فیلم | رضا استادرحیمی: برخی در دولت هم به وفاقِ پزشکیان باور ندارند

مدیرکل پژوهش‌های ریاست‌جمهوری با دفاع از رویکرد وفاق دولت چهاردهم، معتقد است هدف پزشکیان از وفاق، حذف اختلافات سیاسی نیست، بلکه قرار دادن گروه‌ها و جریان‌های مختلف حول محور منافع ملی و ایجاد تعادل میان قدرت سیاسی، اقتصاد، فرهنگ و جامعه است. او در عین حال می‌گوید برخی افراد در سطوح مختلف دولت به این رویکرد باور ندارند و منافع گروهی و شخصی خود را دنبال می‌کنند.

رضا استادرحیمی‌ در گفت‌وگویی تفصیلی با انصاف نیوز درباره انتقادهایی که به سیاست وفاقِ مسعود پزشکیان وارد می‌شود، گفت: برای فهم این سیاست ابتدا باید معنای وفاق را روشن کرد. وفاق به معنای انسجام، وحدت و همدلی است و آنچه دکتر پزشکیان دنبال می‌کند، پرهیز از مجادلات سیاسی و جلوگیری از شکل‌گیری فضای دوقطبی است؛ فضایی که از دهه ۶۰ به این سو در میان نیروهای سیاسی وجود داشته و یکی از موانع توسعه کشور بوده است.

فیلم کامل این گفت‌وگو را در کانال انصاف نیوز در یوتیوب [لینک] و یا آپارات [لینک] ببینید.

او با بیان اینکه دوقطبی و اختلاف سلیقه در جوامع امری طبیعی است، افزود: قرار نیست با وفاق اختلاف سلیقه‌ها از بین برود. مسئله این است که بتوانیم سلیقه‌ها و قطب‌های مختلف را حول منافع ملی جمع کنیم. اختلاف نظر باید وجود داشته باشد، اما نباید به حذف یکدیگر و تقابل دائمی منجر شود.

استادرحیمی با اشاره به تجربه دولت‌های گذشته گفت: در دولت‌های هاشمی، خاتمی و روحانی نیز افرادی از جریان‌های مقابل حضور داشتند، اما آنچه پزشکیان دنبال می‌کند، صرفاً حضور چند چهره از جریان‌های مختلف در دولت نیست. او از تجربه زیسته خود در دوره‌های مختلف به این نتیجه رسیده که وقتی قدرت سیاسی بر سایر حوزه‌های جامعه غلبه می‌کند، اختلال به وجود می‌آید.

این جامعه‌شناس توضیح داد: زمانی سیاست برای اقتصاد تعیین می‌کند چه چیزی تولید شود، برای جامعه تعیین می‌کند چه رفتاری داشته باشد، در حوزه فرهنگ مشخص می‌کند چه چیزی امکان انتشار داشته باشد و حتی در فعالیت انجمن‌ها، رسانه‌ها و نهادهای اجتماعی دخالت می‌کند، تعادل میان اجزای جامعه از بین می‌رود. وفاق می‌خواهد به قدرت بگوید کار خودت را انجام بده و استقلال اقتصاد، فرهنگ و جامعه را به رسمیت بشناس.

او در پاسخ به پرسشی درباره مصادیق عملی این رویکرد در دولت چهاردهم، به انتصاب مدیران اهل سنت و بومی در استان‌های مختلف و افزایش حضور زنان در جایگاه‌های مدیریتی اشاره کرد و گفت: پیش از این، محدودیت‌هایی وجود داشت که اجازه نمی‌داد زنان به تعداد قابل توجهی فرماندار و بخشدار شوند یا در برخی استان‌ها مدیران بومی و اهل سنت مسئولیت بگیرند. اکنون دولت تلاش کرده این محدودیت‌ها را کنار بزند.

استادرحیمی در واکنش به این دیدگاه که دولت‌های قبلی نیز با چنین انتصاب‌هایی مخالفتی وجود نداشته است، گفت: باید پرسید چه چیزی مانع این انتصاب‌ها می‌شد. وقتی در دوره‌های مختلف روزنامه‌ها بسته می‌شدند، فعالیت‌های فرهنگی محدود می‌شد یا وزیری به استعفا وادار می‌شد، آیا این موارد نشانه غلبه سیاست بر سایر بخش‌ها نبود؟

این مقام دولتی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، ناآرامی‌ها و اعتراضات سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ را از منظر نابرابری و تبعیض بررسی کرد و گفت: اعتراض‌ها از دل تبعیض، بی‌عدالتی، تحقیر و نابرابری شکل می‌گیرند.

او با اشاره به تفاوت‌های اقتصادی و آموزشی میان استان‌ها و همچنین مناطق مختلف تهران، تأکید کرد که نمی‌توان انتظار داشت شهروندی در سیستان‌وبلوچستان از امکانات آموزشی و معیشتی مشابه شهروندی در مناطق برخوردار تهران محروم باشد و در عین حال این نابرابری‌ها بدون پیامد باقی بماند.

او با اشاره به ناآرامی‌ها و اعتراضات دی ۱۴۰۴ گفت: آن اتفاق نیز نوعی اعتراض بود و بخش مهمی از زمینه‌های آن را باید در مسائل اقتصادی و نابرابری‌ها جست‌وجو کرد. رئیس‌جمهور پزشکیان در مواجهه با اعتراضات بازار تلاش کرد با شنیدن صدای معترضان، ضرورت اصلاحات اقتصادی و مقابله با رانت‌خواری را توضیح دهد، اما در جریان اعتراضات، سوءاستفاده‌هایی نیز صورت گرفت و جان افرادی گرفته شد.

