حسین تخمه؛ یک درس کوچک در اقتصاد، سرمایه اجتماعی و برندسازی

یاسر عرب، فعال اجتماعی، در کانال تلگرامی خود نوشت:

حدود یک ماه پیش، همراه خانواده در یکی از خیابان‌های تهران رانندگی می‌کردیم. مسیری نبود که معمولاً از آن عبور کنیم.

مقصد دیگری داشتیم و مسیریاب متناسب با ترافیک، ما را از کوچه‌پس‌کوچه‌هایی عبور می‌داد.

یک‌دفعه بچه‌ها بوی تخمه آفتابگردان را حس کردند و از من خواستند کنار خیابان نگه دارم و برایشان تخمه بخرم.

ایستادم. دیدم یک مغازه تخمه‌فروشی خیلی کوچک وجود دارد. شاید یک متر عرض و یک متر و نیم طول. نه ویترین خاصی داشت، نه تابلوی تبلیغاتی و نه ظاهر متفاوتی. صاحب مغازه هم جلوی پیاده‌رو مشغول شور کردن تخمه بود.

چیزی که توجهم را جلب کرد، دو سه نفری بودند که منتظر خرید تخمه بودند.
با خودم گفتم این مغازه به این کوچکی، بدون تشکیلات و دکوراسیون، چطور توانسته مشتری داشته باشد؟
خلاصه کمی تخمه خریدیم و راه افتادیم.

تخمه آن‌قدر خوشمزه بود که تمام مسیر بچه‌ها درباره‌اش حرف زدند و با اشتیاق خوردند. خودم هم از کیفیتش تعجب کرده بودم. حتی چند روز بعد که مقداری از آن در خانه مانده بود، باز هم بچه‌ها سراغش می‌رفتند و درباره کیفیتش حرف می‌زدند.

یک ماه گذشت. یکی دو بار دیگر هم از جاهای مختلف تخمه خریدیم، اما هیچ‌کدام به کیفیت آن تخمه اتفاقی نرسید.

مشکل اینجا بود که دیگر نمی‌دانستم آن مغازه دقیقاً کجاست. مسیرمان اتفاقی و بر اساس مسیریاب انتخاب شده بود و در ساعت‌های دیگر ممکن بود از مسیر کاملاً متفاوتی برویم.

تا اینکه بچه‌ها گفتند دوباره همان مسیر قبلی را برویم، شاید مغازه را پیدا کنیم.
قبول کردم و راه افتادیم. به همان محدوده رسیدیم، اما خبری از مغازه نبود.

ماشین را نگه داشتم و از یک عابر پیاده پرسیدم:
«ببخشید، این اطراف یک تخمه‌فروشی خیلی کوچک نیست؟ تقریباً یک متر در یک متر و نیم که جلویش تخمه شور می‌کنند؟»
طرف بدون مکث گفت: «آهان! منظورتون حسین تخمه است. حسین امیری. اینجا خیلی معروفه.»
آدرس را داد و بالاخره پیدایش کردیم.

وقتی رسیدیم، با صاحب مغازه احوالپرسی کردم و بابت تخمه‌های خوشمزه‌ای که یک ماه قبل به ما داده بود، تشکر کردم.
بعد از او خواستم با هم عکس بگیریم.
به شوخی گفتم: «من توی این مملکت با رئیس‌جمهور و وزیر و وکیل هم معمولاً نمی‌ایستم عکس بگیرم، اما عکس گرفتن با تو یک صفای دیگه‌ای داره!»
تعجب کرد و پرسید: «چرا با من عکس می‌گیری؟»
گفتم:
«ببین، ما توی رسانه ساعت‌ها درباره انواع سرمایه حرف می‌زنیم. درباره سرمایه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، نمادین و اینکه این سرمایه‌ها چطور به هم تبدیل می‌شن!

اما تو یک نمونه واقعی از همین مفاهیم هستی. تو در دو محله اطرافت سرمایه اجتماعی قابل توجهی ایجاد کردی. من از یک آدم کاملاً غریبه آدرس مغازه‌ات رو پرسیدم و بدون نشونی بیشتر، بلافاصله تو رو شناخت و آدرس دقیق مغازه‌ رو داد.

یعنی تو فقط یک مغازه‌دار نیستی. در شبکه روابط اجتماعی این محله، به یک آدم شناخته‌شده و قابل ارجاع تبدیل شدی.
از طرف دیگه، فقط یک محصول داری: تخمه آفتابگردان. نه تخمه ژاپنی، نه پسته و بادام و تنقلات دیگه. تمام تمرکزت رو روی یک محصول گذاشتی.
این یکی از مفاهیم مهم در استراتژی کسب‌وکار و بازاریابیه: تمرکز تخصصی، تمایز محصول و ایجاد مزیت رقابتی.

به جای بزرگ کردن سبد محصولاتت، کیفیت یک محصول رو اون‌قدر بالا بردی که مشتری حاضر می‌شه برای خریدش مسیرش رو تغییر بده.

در ادبیات بازاریابی، این یعنی خلق تجربه مشتری متمایز. تجربه‌ای که در حافظه مشتری می‌مونه و حتی بعد از یک ماه، انگیزه تکرار خرید ایجاد می‌کنه.

تو با کیفیت محصولت مشتری ساختی، مشتری‌ها برات اعتبار ساختن و این اعتبار، مشتری‌های جدیدی به سمتت میاره.

در واقع، سرمایه اقتصادی تو از دل سرمایه اجتماعی و اعتباری که ساختی، تقویت می‌شه.

به نظرم جالبه که با مغازه‌ای به این کوچیکی و بدون امکانات عجیب‌وغریب، به چنین جایگاهی رسیدی.

بهش گفتم اگر جای مدرس‌های حوزه پرسنال برندینگ و مدیریت کسب‌وکار بودم یا جزو دعوت‌کنندگان رویداد TED، از تو دعوت می‌کردم تا تجربه‌ات رو روایت کنی.

چون داستان تو فقط فروش تخمه نیست. داستان ساختن یک برند از نقطه صفره.

داستان اینکه چطور یک آدم با شناخت محصول، تمرکز، استمرار و تعهد به کیفیت، در یک محدوده جغرافیایی کوچک به یک مرجع قابل اعتماد تبدیل می‌شه.

ما بعد از یک ماه، از آن سر تهران راه افتادیم و مسیر رو طی کردیم تا دوباره به تو برسیم. این یعنی تو فقط تخمه نمی‌فروشی. تو در ذهن مشتری یک مقصد ساخته‌ای.

ما برای فهمیدن مفاهیم بزرگ اقتصادی ساعت‌ها کتاب می‌خونیم و در نشست‌ها درباره‌شون حرف می‌زنیم، اما یک روز در مغازه‌ای یک متر در یک متر و نیم، با آدمی روبه‌رو می‌شیم که این مفاهیم رو به شکل زنده و واقعی اجرا کرده.

من برای خرید تخمه اومدم، اما با یک درس جدی درباره اقتصاد و جامعه برگشتم!

انتهای پیام

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *