تالاب «صالحیه» به عنوان تنها تالاب استان البرز این روزها زیر تازیانه تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگیها و دستاندازیهای انسانی به یکی از کانونهای اصلی تولید گرد و غبار تبدیل شده است؛ چالشی زیستمحیطی که آسمان استانهای البرز، قزوین و حتی تهران را تحت تاثیر قرار داده و عزم ملی را برای مهار آن طلب میکند.
به گزارش ایرنا، وسعت حریم و بستر تالاب صالحیه بر اساس مطالعات وزارت نیرو حدود ۴۸ هزار هکتار است که ۱۶ هزار هکتار آن در حوزه استحفاظی البرز و ۳۲ هزار هکتار در استان قزوین قرار دارد؛ این زیستگاه ارزشمند فلات مرکزی ایران تاکنون میزبان بیش از ۱۱۰ گونه پرنده مهاجر و بومی، ۲۶ گونه پستاندار، ۲ گونه دوزیست و ۲۷ گونه خزنده بوده و به عنوان استراحتگاه و توقفگاهی حیاتی برای مهاجرت پرندگان شناخته میشود.
تنوع زیستی کمنظیر منطقه شامل پرندگان آبزی و کنارآبزی چون غاز خاکستری، فلامینگو، درنا، خوتکا، فیلوش، آنقوت، تنجه و انواع حواصیل و پرندگان خشکزی نظیر هوبره، سنقر، سارگپه و دال در کنار پستاندارانی همچون گرگ، کفتار، گربه وحشی، سیاهگوش، روباه و گراز، جلوهای بینظیر از حیات وحش را پدید آورده بود اما اکنون خشکی مفرط، این اکوسیستم را در آستانه بحرانی برگشتناپذیر قرار داده است.
گرمای کمسابقه، خشکیدگی بستر تالاب و کاهش رطوبت آن، این منطقه را به کانون ریزگردها تبدیل کرده؛ پدیدهای که در روزهای متمادی شاخص کیفیت هوای شهرستانهای تابعه استان البرز بهویژه ساوجبلاغ، نظرآباد و فردیس را در شرایط خطرناک و ناسالم برای عموم و گروههای حساس قرار میدهد.
اگرچه طی سالهای گذشته تلاشهایی برای احیا نظیر مطالعات پایش، اجرای برنامههای قرق و ممانعت از چرای بیرویه صورت گرفته اما غلبه بر این بحران نیازمند طرحی جامعنگر، تخصیص حقابه پایدار و انسجام دستگاههای اجرایی ۲ استان البرز و قزوین با هدایت ستاد ملی گرد و غبار بود.
برنامه جامع احیا روی میز شورای برنامهریزی
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البرز با اشاره به تدوین برنامهای علمی برای ساماندهی این زیستبوم اظهار کرد: فرآیند نهاییسازی برنامه احیا و مدیریت تالاب صالحیه با بهرهگیری از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان و بررسی پیشنهادهای مشاور در ستاد هماهنگی تالابها آغاز و نتایج آن در شورای برنامهریزی و توسعه استان ارائه شده است.
«قربانعلی محمدپور» با تاکید بر لزوم همافزایی منطقهای افزود: نشستهای مشترکی میان استانداریهای البرز و قزوین برگزار و مطالعات اولیه برای حذف کانال زهکش انجام شده است؛ اعتبارات این بخش تامین و اسناد مربوطه در سامانه مناقصات بارگذاری میشود.
وی همچنین از یک دستاورد مهم حفاظتی خبر داد و گفت: با پیگیریهای مستمر محیط زیست، مصوبه واگذاری ۵۰۰ هکتار از اراضی تالاب برای احداث شهرک صنعتی نجمآباد لغو و اجرای طرح به طور کامل به خارج از حریم تالاب منتقل شد.
محمدپور خواستار تسریع در صدور مجوزهای قانونی از سوی ستاد ملی گرد و غبار برای حذف زهکش حائل تالاب شد تا فرآیند بازگشت رطوبت به تالاب صالحیه بدون موانع حقوقی عملیاتی شود.
رطوبت پنجدرصدی تالاب و شکایت از شترداران متخلف
رییس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان نظرآباد نیز در گفتوگو با ایرنا با اعلام اینکه رطوبت بستر تالاب به کمتر از پنج درصد رسیده است، گفت: کاهش شدید رطوبت، عامل اصلی خیزش ریزگردها در منطقه است و عدم رهاسازی حقابه از سوی شرکت آب منطقهای استان البرز در کنار تداوم چرای غیرمجاز شترها، وضعیت را شکنندهتر کرده است.
«رضا فیروزی» به اقدامات حقوقی انجامشده اشاره و تصریح کرد: برای ممانعت از تخریب پوشش گیاهی و فرسایش خاک، شکایتی علیه مالکان و چرابانان شترهای غیرمجاز در دادستانی شهرستان مطرح شده است. همچنین با پیگیریهای ثبتی، سند تکبرگی کاداستر ۱۶ هزار و ۴۰۰ هکتار از اراضی تالاب در محدوده البرز به نام سازمان حفاظت محیط زیست صادر و تثبیت مالکیت شد.
وی با اشاره به مصوبات بیستوسومین نشست ستاد ملی سیاستگذاری گرد و غبار به ریاست معاون رییس جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط زیست کشور خاطرنشان کرد:موضوع انسداد و حذف زهکش تالابهای صالحیه و الهآباد به عنوان اصلیترین عامل تخلیه آبهای سطحی تصویب شد که مرحله نخست آن به صورت پایلوت در بخشهای بحرانی اجرا میشود تا پس از پایش اثربخشی، زمینه احیای کامل تالاب و مهار کانونهای گرد و غبار فراهم شود.
انتهای پیام
