سرپرست هیأت کاوش شهر سوخته سیستان از کشف مجموعهای کمنظیر از شواهد فرهنگی، اجتماعی و معیشتی در بیستویکمین فصل کاوشهای این محوطه خبر داد.
روحالله شیرازی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: کشف گونهای متفاوت از یک بازی فکری ۴ هزار و ۶۰۰ساله، شانه استخوانی منقوش، بقایای مواد ارگانیک از جمله تخممرغ، پارچه و چرم و گونههای جدیدی از تدفین، افقهای تازهای را برای شناخت ابعاد کمتر شناختهشده زندگی و فرهنگ ساکنان شهر سوخته در هزاره سوم پیش از میلاد گشوده است.
سرپرست هیأت کاوش شهر سوخته سیستان، با اشاره به جایگاه این محوطه در مطالعات باستانشناسی ایران و جهان اظهار کرد: شهر سوخته مرکز تمدن هیرمند و یکی از مهمترین محوطههای باستانشناختی ایران و جهان است که در فاصله ۵۶ کیلومتری جنوب شهرستان زابل قرار دارد. حیات در این شهر باستانی به وسعت ۲۷۳ هکتار، از اواخر هزاره چهارم تا تمامی هزاره سوم پیش از میلاد و در چهار دوره فرهنگی تداوم داشته است.
وی افزود: کاوشهای باستانشناسی در شهر سوخته از اسفندماه سال ۱۳۴۶ آغاز شد و پیش از انقلاب اسلامی، ۱۰ فصل کاوش به سرپرستی ماریتسیو توزی در این محوطه انجام گرفت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با تشکیل سازمان میراثفرهنگی، دور جدید کاوشهای باستانشناسی به سرپرستی سید منصور سید سجادی آغاز شد و در ۲۰ فصل ادامه یافت.
روایتهای تازه از زندگی اجتماعی مردمان هزاره سوم پیش از میلاد
شیرازی ادامه داد: حاصل این مجموعه کاوشها در بخشهای مسکونی، صنعتی و گورستان شهر سوخته، اطلاعات ارزشمندی از ابعاد مختلف زندگی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ساکنان دشت سیستان و همچنین دامنه ارتباطات گسترده آنان با مناطق مختلف آسیای مرکزی، سواحل مکران، عمان و خلیجفارس، دره سند، جنوب غرب ایران و بینالنهرین در اختیار جامعه علمی قرار داده است.
بیست و یکمین فصل کاوش؛ بازخوانی زندگی روزمره در شهر سوخته
سرپرست هیأت کاوش شهر سوخته سیستان درباره بیست و یکمین فصل کاوشهای باستانشناسی این محوطه گفت: این فصل از ۲۹ تیرماه ۱۴۰۵ باهدف انجام فعالیتهای پژوهشی درباره ابعاد مختلف شهر سوخته آغاز شده و کاوشها در سه کارگاه، شامل یک کارگاه در منطقه مسکونی و دو کارگاه در محدوده گورستان، متمرکز شده است.
وی بیان کرد: کاوش در بخش شمال شرقی منطقه مسکونی به شناسایی ۲ فاز معماری و مجموعهای از شواهد مرتبط با فعالیتهای روزمره و برخی فعالیتهای پیشهورانه منجر شده است که از جمله مهمترین آنها میتوان به حجم قابلتوجهی از بقایای حیوانی، ابزارها، دورریزهای سنگی، پیکرکهای ساده و منقوش حیوانی و اجاقهای موجود در فضاهای معماری اشاره کرد.
شیرازی تصریح کرد: مجموعه این شواهد نشان میدهد که این بخش از شهر سوخته را نمیتوان یک منطقه کاملاً صنعتی تلقی کرد؛ بلکه به نظر میرسد این محدوده، علاوه بر برخی فعالیتهای پیشهورانه، نقشی مهم و غیرقابلانکار در انجام فعالیتهای روزمره ساکنان شهر داشته است.
گورستان شهر سوخته؛ هر تدفین، روایتی تازه از یک جامعه باستانی
وی با اشاره به نتایج بهدستآمده از کاوش در گورستان شهر سوخته اظهار کرد: یافتههای این بخش از تنوع و اهمیت قابلتوجهی برخوردارند و گونههای جدیدی از تدفین، بقایای مواد ارگانیک، سفالهای ساده و منقوش و همچنین سفالهای رنگارنگ، در میان یافتههای این فصل قرار دارند.
سرپرست هیأت کاوش شهر سوخته سیستان افزود: بااینحال، آنچه بیست و یکمین فصل کاوشهای باستانشناسی را از نتایج فصلهای پیشین متمایز میکند، مجموعهای از یافتههای کمنظیر و ارزشمند است که هر یک میتواند اطلاعات تازهای درباره ابعاد مختلف زندگی، فرهنگ و مناسبات اجتماعی مردم شهر سوخته در هزاره سوم پیش از میلاد در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
شیرازی یکی از مهمترین یافتههای این فصل را کشف گونهای متفاوت از یک بازی فکری مربوط به هزاره سوم پیش از میلاد عنوان کرد و گفت: این یافته میتواند دریچهای تازه برای شناخت ابعاد کمتر شناختهشده زندگی اجتماعی و سرگرمیهای مردمان شهر سوخته در آن دوران باشد.
