مراسم پاسداشت بهرام بیضایی، نویسنده و کارگردان فقید تئاتر و سینمای ایران، ۱۶ آبان‌ماه با همت خانه تئاتر ایران در سالن اصلی تئاتر شهر برگزار شد؛ در این مراسم نوشته‌هایی از بیضایی با صدای مژده شمسایی، همسرش، درباره ۱۸ سال محرومیت او از فعالیت هنری در ایران بازخوانی شد.
به گزارش انصاف نیوز داریوش فرهنگ و اکبر زنجانپور نیز از محدودیت‌های اعمال‌شده بر آثار او و بی‌توجهی به این هنرمند در زمان حیاتش انتقاد کردند. همچنین رویا افشار به دشواری‌های دریافت مجوز آثار بیضایی اشاره کرد و گفت: هرجا اثری از بیضایی باشد آنجا ایران است.
در بخشی از مراسم، نامه‌ها و نوشته‌هایی از بهرام بیضایی با صدای مژده شمسایی پخش شد که به ۱۸ سال ممنوعیت فعالیت و محدودیت‌ها و آزارهایی که او برای فعالیت هنری در ایران با آن مواجه بود، اختصاص داشت.
بیضایی در یکی از این نوشته‌ها گفته بود: «هجده سال نگذاشتند در کشور خودم کار کنم، حالا می‌خواهند برایم مراسم بگیرند، آن هم در تالار وحشت.»
او همچنین گفته بود: «اجرا بردن هیچ نمایشی در ایران جوابگو و کافی برای هجده سال عدم فعالیت من در کشور خودم نیست. من حق داشتم و دارم که در کشور خودم کار بکنم.»
مژده شمسایی در پایان این بخش با اشاره به وعده برخی افراد برای کمک به چاپ و انتشار آثار بیضایی در ماه‌های پس از درگذشت او گفت: بهترین اتفاقی که می‌تواند درباره بهرام بیضایی رخ دهد، چاپ، پخش و انتشار آثار اوست.
داریوش فرهنگ، کارگردان و بازیگر، با اشاره به توقیف فیلم «مرگ یزدگرد» گفت این فیلم تنها به دلیل چهار تار مو توقیف شد. او با مقایسه شرایط آن زمان با وضعیت امروز شهر اظهار کرد: «الان در شهر می‌بینیم خانم‌ها آزادند و زلف‌های زنان و دختران شهر را زیبا کرده و کسی هم از این آزادی آسیبی ندیده است.» این اظهارات با تشویق حاضران همراه شد.
فرهنگ همچنین به فیلمنامه «طومار شیخ شرزین» اشاره کرد و گفت اجازه ساخت این اثر داده نشد. او خطاب به حاضران پرسید: «به نظر شما واقعاً آن آدم‌هایی که اجازه ساخت این فیلم را ندادند، اصلاً می‌توانند این فیلمنامه را بخوانند؟ اصلاً کلمات این فیلمنامه را می‌فهمند؟» حاضران در پاسخ گفتند: «نه.»
رویا افشار، بازیگر، با اشاره به دشواری‌های دریافت مجوز آثار بیضایی از وزارت ارشاد گفت: «خیلی درد داشت که ایشان برای کارهایشان می‌رفتند تا از وزارت ارشاد اجازه بگیرند و ما پشت در وزارت ارشاد با استرس منتظر نتیجه بودیم.»
او با انتقاد از عملکرد وزارت ارشاد گفت این وزارتخانه که باید پشتوانه و کمک هنرمند باشد، همواره سدی در برابر فعالیت‌های هنری بوده است.
افشار دفن بیضایی در خارج از ایران را به داستان آرش کمانگیر تشبیه کرد و گفت: «اینکه ایشان خارج از این خاک دفن شدند شبیه است به همان تیری که آرش در کمان گذاشت و رها کرد و ایران را تا آنجا برد. هرجا بهرام بیضایی باشد، آنجا ایران است.»
رویا افشار نیز، ابراز امیدواری کرد نسل جدید بهرام بیضایی و بزرگمردان هنر ایران را فراموش نکنند.
اکبر زنجانپور، بازیگر، گفت: «همین‌جوری گذاشتیم رفت و حالا یادمان افتاده برایش بزرگداشت بگیریم. مراسم بزرگداشت خیلی خوب است اما آن زمان که بهرام بیضایی زنده بود و در ایران بود، آن موقع باید برایش بزرگداشت می‌گرفتیم و قدرش را می‌دانستیم.»
او با اشاره به دفن بیضایی در خارج از ایران گفت: «چرا فرزند کم‌نظیر ایران باید جای دیگری به جز ایران دفن می‌شد؟» زنجانپور با تأکید بر جایگاه بیضایی گفت: «بهرام بیضایی به گردن تاریخ و هنر این مملکت خیلی حق دارد.» او در پایان افزود: «تنها چیزی که می‌توانم بگویم این است که حواسمان به بقیه‌ای که هنوز بینمان هستند باشد.»
در بخش دیگری از مراسم، یادداشتی از مسعود کیمیایی، کارگردان سینما، برای بیضایی خوانده شد. کیمیایی در این یادداشت نوشته بود: هیچ در باورم نیست انسان دانا در هستی نماند، هستی در دانایی زندگی می‌کند. بهرام بیضایی داناست که می‌ماند. من همیشه با احترام با او دوستی داشتم. مسعود کیمیایی
همچنین در بخش دیگری ریحانه رضی، بازیگر، قسمتی از نمایش «سهراب‌کُشی» را اجرا کرد.
انتهای پیام
