عهد میانهروها
جریان میانهروها کلیدواژهای است که از زمستان ۱۴۰۱ به تدریج در فضایی سیاسی و رسانهای کشور جای خود را باز کرده است. در انتخابات مجلس دوازدهم و ریاست جمهوری ۱۴۰۳ نقش فعالی داشتند. و حالا با گرد هم آمدن بخشی از نیروهای این جریان فعالیت حزبی را تجربه میکنند.
علیاکبر ناطق نوری، علی لاریجانی، سیدحسن خمینی، حسن روحانی و سیدمحمد خاتمی به عنوان بزرگان جریان میانهروها شناخته میشوند.
در یک نگاه:
با اعلام رسمی آغاز به کار حزب «عهد» از امروز، جمعی از نیروهای نزدیک به جریان میانهروها فعالیت حزبی خود را آغاز کردند. این حزب، نماینده کل جریان میانهروها نیست، اما این فعالیت حزبی میتواند تلاشی برای سازماندهی بخشی از این جریان باشد.
چرا مهم است؟
جریان میانهروها که تاکنون عمدتاً از طریق توافقها و ائتلافهای نانوشته عمل کرده، برای نخستینبار شاهد فعالیت حزبی رسمی یکی از بخشهای خود است.
این اقدام پس از حضور انتخاباتی فعال در مجلس دوازدهم و ریاستجمهوری رخ میدهد و میتواند نشانهای از تلاش برای تثبیت حضور سیاسی باشد. به ویژه آنکه انتخابات شوراها نیز چند ماه دیگر برگزار خواهد شد.
چه اتفاقی افتاده است؟
حزب «عهد» فعالیت رسمی خود را آغاز کرد. اعضا و مؤسسان این حزب از میان فعالان سیاسی نزدیک به جریان میانهرو انتخاب شدهاند.
با این حال، چهرههای محوری این جریان و همه طیفهای آن، در قالب این حزب گرد هم نیامدهاند و «عهد» تنها بخشی از شبکه میانهروها را نمایندگی میکند.
تصویر کلی
جریان میانهروها در سیاست ایران محصول یک تصمیم ناگهانی یا تشکیل یک نهاد رسمی نیست. این جریان از زمستان ۱۴۰۱ و در واکنش به شرایط سیاسی کشور، بهتدریج شکل گرفت و بر همگرایی میان طیفهای مختلف استوار بود.
بازیگران اصلی
این همگرایی میان سه گروه شکل گرفت:
- اصلاحطلبان نزدیک به سیدمحمد خاتمی که همچنان بر راهگشایی صندوق رأی تأکید داشتند.
- اصولگرایان معتدل نزدیک به علی لاریجانی و علیاکبر ناطق نوری
- اعتدالگرایان همسو با حسن روحانی و حسن خمینی
در عمل، توافقی نانوشته میان پنج چهرهی شاخص جریان میانهروها شکل گرفت؛ توافقی که بدون اعلام رسمی، مبنای هماهنگی سیاسی قرار دارد.
آزمون اول: انتخابات مجلس دوازدهم
اولین نمود عملی این همگرایی در انتخابات مجلس دوازدهم دیده شد.
جزییات:
با وجود ردصلاحیت مرسوم جمعی از کاندیداها، فهرستهایی با محوریت کاندیداهای معتدل و اصولگرا شکل گرفت که در نتیجهی آن حدود ۱۰۰ نمایندهی نزدیک به جریان میانهروها وارد مجلس شدند. بخش قابل توجهی از این نمایندگان به طیف نزدیک به علی لاریجانی تعلق داشتند.
این نتیجه، جایگاه جریان میانهروها را بهعنوان یک بلوک مؤثر، هرچند غیررسمی، تثبیت کرد.
بیانیهی «روزنهگشایی»
در همان روزهای انتخابات مجلس دوازدهم، جمعی از فعالان سیاسی، رسانهای، اجتماعی و مدنی بیانیهای با عنوان «روزنهگشایی» منتشر کردند.
آنچه در بیانیه مطرح شد:
- تأکید بر استفاده از فرصتهای حداقلی انتخاباتی
- پرهیز از انفعال سیاسی
- تقویت گفتمان میانهروی در شرایط محدود
امضاکنندگان این بیانیه عمدتا از چهرهها و فعالان نزدیک به بزرگان جریان میانهروها بودند.
بعد از مجلس چه شد؟
کنش جریان میانهروها به انتخابات مجلس محدود نماند.
این جریان در انتخابات ریاستجمهوری با انسجام بیشتری وارد میدان شد و ائتلافی گستردهتر شکل گرفت.
حتی بخشی از نیروهای نزدیک به جریان محمدباقر قالیباف نیز در مرحلهی دوم انتخابات به این ائتلاف پیوستند. نامزد نهایی این ائتلاف مسعود پزشکیان بود که توانست رای اکثریت را از آن خود کند.
نتیجهی انتخابات ریاستجمهوری
پزشکیان با شعارهایی مبتنی بر عدالت و انصاف موفق شد رأی اکثریت را به دست آورد و بهعنوان رئیسجمهور انتخاب شود. این پیروزی، جایگاه جریان میانهروها را از سطح ائتلاف انتخاباتی به سطح کنش مؤثر در قدرت اجرایی ارتقا داد.
پس از پیروزی
دولت میانهرو چهاردهم که با شعار «عدالت و انصاف» آغاز به کار کرد، وفاق را بهعنوان رویکرد اصلی خود برای رسیدن به اهداف در دستور کار قرار داد.
حزب «عهد» کجای این معادله است؟
آغاز فعالیت حزب «عهد» بهمعنای تشکیل حزب واحد جریان میانهروها نیست.
واقعیتها:
- این حزب تنها بخشی از میانهروها را نمایندگی میکند
- همهی چهرههای اصلی این جریان در آن حضور ندارند
- بخش قابل توجهی از کنش میانهروها همچنان خارج از ساختار حزبی انجام میشود
گام بعدی چیست؟
با آغاز به کار حزب «عهد»، جریان میانهروها میتواند وارد مرحلهای تازه شده باشد:
- بخشی با فعالیت حزبی محدود
- بخشی با تداوم هماهنگیهای نانوشتهی غیررسمی
اما اینکه حزب «عهد» تا چه اندازه به بازیگری مؤثر در فضای سیاسی ایران تبدیل شود، به تحولات آینده و میزان انسجام درونی این جریان و همینطور نوع ارتباط آن با بزرگان جریان میانهروها و دیگر اضلاع این جریان بستگی دارد.
انتهای پیام
