عصر ایران: پورشه را بیشتر با خودروهای اسپرت افسانه ای، طراحی ماندگار ۹۱۱ و مهندسی دقیق آلمانی می شناسیم؛ اما پشت این چهره شناخته شده، تاریخچه ای پر از تجربه های جسورانه و گاهی عجیب قرار دارد. این خودروساز آلمانی در طول دهه ها، ایده هایی را آزمایش کرده که بعضی از آن ها حتی با استانداردهای طراحی پورشه نیز تفاوت چشمگیری داشتند.
از بازطراحی های غیرمعمول پورشه ۹۱۱ و خودروهای موتورمیانی گرفته تا رودسترهای تک نمونه، کوپه های مفهومی و طرح هایی با درهای بال پرنده، بسیاری از این پروژه ها هیچ گاه به تولید انبوه نرسیدند. برخی در حد یک نمونه آزمایشی باقی ماندند و برخی دیگر به دلایل فنی، تجاری یا حتی اختلافات حقوقی کنار گذاشته شدند.
با این وجود، این خودروها بخش جذابی از تاریخ طراحی و مهندسی پورشه را شکل می دهند و نشان می دهند که این برند در دوره های مختلف تا چه اندازه حاضر بوده از چارچوب های همیشگی خود فاصله بگیرد. در ادامه با ۱۰ مورد از خاص ترین و کمتر شناخته شده ترین خودروهای مفهومی پورشه آشنا می شویم.
پورشه تاپیرو ۱۹۷۰
پورشه تاپیرو یکی از متفاوت ترین خودروهای مفهومی تاریخ این شرکت است که در سال ۱۹۷۰ توسط جورجتو جوجارو طراحی شد. این خودرو بر پایه پورشه ۹۱۴/۶ ساخته شده بود، اما طراحی گوه ای شکل و ساختار بدنه آن، ظاهری کاملا متفاوت به آن بخشیده بود.
تاپیرو به یک موتور شش سیلندر تخت ۲.۴ لیتری با قدرت ۲۲۰ اسب بخار مجهز بود که به صورت میانی نصب شده بود و نیروی خود را از طریق جعبه دنده دستی پنج سرعته منتقل می کرد.
یکی از شاخص ترین ویژگی های ظاهری این کانسپت، درهای بال پرنده ای آن بود. پوشش های بخش موتور نیز از ساختاری غیرمعمول بهره می بردند و لولاهای آن ها به یک ستون فولادی مرکزی متصل شده بود. این ستون افزون بر نقش سازه ای، به عنوان میله محافظ واژگونی نیز عمل می کرد.
تاپیرو نمونه ای از رویکرد جسورانه جوجارو در ترکیب طراحی آینده نگرانه با مهندسی خودروهای اسپرت پورشه بود.
پورشه ۹۱۱ HLS مدل ۱۹۶۶
در سال ۱۹۶۶، دانشگاه آخن آلمان یک پورشه ۹۱۱ با موتور عقب را به خودرویی آزمایشی با هدف بررسی قابلیت های مسابقه ای تبدیل کرد. نتیجه این پروژه، کانسپتی متفاوت به نام ۹۱۱ HLS بود که در آن بخش زیادی از بدنه استاندارد خودرو کنار گذاشته شد.
در این نمونه، پنل های آلومینیومی جایگزین بخش قابل توجهی از بدنه شدند تا ساختاری متفاوت و مناسب برای مطالعات مسابقه ای ایجاد شود. در قسمت عقب نیز دریچه های تهویه یا لوورهایی به چشم می خوردند که ظاهر خودرو را از ۹۱۱های معمول آن زمان متمایز می کردند.
از دیگر ویژگی های طراحی این خودرو می توان به میله محافظ رول بار با الهام از ساختار مدل تارگا و پوشش مفصلی کابین اشاره کرد که روی فضای راننده قرار می گرفت و قابلیت باز شدن داشت.
۹۱۱ HLS یکی از نمونه های کمتر شناخته شده تلاش ها برای بررسی ظرفیت های فنی و مسابقه ای پلتفرم اولیه ۹۱۱ بود.
پورشه ۹۱۱ برتونه اسپایدر ۱۹۶۶
پورشه ۹۱۱ برتونه اسپایدر یک خودروی تک نمونه بود که در سال ۱۹۶۶ توسط شرکت طراحی و بدنه سازی ایتالیایی برتونه برای جان فون نویمان، یکی از صاحبان نمایندگی پورشه، ساخته شد.
این خودرو که در نمایشگاه خودروی ژنو به نمایش درآمد، نسخه ای رودستر از ۹۱۱ بود و در عین برخورداری از طراحی متفاوت، ساختار فنی اصلی پورشه را حفظ می کرد.
در بخش فنی، موتور شش سیلندر تخت در قسمت عقب قرار داشت و نیروی آن از طریق جعبه دنده دستی پنج سرعته منتقل می شد. در ادامه، یک موتور ۲ لیتری با مشخصات فنی مدل ۹۱۱ S روی آن نصب شد که توان خروجی خودرو را به ۱۶۰ اسب بخار افزایش داد.
این نمونه نشان می داد که چگونه یک شرکت مستقل طراحی بدنه می تواند با حفظ ساختار فنی یک پورشه شناخته شده، خودرویی با هویت بصری کاملا متفاوت خلق کند.
پورشه ۹۱۴/۶ مورن ۱۹۷۰
پورشه ۹۱۴/۶ مورن یکی دیگر از پروژه های خاص سال ۱۹۷۰ بود که با طراحی ژاک کوپر و توسط شرکت فرانسوی هولیه ساخته شد.
این خودرو بر پایه پورشه ۹۱۴/۶ شکل گرفت، اما بدنه کوپه جدید آن با خطوط منحنی و ترکیب رنگ دوگانه، ظاهر متفاوتی نسبت به نسخه اصلی داشت. برخلاف بسیاری از کانسپت هایی که تنها از نام و نشان یک خودروی تولیدی استفاده می کنند، مورن شاسی اصلی و موتور میانی ۹۱۴/۶ را حفظ کرده بود.
پیشرانه این خودرو یک موتور شش سیلندر تخت با حجم دقیق ۱۹۹۱ سی سی بود که در موقعیت میانی نصب شده بود.
یکی از جزئیات جالب طراحی مورن، دریچه بزرگ عقب آن بود که از دو جهت و با دو محور لولا باز می شد. این ویژگی دسترسی به بخش عقب خودرو را آسان تر می کرد و به طراحی خاص بدنه نیز هویت می بخشید.
با وجود ظاهر متفاوت و ویژگی های فنی جالب، پورشه در نهایت با تولید این خودرو موافقت نکرد و مورن در حد یک پروژه مفهومی باقی ماند.
پورشه ۹۱۴/6R گورتز ۱۹۷۰
در سال ۱۹۷۰، یک طرح متفاوت دیگر بر پایه پورشه ۹۱۴/۶ شکل گرفت. این خودرو با نام ۹۱۴/6R گورتز شناخته می شود و توسط گورتز طراحی و شرکت یورواستایل ساخته شد.
هدف از این پروژه، تبدیل یک پورشه موتورمیانی به خودرویی با فرم بدنه شوتینگ بریک بود؛ سبکی که ترکیبی از ظاهر کوپه های اسپرت و کاربردپذیری بیشتر خودروهای استیشن را ارائه می کند.
طراحی این مدل به چند ویژگی غیرمعمول مجهز بود. درهای عقب آن به صورت جانبی و با نیروی الکتریکی باز می شدند و بخش جلویی بدنه نیز قابلیت باز شدن به سمت جلو را داشت.
این ساختار، ۹۱۴/6R را به یکی از متفاوت ترین تفسیرها از پلتفرم ۹۱۴ تبدیل می کرد. با وجود مطرح شدن ایده تولید در تیراژ محدود یا تولید سری، این برنامه هرگز عملی نشد.
پورشه هیسپانو آلمان ویزکایا ۹۱۴-۶ مدل ۱۹۷۱
این خودرو یکی از پروژه های خاصی بود که با هدف بازطراحی پورشه ۹۱۴/۶ برای بازار اسپانیا شکل گرفت. در این پروژه، شرکت طراحی و بدنه سازی فروآ وظیفه طراحی بدنه جدید را بر عهده داشت و خودرو برای بن هایدریش، واردکننده اسپانیایی پورشه، ساخته شد.