استادرحیمی با تأکید بر اینکه باید زمینه‌های شکل‌گیری اعتراضات را از بین برد، افزود: نمی‌توان صرفاً به برخورد با پیامدها بسنده کرد. باید ریشه‌های تبعیض، بی‌عدالتی و نابرابری را از میان برد.

او عدالت آموزشی و برخورداری برابر اقوام و مناطق مختلف کشور را از محورهای اصلی نگاه پزشکیان به وفاق دانست.

این جامعه‌شناس در پاسخ به این انتقاد که حضور جریان‌های مخالف پزشکیان در دولت ممکن است به تقویت تفکر غالب و تداوم همان محدودیت‌ها منجر شود، گفت: وفاق به معنای پذیرش تنوع است، نه حذف آن. قرار نیست رئیس‌جمهور فقط از افرادی استفاده کند که او را قبول دارند. در عین حال، اختلاف سلیقه نباید مانع شکل‌گیری پیوندهای ارزشی و هنجاری حول منافع ملی شود.

او در عین حال تصریح کرد که همه افراد حاضر در دولت الزاماً به این رویکرد اعتقاد ندارند: ممکن است استانداری، فرمانداری یا مدیری در دولت وجود داشته باشد که به جای منافع ملی، منافع گروهی و شخصی خود را دنبال کند. این مسئله در سطوح مختلف ممکن است وجود داشته باشد، اما باید ارزش‌ها و هنجارهای مشترکی تعریف شود که همه بر اساس آن حرکت کنند.

استادرحیمی در پاسخ به انتقادهایی درباره سهم‌خواهی نیروهای حامی پزشکیان و حضور برخی چهره‌های متعلق به جریان رقیب در مسئولیت‌های دولتی نیز گفت: رئیس‌جمهور نمی‌تواند دولت را تعطیل کند و به صورت تک‌تک بررسی کند که از میان ده‌ها هزار مدیر، چه کسی متعلق به کدام جریان سیاسی است. استانداران نیز برای کاهش تنش و ایجاد وفاق در استان‌ها باید بتوانند نیروهای مختلف را جذب کنند، نه اینکه آنها را کنار بگذارند.

او اضافه کرد: ممکن است فردی از جریان مقابل از نظر تخصصی از من جلوتر باشد، اما تعهد لازم را نداشته باشد. در اینجا باید درباره نسبت تخصص و تعهد تصمیم گرفت. راه حل اختلافات نیز گفت‌وگو است؛ گفت‌وگویی که باید با صداقت و شفافیت و بدون فشار و زور انجام شود.

مدیرکل پژوهش‌های ریاست‌جمهوری در پاسخ به این پرسش که چه کسانی یا چه ساختارهایی مانع اجرای سیاست وفاق هستند، گفت: بخشی از مسئله به اختلال در کارکرد اجزای مختلف نظام بازمی‌گردد. باید دید رئیس‌جمهور اساساً در حوزه اقتصاد و سیاست چه میزان اختیار دارد و چه بخش‌هایی از ساختار در اختیار اوست. پزشکیان نمی‌تواند با همه این موانع وارد جنگ شود؛ چراکه اگر بخواهد با آنها بجنگد، دیگر وفاقی شکل نمی‌گیرد.

او با اشاره به سرمایه اجتماعی رئیس‌جمهور افزود: پزشکیان از اعتماد عمومی برخوردار است و نباید اجازه داد این سرمایه از بین برود. ممکن است عملکرد برخی افراد در جایگاه‌های مختلف به این اعتماد آسیب بزند، اما ضربه به اعتماد عمومی فقط ضربه به دولت نیست، بلکه کل سیستم را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

استادرحیمی در ادامه با تأکید بر اینکه آسیب دیدن منافع ملی همه جریان‌های سیاسی را متضرر می‌کند، گفت: اگر قرار باشد کشور نابود شود، دیگر نه چپی باقی می‌ماند، نه راستی، نه انصار حزب‌اللهی، نه الله‌کرمی، نه استادرحیمی و نه چهره‌هایی مانند زیباکلام، سروش و مهاجرانی. همه آسیب می‌بینند. وفاق باید حول محور منافع ملی شکل بگیرد؛ چراکه اگر منافع ملی ضربه بخورد، همه ما ضربه خواهیم خورد.

او در پایان، اجرای کامل ایده‌های پزشکیان را نیازمند زمان دانست و گفت: نمی‌توان انتظار داشت در سه یا چهار سال همه رویه‌ها و باورهای شکل‌گرفته در جامعه تغییر کند. آموزش و جامعه‌پذیری فرایندی زمان‌بر است و ممکن است برای تغییر برخی نگرش‌ها به عبور یک نسل نیاز باشد.

این جامعه‌شناس با اشاره به ضرورت تقویت روابط اجتماعی و تعهدات جمعی افزود: وفاق زمانی پایدار می‌شود که روابط اجتماعی صرفاً سرد و مبتنی بر منافع فردی نباشد و نوعی ارتباط عاطفی و فراگیر میان افراد جامعه شکل بگیرد. اگر نتوانیم تبعیض‌ها و اختلافات را مدیریت کنیم، بی‌نظمی اجتماعی، کاهش سرمایه‌گذاری، فرار نخبگان و مهاجرت افزایش پیدا می‌کند و کشور از مسیر توسعه دور خواهد شد.

انتهای پیام

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *