مجید تفرشی، تاریخ‌پژوه و تحلیلگر سیاسی در گفت‌وگویی با انصاف نیوز با بیان جزییات کمتر گفته شده از آغاز پروژه‌ی هسته‌ای ایران تاکید کرد که فتوای رهبر شهید درباره‌ی حرام بودن ساخت سلاح هسته‌ای در واکنش به برخی سیاسیون داخلی بوده است.
آقای تفرشی در گفت‌وگو با انصاف نیوز گفت: طرح پر سر و صدای موضوع ساخت سلاح هسته‌ای در هفته‌های اخیر بیش از آنکه نشانه‌ای از تصمیم واقعی برای تغییر دکترین هسته‌ای کشور باشد، می‌تواند مصرف داخلی و جناحی داشته باشد. از سوی دیگر این فضاسازی‌ها ممکن است به آمریکا و اسرائیل برای متحد کردن کشورهای دیگر علیه ایران کمک کند؛ اگر کشوری واقعاً قصد ساخت سلاح هسته‌ای داشته باشد، مسیر آن با شعار و تبلیغات عمومی پیش نمی‌رود.
او به پیشینه شکل‌گیری برنامه هسته‌ای ایران اشاره کرد و گفت: برای واکاوی روند گسترش و تسریع برنامه هسته‌ای ایران باید به ابتدای دولت آقای خاتمی برگشت. در آن مقطع، تلاش‌هایی از سوی آقای میرحسین موسوی، مشاور ارشد سیاسی رئیس‌جمهور، برای ابقای آقای آقازاده در وزارت نفت صورت گرفت که با مخالفت آقای خاتمی مواجه شد و در نهایت آقای زنگنه برای این وزارتخانه معرفی شد.
تفرشی ادامه داد: پس از آن، آقای موسوی تلاش کرد مسئولیت دیگری برای آقای آقازاده در نظر گرفته شود و سازمان انرژی اتمی به این منظور مطرح شد. در واقع، این ایده وجود داشت که سازمان انرژی اتمی به اندازه‌ای گسترش پیدا کند که جایگاه و ابعاد آن با وزارت نفت قابل مقایسه باشد.
به اعتقاد او، در کنار این موضوع، نوعی نگاه سیاسی نیز در میان برخی چهره‌های آن دوره از جمله میرحسین وجود داشت که بر اساس آن، ایران با توجه به پرونده‌ها و اتهاماتی که در عرصه بین‌المللی با آنها مواجه بود، باید یک محور جدید برای تقویت موقعیت خود ایجاد می‌کرد و گسترش برنامه هسته‌ای یکی از گزینه‌های مطرح در این چارچوب بود؛ گزینه‌ای که از فعالیت صلح‌آمیز تا رسیدن به آستانه ساخت سلاح هسته‌ای و حتی ساخت بمب، دیدگاه‌های متفاوتی درباره آن وجود داشت.
او با اشاره به وضعیت روابط ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در آن سال‌ها گفت: ایران در آن مقطع عضو مؤثر شورای حکام بود و هانس بلیکس نیز ریاست آژانس را بر عهده داشت. روابط ایران با آژانس شرایط متفاوتی داشت و امکان تعامل بیشتری وجود داشت. اگر قرار بود ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای خارج شود و مسیر ساخت بمب را دنبال کند، آن دوره از نظر شرایط بین‌المللی می‌توانست فرصت متفاوتی باشد؛ اما چنین اتفاقی نیفتاد.
این تحلیلگر سیاسی معتقد است با گذشت زمان و تغییر مدیران آژانس، از جمله در دوره محمد البرادعی، یوکیا آمانو و رافائل گروسی، روابط ایران و این نهاد بین‌المللی به‌تدریج تیره‌تر شد. او فشارهای آمریکا، کشورهای اروپایی، اسرائیل و کشورهای عربی را از عوامل مؤثر در این روند می‌داند.
تفرشی در ادامه گفت که گسترش برنامه هسته‌ای ایران به آن شکل در ابتدا با نظر چندان مثبتی از آیت‌الله خامنه‌ای مواجه نبوده و برخی چهره‌های سیاسی وقت، از جمله آقازاده و موسوی و سپس خاتمی و هاشمی، بر این مسیر تاکید داشتند. البته در ادامه شخصیتی که در این مسیر ایستادگی کرد رهبر شهید بود نه دیگران.
او با انتقاد از عملکرد آژانس در این سال‌ها گفت: امروز آژانس برخلاف دوره‌های اولیه، به یکی از محورهای اصلی اختلاف ایران با غرب تبدیل شده است. من معتقدم این نهاد تحت تأثیر فشارهای آمریکا و دیگر بازیگران مخالف ایران قرار گرفته و مدیریت فعلی آن نیز در این زمینه نقش دارد.
تفرشی در پاسخ به این پرسش که آیا طرح دوباره ضرورت ساخت سلاح هسته‌ای می‌تواند نشانه تغییر سیاست بازدارندگی ایران باشد، گفت: اگر ایران سلاح هسته‌ای ندارد و قرار باشد از سیاست رسیدن به آستانه ساخت بمب عبور کند و به سمت ساخت آن برود، این تصمیم با یک فرایند پیچیده همراه است. در دنیا، چنین مسیری معمولاً با مخفی‌کاری، حرکت بی‌سروصدا و سرعت عمل دنبال می‌شود.
او با انتقاد از شعارها و اظهارنظرهای علنی درباره ضرورت ساخت بمب هسته‌ای افزود: کسانی که رجزخوانی می‌کنند و برای ساخت بمب شعار می‌دهند، بیشتر شبیه افرادی هستند که ادای خودکشی درمی‌آورند، اما هم‌زمان وصیت‌نامه می‌نویسند و درباره تصمیمشان هشدار می‌دهند. کسی که واقعاً قصد انجام چنین کاری را داشته باشد، معمولاً بدون این همه تبلیغات اقدام می‌کند.
این تاریخ‌پژوه معتقد است تبلیغات درباره ساخت سلاح هسته‌ای می‌تواند مصرف داخلی و جناحی داشته باشد و با هدف تضعیف جریان‌هایی صورت بگیرد که خواهان مذاکره، گفت‌وگو یا مصالحه برای دور کردن کشور از خطر جنگ هستند.
او گفت: نتیجه این فضاسازی‌ها فقط تضعیف طرفداران مذاکره در داخل نیست. ممکن است همین رفتارها به تحقق چیزی کمک کند که ترامپ و نتانیاهو در جریان جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه نتوانستند به آن دست پیدا کنند؛ یعنی متحد کردن بخش بیشتری از جهان علیه ایران.
تفرشی معتقد است طرح بی‌محابای موضوع ساخت بمب هسته‌ای می‌تواند بهانه لازم را در اختیار آمریکا و اسرائیل قرار دهد تا کشورهای بیشتری را برای مقابله با ایران با خود همراه کنند؛ حتی اگر چنین شعارهایی در داخل با هدف افزایش قدرت بازدارندگی مطرح شده باشند.
تفرشی در پاسخ به این سوال که آیا طرح ضرورت دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای از سوی برخی چهره‌ها و جریان‌های خارج از کشور نیز در شکل‌گیری فضای کنونی مؤثر بوده است، گفت: ایران باید نگران حماقت برخی مدعیان ایران‌دوستی در خارج از کشور باشد. همچنین باید نگران خباثت آنها هم باشد؛ اما ترکیب خطرناک‌تر از هر دوی اینها، ترکیب حماقت و خباثت با یکدیگر است.
انتهای پیام
