه حمایت میکند البته به شرط اینکه این روند همه کشورهای عربی به شمول سوریه را هم دربرگرفته و به مذاکره اسراییل با حماس هم منتهی شود. با وجود این رویکرد و این حقیقت که رابرت مالی خود یهودی است، اما او نه تنها محبوب اسراییلیها نبود، بلکه در مقاطعی به اسراییلیستیزی هم متهم شده است.
رابرت مالی در سال ۲۰۰۰، زمانی که بیل کلینتون، رییسجمهور وقت زمینههای برگزاری کمپدیوید را فراهم میکرد، در تیم او فعال بود. به گزارش ایندیپندنت، رابرت مالی در نشست کمپ دیوید ۲۰۰۰ نقش داشت و بعدها روایت غالب از این نشست که علت شکست آن را متوجه یاسر عرفات میدانست، رد کرد و گفت ایهود باراک، نخستوزیر وقت اسراییل نیز نقش داشته است.
یکی از جنجالیترین دورههای کاری رابرت مالی در سال ۲۰۰۸ بود. در آن مقطع رابرت مالی به عنوان مشاور با کمپین انتخاباتی باراک اوباما همکاری میکرد که گزارشهایی درباره ملاقاتش با اعضای حماس منتشر شد. بر اساس گزارشی که روزنامه انگلیسی تایمز منتشر کرد «رابرت مالی» در حال مذاکره با گروه حماس که توسط وزارت خارجه امریکا در لیست سیاه قرار داده شده، بوده است. رابرت مالی در توضیح این دیدار به تایمز گفت: «شغل من در گروه بحران بینالمللی ملاقات با انواع افراد بدبین و گزارش دادن در مورد آنچه آنها میگویند، است. من هیچگاه منکر کسی که با او ملاقات میکنم، نیستم. این همان چیزی است که من انجام میدهم.» این مساله در آن مقطع به قطع ارتباط ستاد انتخاباتی اوباما با رابرت مالی منتهی شد اما مالی در دولت دوم اوباما به میز خاورمیانه شورای امنیت ملی دعوت شده و مشاور ویژه اوباما در امور مربوط به سازمان تروریستی داعش شد.
پرونده پیچیده ایران روی میز فرستاده ویژه
هنوز یک هفته از روی کار آمدن جو بایدن در ژانویه ۲۰۲۱ نگذشته بود که رییسجمهور جدید رابرت مالی را به عنوان نماینده ویژه ایران منصوب کرد . این انتصاب چه پیش از رسمی شدن و چه پس از آن با حاشیهها و انتقادهای بسیاری همراه بود. با این انتصاب رابرت مالی جانشین الیوت آبرامز و برایان هوک، دو دیپلماتی که در دولت ترامپ عهدهدار این سمت بوده و به ایرانستیزی شهرت داشتند، شد. در آن مقطع پیتر باینارت، روزنامهنگار درباره مخالفتها با رابرت مالی نوشت: «بسیاری از افرادی که با برجام مخالف بودند و فکر میکردند فشار حداکثری استراتژی عالی است، اکنون نگرانند، چون راب مالی احتمالا بتواند برجام را نجات دهد.»
در همان ژانویه، الی لیک از چهرههای تندرو نیز در یادداشتی تحت عنوان «نخستین گاف سیاست خارجی بایدن ممکن است در بحث ایران باشد»، از انتصاب رابرت مالی به شدت انتقاد کرد.
سناتور تام کاتن-چهره ضد ایرانی- نیز درباره این انتصاب نوشت: این به شدت مشکلساز است که بایدن میخواهد راب مالی را برای هدایت سیاستها در قبال ایران منصوب کند. «رابرت مالی» سابقه طولانی در همدردی با ایران و دشمنی با اسراییل دارد. اگر او انتخاب شود، تهران نمیداند چه شانسی نصیبش شده است.
آرون دیوید میلر، دیپلمات پیشین وزارت خارجه امریکا نیز که رابطه نزدیکی با «رابرت مالی» دارد در دفاع از این انتصاب نوشته بود: «مالی چون عضو تیم مذاکرهکننده هستهای با ایران بوده، نقاط قوت و محدودیتهای برجام را میشناسد و مهمتر از همه آنکه او به آنتونی بلینکن، وزیر خارجه و جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی در دولت بایدن نزدیک است.»
این انتقادها از نخستین روز آغاز به کار راب مالی شروع و تا این روزها که خبر مرخصی اجباری او منتشر شده ادامه داشت، اما کارنامه راب مالی در این قریب به سه سال نشان میدهد که او بیوقفه در مسیر تعیین شده از سوی جو بایدن برای ترجیح دیپلماسی بر گزینههای دیگر در مواجهه با ایران گام برداشته است. راب مالی که روزگاری با حضور در تیم جان کری، وزیر خارجه دولت باراک اوباما در جلسات مستقیم با هیات مذاکرهکننده ایرانی به ریاست محمدجواد ظریف حضور داشت، کار خود را به عنوان فرستاده ویژه رییسجمهور جو بایدن در روزگاری آغاز کرد که هیات مذاکرهکننده ایرانی چه در دوره حسن روحانی و چه ابراهیم رییسی مجوز دیدار مستقیم با همتاهای امریکایی را نداشتند. همین مساله بر پیچیدگیهای ماموریت مالی افزود.
هیاتهای مذاکرهکننده ایران و امریکا چه در روزگار رونق مذاکرات تا مرداد ۱۴۰۱ و چه در دوره دیدارهای گاه و بیگاه و اعلام نشده در یکی از کشورهای حاشیه خلیجفارس در دو اتاق جداگانه نشسته و نظرات و پاسخهای خود به پیشنهادهای یکدیگر را با واسطه به گوش یکدیگر رساندند. البته دیدارهای تایید نشده رابرت مالی با سعید ایروانی، سفیر و نماینده دایم ایران در نیویورک در چند ماه اخیر از این قاعده مستثنی بوده است.
رابرت مالی اندکی پس از انتصاب به عنوان نماینده ویژه در امور ایران به آکسیوس گفته بود که بازگشت به توافق اولیه (برجام) کار آسانی نخواهد بود. او در بخشهایی از سخنانش ادعا کرده بود که رییسجمهور (وقت) ایران حسن روحانی احتمالا با یک رهبر تندروتر در انتخابات آتی ژوئن جایگزین خواهد شد. برجام در برخی محافل سیاسی در ایران محبوب نیست.
رابرت مالی در سه سال اخیر بر موضوع احیای برجام و نیل به توافق با تهران برای آزادی زندانیان دوتابعیتی متمرکز بود. به گزارش سیانان، رابرت مالی در چند ماه اخیر نقش برجستهای را در تلاش برای آزادی امریکاییهایی که در ایران بازداشت شدهاند، برعهده داشته و بهطور منظم با خانوادههای بازداشتشدگان در تماس بوده است.
آغاز ناآرامیها در ایران از تابستان ۱۴۰۲ با حمایت غربیها همراه شد و در این میان رابرت مالی نیز در یکی از موضعگیریهای خود به سوژه انتقادها تبدیل شد. رابرت مالی با انتشار توییتی در ۲۲ اکتبر نوشته بود: «معترضان در ایران و شهرهای جهان از دولت جمهوری اسلامی میخواهند به کرامت و حقوق انسانیشان احترام بگذارد.»
به گزارش دویچه وله، این توییت در آن زمان با اعتراض چهرههایی از اپوزیسیون روبهرو شد که ادعا کردند هدف معترضان سرنگونی جمهوری اسلامی است. رابرت مالی بعدا اعلام کرد که تقلیل دادن مطالبات معترضان ایرانی اشتباه بوده است. انتشار خبر قطع دسترسی رابرت مالی به اطلاعات محرمانه از چند هفته پیش و به تبع آن اعزام او به مرخصی اجباری در این مقطع زمانی تصویر بهتری از چرایی طرح نام برت مک گورک، یکی از مقامات ارشد شورای امنیت ملی در مذاکره با ایرانیها در مسقط ارایه میکند. چندی پیش سایت خبری-تحلیلی آکسیوس گزارش داد که «برت مکگورک»، مشاور ارشد جو بایدن رییسجمهوری امریکا در امور خاورمیانه در هجدهم اردیبهشت ماه سفری بیسر و صدا به عمان داشت تا درباره تماس احتمالی دیپلماتیک با ایران درباره برنامه هستهای، با مقامهای عمانی رایزنی کند.
نیویورکتایمز در گزارشی درباره مرخصی اجباری راب مالی نوشت: حتی قبل از انتشار اخبار مربوط به مرخصی، به نظر میرسید که رابرت مالی نقش کمتری در سیاست امریکا در قبال ایران در ماههای اخیر بازی میکند. رابرت مالی مدتهاست که هدف تندروهای امریکایی مخالف ایران و چهرههای اپوزیسیون سیاسی در ایران بوده است که او را به آنچه آشتیجویی خطرناک با ایران میخوانند، متهم کردهاند. رابرت مالی از مدتها قبل مخالف سیاست تکبعدی تحریم ایران بوده و میگوید که استراتژی سرکوب فشار اقتصادی و سیاسی بر ایران قطعا شکست خواهد خورد و ایالات متحده باید گفتوگوی سازندهای را با جمهوری اسلامی ایران آغاز کند.
انتهای پیام
