روان آدمها تکهتکه میشود
روزنامه پیام ما نوشت: روایتهای بیشماری از شهرهای مختلف به «پیام ما» درباره احساساتی که بسیاری از مردم در این روزها تجربه کردند، رسیده است. بر آن شدیم که گفتوگویی با «سپیده دهقانی»، روانشناس بالینی در این زمینه داشته باشیم.
سپیده دهقانی معتقد است احساسات افراد سطوح مختلفی دارد. دستهای از احساسات، رویهای هستند. «مثلاً ما میبینیم که این روزها اضطراب، ناامیدی، ترس و احساس ناامنی زیاد شده. اینها حسهایی هستند که در لایه اول تجربه میشوند. برای هرکسی زیر این حسها، باتوجهبه شرایط آن فرد و تجربههایش، چیزهای متفاوتی وجود دارد و تأثیر متفاوتی ایجاد میکند.»
دهقانی از اثری که این وقایع بر افراد میگذارد میگوید: «بعضیاوقات ممکن است باعث ناامیدی، رکود و افسردگی جمعی شود. در چنین وضعیتی، چرخ جامعه را کسی نیست که بچرخاند.» از بعد اقتصادی هم مثالی میزند: «دیگر کسی انگیزهای نخواهد داشت کارش را گسترش دهد. با خودش میگوید چرا اصلاً این کار را باید بکنم؟» بعد دیگر آن اجتماعی است. «آدمها دچار بیتفاوتی اجتماعی میشوند. دیگر حسی نسبت به وقایع ندارند. اینقدر روان آنها زخم خورده که دیگر توانی برای آنها باقی نمانده است.»
باتوجهبه گفتههای این روانشناس، تعلیق و بلاتکلیفیای که در جامعه ایجاد شده، افراد را دچار حالتی از بیتصمیمی کرده است. «وقتی وضعیت به طور دائم غیرقابلپیشبینی باشد، روان آدمها تکهتکه میشود. چون مهمترین نیاز روان که ثبات و امنیت است، وجود ندارد. امنیت یعنی اینکه من بتوانم روتینی را برای زندگیام پیشبینی کنم. همین سبب میشود روان ما یکپارچگی خود را حفظ کند. اما وقتی این امنیت و ثبات نباشد، روان ممکن است برای برخی دچار فروپاشی شود.»
راهکاری که این روانشناس بیان میکند، انجام یک سری از روتینهای زندگی است که از قبل داشتهایم. «انجام این روتینها به روان ما پیام میدهد چیزی هست که بتوانم بر آن کنترل داشته باشم و با این کارهای کوچک روزانه، عاملیت خود را در شرایطی که فکر میکنیم بقیه برای ما تصمیم میگیرند، حفظ کنیم. در این شرایط انفعال کمکی نمیکند. ما برای تغییر نیاز به خشم داریم. انفعال کاری را پیش نمیبرد.»