نتیجه کار، خودرویی با نام ویزکایا بود که در سال ۱۹۷۱ در نمایشگاه خودروی ژنو رونمایی شد. طراحی آن با خطوط تیز و فرم گوه ای شکل، تفاوت زیادی با ظاهر پورشه ۹۱۴/۶ استاندارد داشت. همچنین در قسمت عقب، برجستگی های بدنه با دریچه های لووردار طراحی شده بودند که به ظاهر خاص این خودرو کمک می کردند.
با وجود طراحی متفاوت و برنامه هایی که برای این پروژه در نظر گرفته شده بود، اختلافات حقوقی مانع ادامه کار شدند. در نتیجه، برنامه تولید ویزکایا متوقف شد و این خودرو نتوانست از مرحله نمایش و معرفی فراتر برود.
پورشه ۹۹۵ مدل ۱۹۷۸ تا ۱۹۷۹
پورشه ۹۹۵ یکی از پروژه های تحقیقاتی این شرکت در اواخر دهه ۱۹۷۰ بود که با تمرکز بر افزایش بهره وری و کاهش مصرف سوخت توسعه پیدا کرد. این خودرو بر پایه پورشه ۹۲۸ شکل گرفته بود، اما هدف اصلی آن بررسی فناوری هایی بود که بتوانند مصرف سوخت را بدون چشم پوشی از عملکرد مناسب خودرو کاهش دهند.
در طراحی این کانسپت، استفاده از بدنه تمام آلومینیومی پیش بینی شده بود تا وزن خودرو کاهش پیدا کند. یکی دیگر از ویژگی های مهم آن، جعبه دنده دوکلاچه پنج سرعته بود؛ فناوری ای که در آن زمان هنوز در خودروهای جاده ای به شکل امروزی رواج نداشت.
پورشه برای این پروژه دو گزینه پیشرانه در نظر گرفته بود: یک موتور V8 سه لیتری با قابلیت غیرفعال کردن تعدادی از سیلندرها و یک موتور چهار سیلندر ۲.۲ لیتری با ۱۶ سوپاپ.
هدف مهندسان این بود که مصرف سوخت خودرو را به کمتر از ۹ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر برسانند. این پروژه نشان می داد که پورشه حتی در دهه ۱۹۷۰ نیز به دنبال راهکارهایی برای ترکیب عملکرد خودروهای اسپرت با بهره وری بیشتر در مصرف سوخت بوده است.
پورشه ۹۱۱ اسپیدستر کلاب اسپرت ۱۹۸۷
پورشه در سال ۱۹۸۷ و در نمایشگاه خودروی فرانکفورت، یک کانسپت متفاوت بر پایه مدل کاررا ۳.۲ معرفی کرد که به نام ۹۱۱ اسپیدستر کلاب اسپرت شناخته می شود.
این خودرو برداشتی بسیار خاص از یک پورشه ۹۱۱ روباز بود که با هدف ایجاد تجربه ای متمرکز بر راننده طراحی شده بود. در این کانسپت، به جای سقف معمولی، یک بادشکن کوتاه در قسمت جلو قرار داشت که از راننده در برابر جریان مستقیم هوا محافظت می کرد.
ویژگی جالب تر، پوشش بزرگ و قالب گیری شده از جنس فایبرگلاس در قسمت کابین بود که تنها یک فضای باز برای راننده داشت. به این ترتیب، خودرو عملا به یک خودروی تک سرنشین بدون سقف تبدیل می شد.
این طرح را می توان یکی از پیش زمینه های طراحی پورشه ۹۱۱ اسپیدستر دانست که در سال ۱۹۸۹ معرفی شد. هرچند نسخه نهایی به همان شکل تک نفره کانسپت نبود، اما ایده ارائه یک ۹۱۱ روباز با ظاهری متفاوت و تجربه رانندگی خاص، در آن ادامه پیدا کرد.
پورشه پانامریکانا ۱۹۸۹
پورشه پانامریکانا یکی از شناخته شده ترین کانسپت های کمتر دیده شده این برند است که در سال ۱۹۸۹ به مناسبت هشتادمین سالگرد تولد فری پورشه، بنیان گذار و چهره تاثیرگذار این شرکت، ساخته شد.
این خودرو بر پایه پورشه ۹۶۴ کاررا ۴ توسعه پیدا کرده بود و از سیستم چهارچرخ محرک بهره می برد. در بخش فنی نیز یک موتور شش سیلندر تخت ۳.۶ لیتری با قدرت ۲۵۰ اسب بخار وظیفه تامین نیروی محرکه را بر عهده داشت.
اما آنچه پانامریکانا را از سایر مدل های پورشه متمایز می کرد، طراحی غیرمعمول بدنه آن بود. برش های بسیار بزرگ اطراف چرخ ها، ظاهر متفاوتی به خودرو بخشیده بودند و سیستم تعلیق با دامنه حرکتی زیاد نیز نشان می داد که این کانسپت تنها برای رانندگی در جاده های آسفالت طراحی نشده است.
یکی دیگر از ویژگی های جالب آن، سقف پارچه ای زیپ دار بود که امکان تغییر وضعیت کابین را فراهم می کرد.
پانامریکانا افزون بر نمایش توانایی پورشه در تجربه فرم های طراحی جدید، از نظر تاریخی نیز اهمیت داشت؛ زیرا برخی از ایده های طراحی آن بعدها در نسل بعدی ۹۱۱، یعنی پورشه ۹۹۳، بازتاب پیدا کردند.
پورشه کاریزما ۱۹۹۴
پورشه کاریزما یکی از عجیب ترین پروژه های طراحی این برند است که در سال ۱۹۹۴ توسط شرکت ایتالیایی برتونه توسعه پیدا کرد. این خودرو بر پایه پورشه ۹۶۴ کاررا ۲ ساخته شده بود، اما تغییرات گسترده ای در ساختار آن اعمال شد تا به یک خودروی چهارسرنشین با طراحی کاملا متفاوت تبدیل شود.
یکی از مهم ترین تغییرات، افزایش فاصله محوری خودرو به میزان ۵۲.۶ سانتی متر بود. این افزایش طول فضای بیشتری برای استقرار چهار سرنشین فراهم می کرد، در حالی که موتور شش سیلندر تخت ۳.۶ لیتری همچنان در قسمت عقب خودرو قرار داشت.
از نظر طراحی نیز کاریزما ویژگی های بسیار خاصی داشت. درهای بزرگ بال پرنده ای، سقف شیشه ای و چراغ های عقب مخفی شده در پشت شیشه های منحنی، از جمله جزئیاتی بودند که ظاهر این کانسپت را از هر پورشه دیگری متمایز می کردند.
کاریزما نمونه ای از تلاش برتونه برای بازتعریف یک خودروی اسپرت پورشه و تبدیل آن به محصولی چهارسرنشین بود؛ پروژه ای که با وجود طراحی جسورانه، هیچ گاه به تولید انبوه نرسید.
روی دیگر تاریخ پورشه
این ۱۰ خودرو نشان می دهند که تاریخ پورشه فقط به مدل های تولیدی و خودروهای مشهوری مانند ۹۱۱ محدود نمی شود. این شرکت در طول سال ها، ایده های متفاوتی را در زمینه طراحی بدنه، جانمایی موتور، ساختار کابین، سیستم انتقال قدرت و حتی کاهش مصرف سوخت آزمایش کرده است.
اگرچه هیچ کدام از این کانسپت ها به شکل اولیه خود وارد خط تولید انبوه نشدند، اما هر یک بخشی از مسیر تکامل طراحی و مهندسی پورشه را به نمایش می گذارند. برخی از آن ها نیز با ارائه ایده هایی تازه، بر طراحی مدل های بعدی این برند تاثیر گذاشتند. این خودروهای فراموش شده یادآور دوره هایی هستند که پورشه برای کشف مسیرهای تازه، حاضر بود از قواعد همیشگی خود فاصله بگیرد.
