الزامات سیاست خارجی ایران در نظم جهانی جدید
رضا کبیری، در یادداشت ارسالی به انصاف نیوز با عنوان «الزامات سیاست خارجی ایران در نظم جهانی جدید» نوشت:
تحولات نظام بینالملل در دهههای اخیر بیانگر تغییرات تدریجی در ساختار توزیع قدرت جهانی است. اگرچه نشانههایی از گذار به سوی نظمی چندقطبی مشاهده میشود، اما همچنان ایالات متحده آمریکا بهعنوان قدرت برتر نظام بینالملل، از برتریهای قابلتوجه نظامی، اقتصادی، فناورانه و نهادی برخوردار است و نقش تعیینکنندهای در شکلدهی به قواعد و روندهای جهانی ایفا میکند.
در عین حال، قدرتهای نوظهوری مانند هند و چین با افزایش ظرفیتهای اقتصادی و سیاسی خود، در پی ارتقای جایگاه جهانی و تعدیل موازنه قدرت هستند. شکلگیری و تقویت سازوکارهایی نظیر BRICS نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. این تحولات ساختاری، فرصتها و محدودیتهای جدیدی را پیشروی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران قرار داده است.
از منظر فرصتها، تغییر نسبی در موازنه قدرت جهانی امکان تنوعبخشی به روابط خارجی و توسعه همکاری با بازیگران غیرغربی را فراهم ساخته است. موقعیت ژئوپلیتیک ایران در اتصال کریدورهای ترانزیتی بینالمللی و برخورداری از منابع قابلتوجه انرژی، ظرفیتهای مهمی برای تقویت نقش منطقهای و بینالمللی کشور ایجاد کرده است. همچنین، گسترش همکاریهای اقتصادی و منطقهای میتواند زمینه افزایش تابآوری اقتصاد ملی و کاهش آسیبپذیری در برابر فشارهای خارجی را فراهم آورد.
با این حال، سیاست خارجی ایران با محدودیتهای ساختاری مهمی نیز مواجه است. تداوم تحریمهای اقتصادی، رقابت قدرتهای بزرگ در محیط پیرامونی ایران، بیثباتیهای منطقهای و چالشهای اقتصادی داخلی، دامنه تحرک و اثربخشی سیاست خارجی کشور را محدود کرده است. افزون بر این، استمرار برتری ساختاری آمریکا در نظام مالی و اقتصادی جهانی همچنان یکی از مهمترین متغیرهای تأثیرگذار بر جهتگیری سیاست خارجی ایران محسوب میشود.
در چنین شرایطی، ارتقای جایگاه ایران در نظم جهانی در حال گذار مستلزم اتخاذ رویکردی واقعگرایانه، متوازن و مبتنی بر منافع ملی است. تقویت دیپلماسی اقتصادی، تنوعبخشی به شرکای بینالمللی و توسعه همکاریهای منطقهای، حل وفصل کردن تحریم ها، شفاف کردن نظام پولی و بانکی، می تواند زمینه بهرهبرداری مؤثر از فرصتهای موجود در ساختار متحول نظام بینالملل را فراهم سازد.
انتهای پیام
