ریحانه شیبانی و علی نیلی، انصاف نیوز: محمدرضا سعیدی، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی، مدت کوتاه مدیریت، دخالتهای سیاسی، پرتفوی غیرانتخابی، تحریم و جنگ را عامل مهم عقبماندگی اقتصاد ایران و شرکت معظم شستا میداند.
میگوید نباید با قوانین دولتی، شستای غیردولتی را اداره کرد. میگوید همکارانش در جنگ غوغا کردهاند. از تلقیهای پوپولیستی، از اصلاح فرایندها، از برنامه واگذاری شرکت و از توصیهناپذیریاش هم سخن میگوید.
گفتوگوی یکساعته خبرنگاران انصاف نیوز با مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی در روزهایی که گمانهزنی درباره شرایط سازمان تامین اجتماعی پس از تغییرات مدیریتیاش اوج گرفته، نکات خواندنی کم ندارد.
بازیگر اقتصادی، قربانی بازیهای سیاسی
گفتوگو با این پرسش شروع شد که «گفته میشود اگر مدیرعامل شستا اراده کند، چون از قدرت مالی سنگینی برخوردار است میتواند مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی و حتی وزیر رفاه را متزلزل کند. این پرسش درباره شخص شما نیست، درباره ساختاری است که در اقتصاد سیاسی ایران شکل گرفته. آیا این ساختار را درست میدانید؟»
سعیدی این سوال را نادرست خواند و گفت: شرکت سرمایهگذاری سازمان تامین اجتماعی طبق قانون تجارت که ارکان هر شرکتی را مشخص کرده اداره میشود. یک مجموعه معظم است که ذیلش ۹ هلدینگ تخصصی شکل گرفت و در حدود ۲۱ صنعت فعال است.
اساسا مدیران این مجموعه صنعتی و اقتصادی خیلی علاقه به ورود به سپهر سیاسی ندارند البته شستا همیشه تحتتاثیر تحولات سیاسی قرار گرفته اما خودش بازیگر حوزه اقتصادی است.
کار ما در شستا کاهش درد و رنج و افزایش کیفیت زندگی مردم و خدمت به ارتقای تولید کشور و سرمایهگذاری است بنابراین در شستا قائل به بازیهای سیاسی نیستیم قائل به حوزه صرفاً تخصصی و صنعتی و سرمایهای هستیم و تحتتاثیر گمانهزنیهای بیرون قرار نمیگیریم.
او گفت: شستا به واسطه اتصالی که به هر حال به سازمان تامین اجتماعی دارد و این سازمان تحتتاثیر تحولات سیاسی است، آسیبهایی از این ناحیه خورده.
مدیران در شستا دائم تغییر کردهاند. یعنی این شرکت هر ۱۴/۵ ماه یک مدیرعامل جدید به خودش دیده است و اگر دو نفر را که سالهای نسبتا طولانی در شستا مدیرعامل بودهاند را از فهرست مدیران خارج کنیم، متوسط عمر یک مدیر در شستا ۹/۵ ماه میشود. این نشان میدهد که برعکس سوال شما، این شستا بوده که عمدتاً ذیل تحولات سیاسی هزینههای سنگینی را پرداخته است.
سرمایهگذاری ناکافی تامین اجتماعی، بازده قابل قبول شستا
او درباره بازتاب سودآوری شستا در زندگی بیمهشدگان و بازنشستگان تامین اجتماعی، به یادآوری این نکته پرداخت که بیمهپردازان تامین اجتماعی سهامدار شستا نیستند ادامه داد: سهامدار شستا طبق قانون تجارت سازمان تامین اجتماعی است اما علاوه بر این سازمان، شستا به عنوان یک شرکت بورسی میلیونها سهامدار دیگر هم دارد و با قاعده رگولاتوری سازمان بورس فعالیت میکند.
سعیدی گفت: مجموعه شستا از بدو تا سال ۱۳۶۵ تا الان شاهد سرمایهگذاری ۱۶۳ همتی سازمان تامین اجتماعی بوده که عمده این رقم از طریق تجدید ارزیابی داراییها به وجود آمده است.
سالهای سال است که ۹۰ تا ۹۵ درصد سود شستا تقسیم شده و سالهای سال که سازمان تامین اجتماعی سرمایهگذاری قابل توجهی نداشته است. شما به میزانی که سرمایهگذاری میکنید، برداشت میکنید.
مجموعه هزینههای سازمان تامین اجتماعی در سالهای گذشته به دلیل افزایش تعداد بازنشستگان بالاتر و بالاتر رفت اما به میزان افزایش تعداد بازنشستگان، سرمایهگذاری در شستا صورت نپذیرفت.
مدیرعامل شستا اضافه کرد: برای اینکه شستا بتواند ۲۰ درصد هزینههای امروز سازمان تامین اجتماعی را پوشش دهد، باید شاهد سرمایهگذاری هزار و۸۰ همتی تامین اجتماعی در این شرکت میبودیم. بنابراین از یک مجموعه همانقدر میتوانیم انتظار داشته باشیم که در آن سرمایهگذاری کردهایم.
مدیرعامل شستا بازده سرمایهگذاری در این مجموعه را بهتر از هر سرمایهگذاری دیگر تامین اجتماعی خواند و افزود: در سالهای اخیر شستا هم کپیتالگین بالایی داشته و هم سودآوری خوبی داشته است.
زخم رد دیون بر پیکر شستا
پرسش دیگر انصاف نیوز از مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری تامین اجتماعی وضعیت شرکتهای دولتی بود که در قالب رددیون به تملک تامین اجتماعی درآمده است.
