مسعود حمیدی در روزنامه خراسان نوشت: «سردخانههای استان از مرغ سرریز شده، مرغدار متضرر، مردم توان خرید ندارند و بازار صادرات قفلشده است. بحران فعلی مرغ از سال گذشته و با فروپاشی ستون اصلی تولید، یعنی «نهادههای ارزان» آغاز شد. تا پیش از این، قیمت مصوب نهادهها بر اساس ارز دولتی، توازن کاذبی را در بازار ایجاد کرده بود؛ سیستمی که همواره با دو چالش مواجه بود: یا تولیدکننده با کمبود نهاده و عرضه ناچیز روبه رو میشد، یا با قیمتهای مصوب که عملاً سودآوری را از بین میبرد؛ اما با تغییر قواعد بازی در پاییز گذشته، بحران وارد فاز جدیدی شد.
فاز اول؛ حذف نهاده
با حذف ارز وارداتی برای خوراک دام، قیمتها ناگهان ۳ برابر شد. طبق محاسبات، قیمت مرغ باید از محدوده ۱۲۰ هزار تومان به ۲۵۰ هزار تومان میرسید تا تولیدکننده آسیب نبیند؛ اما بازار، این جهش را نپذیرفت. قدرت خرید مردم در برابر قیمت ۲۰۰ هزار تومانی نیز پاسخگو نبود. در این میان، مرغدار میان دو آتشگیر افتاد: نهادهای گران و بازاری که توان خریدِ قیمتِ تمامشده را نداشت.
فاز دوم: دپوی تاریخ گذشته
دولت برای جلوگیری از ورشکستگی مرغداران، وارد بازی «خرید تضمینی» شد. ابتدا با قیمت ۲۴۵ هزار تومان مرغ را خرید و در سردخانهها انبار کرد، اما بوروکراسی و عدم اجازه عرضه (به دلیل حساسیتهای امنیتی و تصمیمات شورای عالی امنیت ملی)، باعث شد مرغها در انبارها بمانند و تاریخ آنها بگذرد که نهایتا به سمت تولید سوسیس و کالباس هدایت شدند.
با افزایش مجدد قیمت ارز، هزینه تولید دوباره جهش کرد و قیمت مرغ به ۳۸۰ هزار تومان رسید، اما باز هم بازار کششی نداشت و قیمت دوباره سقوط کرد. دولت در تکرار همان الگوی قبلی، این بار با قیمت ۳۶۹ هزار تومان وارد میدان شد تا از ضرر تولیدکننده جلوگیری کند؛ اما نتیجه چه بود؟ مازادِ عظیمی از کالا که نه بازار داخلی توان خرید آن را دارد و نه بازارهای جهانی با قیمتهای ما موافقاند.
خرید ۳۷۰۰ تن مرغ با نرخ ۳۶۹ هزار تومان
بنا بر اعلام مدیر کل پشتیبانی امور دام استان دولت برای حمایت از مرغداران، مرغ را با نرخ ۳۶۹ هزارتومانی خریداری کرد. سعادت علی نیا در گفت وگو با خراسان می گوید: در ۳ ماه گذشته بیش از ۳۷۰۰ تن مرغ به صورت قراردادی با نرخ ۳۶۹ هزار تومان خریداریشده است؛ اما این طرح فعلا بنا بر صلاحدید دولت متوقفشده است و در نظر داریم برای حمایت از صادرات مرغ مابه ازای صادرات هر یک کیلو مرغ تامین نهاده تا ۲ ماه برای تولیدکننده تضمین شود.
مرغداران استقبال نکردند
در نگاه اول این طرح مثبت ارزیابی میشود زیرا امروز قیمت هر کیلو مرغ در بازار مشهد حدود ۲۸۰ هزار تومان است و با این قیمت مرغدار متضرر میشود بنابراین نرخ ۳۶۹ هزار تومانی کاملا به سود مرغدار و تولیدکننده خواهد بود.
عضو انجمن تولیدکنندگان مرغ استان و رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق مشهد نظر دیگری دارد. سلحشور در گفت وگو با خراسان می گوید: در نگاه اول این طرح خوب است اما وقتی شرایط قرارداد را بررسی میکنیم مرغدار ترجیح میدهد مرغ را در بازار با نرخ کمتر بفروشد و خودش را درگیر این فرایند نکند.
وی می گوید: قیمت تمام شده هر کیلو مرغ زنده برای مرغدار امروز ۲۳۰ هزار تومان است اما نهایت قیمتی که امروز از مرغدار خریداری میشود حدود ۱۸۵ هزار تومان است و این یعنی ضرر مطلق مرغدار. نرخی که اعلامشده سود چندانی عاید مرغدار نمیکند و بدتر این که پشتیبانی امور یک باره خرید را متوقف کرده است در حالی که تعهد خرید داشته است.
اما این چرخه بعد دیگری هم دارد که دبیر انجمن زنجیره تولید مرغ گوشتی استان آن را تشریح میکند. یعقوب زاده که تا پیش از این مدیر امور طیور جهاد کشاورزی خراسان رضوی بوده و بعد از بازنشستگی در حوزه فعالشده است در گفت وگو با خراسان می گوید: زمانی که دولت نرخ ۳۶۹ هزار تومان خرید میکرد قیمت تمام شده مرغ ۳۶۰ هزار تومان بوده و مرغدار تنها ۹ هزار تومان سود می کرد.
فرایند خرید توسط شرکت پشتیبانی زمانبر و به ضرر مرغدار است یعنی از زمان عقد قرارداد تا اجرایی شدن آن دو هفته زمان میبرد. الان زنجیره تولید مرغ حاضر است ۴۰ هزار تومان ارزانتر از نرخ تعیینشده مرغ را تحویل پشتیبانی امور دام بدهد اما این شرکت حتی قراردادهای قبلی خودش را اجرا نکرده است.
یعقوب زاده بعد دیگری از وضعیت بازار مرغ را بازگو می کند و می گوید: امروز بالغبر ۱۰۰ هزار تن مرغ در کشور دپو شده است که از این مقدار حداقل ۱۰ هزار تن در سردخانههای زنجیرههای تولید مرغ استان دپو شده است و این مقدار مازاد بر مرغ خریداریشده توسط دولت است. در واقع پشتیبانی امور دام ظرفیت مازادی برای دپو کردن مرغ ندارد به همین دلیل به سمت حمایت از صادرات حرکت کرده است.
دبیر انجمن زنجیره تولید مرغ در استان می گوید: این انجمن ۶۰ درصد تولید مرغ استان را در اختیار دارد اما دولت با این انجمن کار نمی کند. امروز قیمت مرغ درب مرغداری باید ۲۳۰ هزار تومان باشد اما ۱۸۰ هزار تومان خریداری میشود و قابل تامل آنکه مدیریت این زنجیره هم به کشتارکن ها واگذارشده است؛ یعنی مرغدار متضرر میشود مشتری هم متضرر میشود و حلقه میانی یعنی واسطهها و کشتارکن ها سود می کنند. در همین فرایند خرید تضمینی دلالها بودند که مرغ را با نرخ ارزان از مرغدار خریداری کردند و با نرخ ۳۶۹ هزار تومان به دولت فروختند.
راه حل چیست؟
در شرایطی که بیش از ۱۰۰ هزار تن مرغ در زنجیره خارج دولت مرغ دپو شده و سردخانههای دولت نیز اشباعشدهاند پیشنهاد میشود در وهله اول وزارت خارجه بازارهای هدف برای صادرات تولید مازاد پیدا کند تا مرغ با نصف قیمت راهی کارخانههای سوسیس و کالباس نشوند. در وهله بعدی دولت میتواند با هدف حمایت از مصرفکننده عرضه مرغ منجمد را با قیمتهای نازل تر بین خانوارهای دهکهای پایین جامعه توزیع کند.»
انتهای پیام