وی ادامه داد: کشف این بازی فکری، در کنار سایر شواهد بهدستآمده از گورستان، نشان میدهد که زندگی در شهر سوخته صرفاً به فعالیتهای معیشتی، تولیدی و تأمین نیازهای اولیه محدود نبوده، بلکه این جامعه باستانی از ابعاد پیچیده و متنوعی از زندگی اجتماعی و فرهنگی نیز برخوردار بوده است.
تخممرغ، پارچه و چرم؛ ردپای مواد ارگانیک پس از هزاران سال
سرپرست هیأت کاوش شهر سوخته سیستان یکی دیگر از یافتههای استثنایی این فصل را شواهد بهدستآمده از مواد ارگانیک دانست و اظهار کرد: شواهدی از موادی مانند تخممرغ، بقایای پارچه و چرم در جریان کاوشها بهدستآمده است که از منظر باستانشناسی اهمیت ویژهای دارند.
وی ادامه داد: مواد ارگانیک در محوطههای باستانی معمولاً تحتتأثیر شرایط محیطی، فرایندهای طبیعی و گذشت زمان از میان میروند و حفظ آنها فرصتی کمنظیر برای مطالعه مستقیمتر شیوه زندگی، فناوری، اقتصاد و الگوهای مصرف جوامع گذشته فراهم میکند.
شانه استخوانی منقوش؛ یافتهای کمسابقه در شهر سوخته
شیرازی از کشف یک شانه استخوانی با نقش کنده نیز بهعنوان یکی دیگر از یافتههای مهم بیست و یکمین فصل کاوش یاد کرد و گفت: این شانه تاکنون نمونه مشابهی در این منطقه نداشته و نمونههای مشابه آن تنها از برخی محوطههای آسیای مرکزی گزارش شده است.
وی تأکید کرد: این شانه استخوانی و نقش کندهشده روی آن میتواند از منظر شناخت هنر، فناوری ساخت، شیوههای تزئین، آرایش و همچنین مناسبات فرهنگی و اجتماعی ساکنان شهر سوخته، موضوعی ارزشمند برای مطالعات تخصصی و میانرشتهای آینده باشد.
شهر سوخته؛ آزمایشگاهی زنده برای شناخت تمدن هزاره سوم پیش از میلاد
سرپرست هیأت کاوش شهر سوخته سیستان با تأکید بر ضرورت استمرار مطالعات باستانشناختی در این محوطه گفت: ادامه کاوشها میتواند بخشهای ناشناخته بیشتری از این تمدن را آشکار کند؛ تمدنی که شواهد آن، فرایند گذار از یک زندگی روستانشینی محدود به شکلگیری یک شهر وسیع، سازمانیافته و پیچیده را در خود جای داده است.
وی افزود: اهمیت شهر سوخته تنها در قدمت آن خلاصه نمیشود، بلکه این محوطه امکان مطالعه یکی از مهمترین تجربههای شهرنشینی در هزاره سوم پیش از میلاد را فراهم میکند و هر فصل کاوش در آن میتواند بخشی تازه از روایت زندگی انسان در این دوره تاریخی را پیش روی جامعه علمی قرار دهد.
توسعه مطالعات میانرشتهای برای بازسازی دقیقتر زندگی در شهر سوخته
شیرازی در پایان با اشاره به انجام مطالعات میانرشتهای در بیست و یکمین فصل کاوش شهر سوخته خاطرنشان کرد: در این فصل، مجموعهای از مطالعات تخصصی نیز در دستور کار قرار گرفته است که از جمله آنها میتوان به نمونهبرداری OSL برای تاریخگذاری، برداشت نمونه برای تاریخگذاری مواد آلی موجود در بخش مسکونی و گورستان به روش کربن ۱۴، مطالعات انسانشناسی، نمونهبرداری برای آزمایشهای دیرین DNA و همچنین دیرینآسیبشناسی انسانی بر اساس بقایای استخوانی اشاره کرد.
وی گفت: تلفیق دادههای حاصل از کاوشهای باستانشناختی با نتایج مطالعات میانرشتهای، میتواند به بازسازی دقیقتر ابعاد مختلف زندگی، مناسبات اجتماعی، الگوهای زیست، فناوری، سلامت و ارتباطات فرهنگی ساکنان شهر سوخته کمک کند و جایگاه این محوطه را بهعنوان یکی از منابع کلیدی شناخت تمدنهای شهری هزاره سوم پیش از میلاد بیشازپیش آشکار سازد.
انتهای پیام
