محمد عطریانفر عضو شورای اطلاع رسانی دولت در گفت‌وگو با انصاف نیوز با تأکید بر ضرورت مهار تنش‌ها و تداوم دیپلماسی برای دستیابی به صلح پایدار گفت: مذاکره و امضای توافق به‌تنهایی برای پایان دادن به مخاصمات کافی نیست و باید سازوکارهایی برای اجرای تعهدات، راستی‌آزمایی و حل اختلافات پیش‌بینی شود. او کاهش انتظارات، انعطاف‌پذیری طرفین، حفظ منافع ملی ایران و پرهیز از تبدیل توافق به ابزار رقابت‌های جناحی را از الزامات رسیدن به صلح دانست.
او گفت: مسیر دستیابی به صلح پایدار در مهار تنش‌ها، پذیرش ضرورت گفت‌وگو و ایجاد کانال‌های ارتباطی پایدار است و ادامه تقابل، هزینه‌های سنگینی برای همه طرف‌ها به همراه خواهد داشت.
عظریانفر ادامه داد: نقطه آغاز صلح باید پذیرش متقابل ضرورت گفت‌وگو و کنار گذاشتن این تصور باشد که می‌توان با فشار حداکثری یا تهدید نظامی، اراده سیاسی طرف مقابل را به‌طور کامل تسلیم کرد. در گام نخست باید از گسترش درگیری‌ها جلوگیری کرد و سپس مذاکرات مرحله‌ای را درباره موضوعاتی مانند مسائل هسته‌ای، امنیت منطقه‌ای، رفع تحریم‌ها و تضمین عدم تعرض پیش برد.
این فعال سیاسی با اشاره به بی‌اعتمادی تاریخی میان ایران و آمریکا گفت: نمی‌توان انتظار داشت صرف برگزاری یک مذاکره مستقیم، اختلاف‌ها و بی‌اعتمادی‌های انباشته‌شده طی دهه‌ها برطرف شود.
او در ادامه مذاکره مستقیم را عاملی برای شناخت دقیق‌تر مواضع طرفین، کاهش سوءتفاهم‌ها و تسریع تصمیم گیری دانست، اما موفقیت آن را وابسته به اراده سیاسی و آمادگی دو طرف برای اجرای تعهدات متقابل عنوان کرد.
عطریانفر استفاده از میانجی‌ها را برای فراهم کردن زمینه آغاز گفت‌وگو و انتقال پیام‌ها مفید دانست و در عین حال تأکید کرد که میانجی‌گری نباید جایگزین دائمی مذاکره مستقیم شود. او گفت: ترکیبی از دیپلماسی غیرمستقیم و گفت‌وگوی مستقیم در مراحل مناسب می‌تواند مسیر واقع‌بینانه‌تری باشد و اعتماد نیز به‌تدریج از طریق اقدامات عملی متقابل شکل می‌گیرد؛ برای مثال، کاهش محدودیت‌های اقتصادی در برابر تعهدات مشخص و قابل راستی‌آزمایی.
او در ادامه، دستیابی به صلح پایدار را مستلزم بازبینی مستمر سیاست خارجی و ارزیابی واقع‌بینانه تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی دانست. عطریانفر گفت: ایران باید میان اهداف راهبردی خود، ظرفیت‌های اقتصادی و امنیتی و هزینه‌های دستیابی به آن اهداف تناسب برقرار کند. توسعه روابط با کشورهای همسایه، تقویت همکاری‌های اقتصادی، کاهش تنش‌های فرسایشی و مشارکت در ترتیبات امنیتی منطقه‌ای از جمله اقداماتی است که به باور او می‌تواند جایگاه ایران را تقویت کند.
عطریانفر حفظ استقلال سیاسی، تمامیت ارضی، حق برخورداری از فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای در چارچوب تعهدات بین‌المللی و جلوگیری از تهدید نظامی را از محورهای مهم سیاست خارجی ایران برشمرد. او تأکید کرد که خطوط قرمز باید روشن، منطقی و قابل دفاع باشند و نباید به‌گونه‌ای تعریف شوند که هرگونه توافق را ناممکن کنند.
این فعال سیاسی درباره ادامه احتمالی فشارهای اقتصادی، تحریم‌ها و تهدیدهای نظامی نیز گفت ایران باید هم‌زمان دو مسیر افزایش تاب‌آوری داخلی و فعال نگه داشتن دیپلماسی را دنبال کند. او گفت: اتکا به توان داخلی، تنوع‌بخشی و اصلاح ساختارهای اقتصادی و حمایت هدفمند از معیشت مردم می‌تواند هزینه‌های فشار خارجی را کاهش دهد، اما ظرفیت‌های داخلی به‌تنهایی جایگزین تعامل اقتصادی و دسترسی به بازارهای جهانی نمی‌شوند.
او پیشنهاد توافق‌های محدود و مرحله‌ای، از جمله ترتیبات کاهش تنش و همکاری‌های قابل راستی‌آزمایی، را راهی برای تغییر تدریجی شرایط دانست و گفت در برابر نقض تعهدات نیز باید پاسخ‌هایی متناسب و حساب‌شده در نظر گرفته شود.
این فعال سیاسی تأکید کرد که تصمیم‌گیری‌‌ها باید بر اساس ارزیابی دقیق هزینه و فایده باشد و هدف نهایی، جلوگیری از جنگ، حفظ امنیت کشور و کاهش هزینه‌های انسانی و اقتصادی برای جامعه قرار گیرد.
عطریانفر در ادامه تبدیل آتش‌بس به صلح پایدار را نیازمند توافقی جامع با سازوکارهای اجرایی روشن دانست. او گفت: تعهدات طرفین باید دقیق و قابل راستی‌آزمایی باشند و سازوکاری مستقل یا مورد توافق دو طرف برای نظارت بر اجرای تعهدات و رسیدگی به اختلافات پیش‌بینی شود. همچنین توافق باید تا حد امکان در برابر تغییر دولت‌ها و تحولات سیاسی تاب‌آوری داشته باشد.
او نقش حاکمیت را در حفظ انسجام تصمیم‌گیری و ثبات راهبردی مهم دانست و گفت: جریان‌های سیاسی نیز باید با گفت‌وگوی سازنده و پرهیز از تبدیل توافق به ابزار رقابت جناحی، به تقویت پشتوانه اجتماعی آن کمک کنند. شفاف‌سازی درباره دستاوردها، هزینه‌ها و محدودیت‌های توافق نیز به برای جلب اعتماد عمومی ضروری است.
عطریانفر در پایان تأکید کرد که ترک مخاصمه و ورود به عرصه صلح و سازش، صرفاً با امضای مشترک دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان به دست نمی‌آید؛ بلکه باید فرایندی مستمر برای مدیریت اختلافات، اعتمادسازی و جلوگیری از بازگشت به چرخه خشونت در بطن دیپلماسی طراحی شود.
انتهای پیام
