سید حسین موسویان، عضو ارشد اسبق مذاکره کنندهی ایران، در مصاحبه روزنامه الوطن مصر گفت: تمام توافقهای جزیی ایران و آمریکا طی ۴۷ سال گذشته، شکست خورده اند / تمام جنگهای منطقه به نفع رژیم صهیونیستی بوده است / اهداف آمریکا و اسرائیل در جنگ اخیر ناکام ماند / پاسخهای موشکی ایران، بازدارندگی اسرائیل را تضعیف کرد / پیشنهاد چارچوبی برای مذاکرات هستهای
دکتر سید حسین موسویان، مذاکره کننده ارشد سابق ایران و استاد دانشگاه پرینستون آمریکا، در گفتوگویی با «الوطن» تحلیلی گسترده از روابط ایران و آمریکا ارائه داد.
۱ – چگونه میتوان به توافقی رسید که هم آمریکا و هم ایران را راضی کند؟
- درس اصلی ۴۷ سال گذشته این است که همه توافقهای جزئی یا تکموضوعی میان واشنگتن و تهران شکست خوردهاند. بنابراین دو کشور به یک توافق جامع نیاز دارند، نه یک توافق محدود دیگر. زیرا باید تصویر روشنی از وضعیت نهایی وجود داشته باشد. این وضعیت نهایی میتواند حرکت تدریجی به سمت عادیسازی روابط باشد، بهگونهای که روابط دو کشور به شرایط پس از انقلاب ۱۹۷۹ و پیش از بحران گروگانگیری بازگردد.
۲- نقشه راه پیشنهادی چیست؟
- به نظر من، این نقشه راه بر پنج اصل استوار است:
- پرونده هستهای: آمریکا میخواهد ایران در معاهده ان پی تی باقی بماند و سلاح هستهای نسازد، چون استراتژی آمریکا، حفظ انحصار هستهای اسرائیل در منطقه است. بنابراین، آمریکا باید حق ایران را طبق معاهده ان پی تی به رسمیت بشناسد که شامل حق غنی سازی است همانطور که برای کشورهایی مانند ژاپن، برزیل و آرژانتین قائل شده است. ایران نیز میتواند در اعمال این حق خویشتنداری نشان دهد، از جمله پذیرش غنیسازی صفر برای دورهای مشخص، کاهش ذخایر اورانیوم غنیشده به زیر ۵ درصد برای مصارف صلحآمیز، و ادامه همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای رفع ابهامات فنی.
- بعد منطقهای: احترام متقابل به منافع منطقهای و پایان دادن به تنشهای منطقهای.
- تنش ایران و اسرائیل: «فیل در اتاق روابط ایران و آمریکا»، اسرائیل است. نیاز به میانجیگری آمریکا برای توقف تهدیدات متقابل نظامی و امنیتی بین اسرائیل و ایران وجود دارد.
- روابط ایران با متحدان عرب آمریکا: ایجاد چارچوبی برای همکاری و امنیت جمعی میان ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس که به امنیت و ثبات منطقه کمک کند.
- توافق جامع متوازن: توافق باید متوازن باشد و آبروی همه طرفها را حفظ کند.
۳- آیا اسرائیل به بازیگر مسلط منطقه تبدیل شده است؟
- بسیاری از جنگها و بحرانهای چند دهه اخیر، از جمله جنگ عراق علیه ایران و کویت، جنگهای آمریکا در عراق و افغانستان، مداخله ناتو در لیبی، جنگ عربستان در یمن و بحران سوریه، در نهایت همه به نفع اسرائیل تمام شدهاند و به تقویت موقعیت آن کمک کردهاند. این روند با راهبرد نتانیاهو در مورد “اسرائیل بزرگ” همسو بوده است. حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به ایران نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. با این حال، حملات موشکی و پهپادی ایران به اسرائیل آسیب قابل توجهی وارد کرد و بازدارندگی منطقهای اسرائیل را تضعیف کرد.
۴- پیام ایران به کشورهای منطقه چیست؟
- پیام ایران به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس بیشتر به بازنگری در معماری امنیت منطقهای مربوط است. آمریکا بهتدریج در حال کاهش حضور نظامی خود در منطقه است تا بر رقابتهای جهانی تمرکز کند. جنگ اخیر نشان داد که پایگاههای آمریکا در منطقه نتوانستهاند امنیت پایدار برای آنان ایجاد کنند. نتیجه این است که امنیت منطقه باید بیشتر بر دوش کشورهای خود منطقه باشد، نه قدرتهای خارجی. این موضوع با مدل مشابه در اروپا درباره ناتو مقایسه میشود. در کتابی که در سال ۲۰۲۰ منتشر کردم با عنوان «ساختار جدید امنیت، صلح و همکاری در خلیج فارس»، چارچوبی جامع برای این موضوع ارائه دادم. اگر این دیدگاهها جدی گرفته میشد، شاید منطقه از صدها میلیارد دلار خسارت جلوگیری میکرد.
۵- تاثیر تحریمها بر ایران چیست؟
- تحریمهای طولانی و فشار اقتصادی، تفکر راهبردی ایران را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. حتی پیش از جنگهای اخیر، ایران با مشکلات ساختاری اقتصادی مانند بیکاری، فقر و فساد مواجه بود. جنگها نیز صدها میلیارد دلار خسارت مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کردند. این شرایط باعث شده بخشی از تصمیمگیران به این نتیجه برسند که ادامه این روند هزینههای فزایندهای دارد. منتهی واقعیت این است که بدون توافق با آمریکا، تحریمها برطرف نخواهد شد و مشکلات اقتصادی تشدید خواهد شد. بنابراین رفع تحریمها به اولویت راهبردی ایران تبدیل شده است. منتهی توافق پایدار با واشنگتن، واقعبینانهترین مسیر برای ثبات اقتصادی تلقی میشود.
۶- آیا حملات نظامی آمریکا، استراتژی هسته ای ایران را تغییر داده؟
- خیر. منتهی در مقالهای مشترک با پروفسور فرانک فون هیپل در مجله «دانشمندان اتمی» تأکید کردم که بحران هستهای ایران به سطحی بیسابقه رسیده است. تهدیدهای شدید آمریکا، از جمله تهدید به نابودی ایران، میتواند هر کشوری را به سمت ایجاد بازدارندگی هستهای سوق دهد.
۷- آیا ایران از تنگه هرمز بعنوان ایزار بازدارندگی استفاده میکند؟
- حمله دوم آمریکا باعث شد ایران استفاده از تنگه هرمز را جدیتر بررسی کند. اثر این موضوع بر بازارهای جهانی نشان داد که ایران تاکنون صبور بوده و بهطور کامل از این موضوع مهم بعنوان بازدارندگی استفاده نکرده، اما احتمالاً در آینده نقش مهمی در راهبرد امنیتی ایران خواهد داشت.
۸- آیا حملات اخیر آمریکا، محاسبات ایران را تغییر داده؟
- با وجود خسارات زیادی که آمریکا و اسرائیل به ایران زدند، اما آمریکا و اسرائیل در تحقق اهداف خود برای تغییر نظام ناکام بودهاند ضمن اینکه ایران نیز با پاسخ موشکی و پهپادی خود هزینههایی بر طرف مقابل تحمیل کرده است. ایران توانسته در برابر دو موج حملات نظامی آمریکا مقاومت کند و این امر به افزایش اعتماد به نفس و تقویت موقعیت آن در مذاکرات آینده منجر شده است.
لینک منبع: https://www.elwatannews.com/news/details/8271490
انتهای پیام
دیدگاهتان را بنویسید