محمدرضا سعیدی پاسخ داد: یک شرکت برای سرمایهگذاری باید الزاماتی را رعایت کند. شما هم اگر توقع سرمایهگذاری از آن شرکت دارید، باید این الزمات را بپذیرید. الزاماتش این است که جایی سرمایهگذاری کند که بازدهی مناسبی داشته باشد. در کسب و کاری که آتیه بهتر یا ریسک کمتری داشته باشد، ایجاد نقدینگی بالاتری داشته باشد و…
مدیرعامل شستا به برخی از چالشهای اقتصادی و حتی اجتماعی شرکتهای واگذارشده اشاره کرد و گفت: شرکتهای واگذارشده در قالب رد دیون الزاما ارمغانهای خوبی برای شستا نبودهاند.
یکی از موضوعات مهم شستا همین رتق و فتق امور مربوط به سبد غیرانتخابیاش بوده است.
تاسیس کلینیک درمان شرکتهای زیانده
آقای سعیدی گفت: من از زمانی که به مجموعه شستا آمدم، کلینیکی را تشکیل دادیم برای ساماندهی شرکتهای که بعضاً مشکل زیاندهی داشتند. در همین ایام جنگ سال گذشته، توانستیم ۹ شرکت را از زیان خارج کنیم و از این دست فعالیتها در مجموعه شستا بسیار است.
هزینههای سنگین توصیهناپذیری
خبرنگار انصاف نیوز از مدیرعامل شستا درباره اتهام تبدیل این شرکت به حیاطخلوت گروههای سیاسی سوال کرد و پرسید آیا مشخصا تحت فشار و توصیه برای انتصابات قرار داشتهاید؟ سعیدی در جواب گفت: این کلمه حیاتخلوت هم از آن کلماتیست که استفاده میشود ولی هیچکس معنیاش نمیکند. معنی این حیاطخلوت چیست و از کجا امده؟
پر واضح است که برای انتخاب مدیرانمان ملاک و معیارهایی داریم. ۵ ملاک ما؛ اول دانش، دوم مهارت سوم پاکدستی چهارم هماهنگی و پنجم شجاعت بود.
مدیرعامل شستا ادامه داد: ۵ عنصر مهم را برای گزینش مدیران انتخاب کردیم. من اساساً خیلی آدم توصیهپذیری نیستم ولی آموختهام اگر شما کسی را به من معرفی کنید و آن فرد این پنج عنصر را داشته باشد و بتواند یک بنگاه را اداره کند، از معرفی شما تشکر کنم.
اگر کسانی دیگری هم به من نیرویی را معرفی کنند حتماً بررسی میکنم که این نیرو آیا توان این کار را دارد یا نه؟ ضمن اینکه با هدف برقراری عدالت استخدامی و عدالت شغلی، هر سمتی که نیاز به نیروی جدید دارد را در یک سامانه شفافیت اعلام میکنیم و متقاضیان از طریق به اصطلاح اپلای اپلای کردن وارد مسیر انتخاب میشوند و اگر ملاک و معیارهای لازم برای شغل مدنظر را داشت و در کانون ارزیابی موفق ظاهر شد، به هیئت مدیرهها معرفی میشود.
او گفت: شاید یکی از هزینههایی که سعیدی در شستا پرداخت میکند همین موضوع است که خیلی قائل به توصیه نیست و این قائل به توصیه نبودن یک مقدار برای من هزینه هم داشته. یک مقدار نه، خیلی هزینه داشته است برای من. حجم توصیهها زیاد است و از روزی که نشستم در مجموعه شستا بالای دو سه هزار رزومه برای من از جاهای مختلف ارسال شده است.
سعیدی ارتقای شغلی درون سازمانی را یکی از اولویتهای شستا خواند و تاکید کرد بها دادن به ۵۵ هزار نیروی انسانی شاغل در این مجموعه، به افزایش بهرهوری و سرمایه اجتماعی درون و بیرون سازمانی میانجامد.
یکی از تاکیدات من در مجموعه تزریق ادبیات «دانش مهارت» است. آنقدر تکرار میکنیم تا تبدیل به فرهنگ بشود.
مدیرعامل جدید تامین اجتماعی ایثار کرده است
سعیدی، ضمن مهم خواندن هماهنگی میان کارکنان و مدیران و مدیران با مدیران، گریزی هم به تحولات اخیر تامین اجتماعی زد و گفت: ما تابع راهبریهای آقای میدری هستیم و در شرایط جدید هم که آقای دکتر محمدی راهبری سازمان تامین اجتماعی را بر عهده گرفته، به نظر من ایثار کرده است. حتماً تعامل با سازمان و وزارتخانه را وظیفه خود میدانیم تا بتوانیم به خلق ارزش ادامه دهیم.
از بزرگی شرکتها نترسیم
مدیرعامل شستا در پاسخ به سوالی درباره حجم نیروی انسانی شاغل در این مجموعه گفت: یکی از مصیبتهای کشور این است که فکر میکنیم شرکتهای بزرگی داریم.
ما در ایران شرکتهای بزرگ زیادی نداریم. شما ببینید یک شرکت متعلق به یک کشور کوچک ۵ میلیون نفری، ۱۰۰ هزار پرسنل در سراسر دنیا دارد. اگر میخواهیم اقتصاد ما توسعه پیدا بکند پر واضح است که باید بنگاههای بزرگ را توسعه بدهیم و بنگاههای بزرگ موجود را تقویت کنیم.
البته ارزش یک بنگاه به تعداد زیاد یا کم نیروی انسانی نیست. ارزش بنگاه به خلق ارزش برای همه ذینفعان، به چالاکی، نوآوری، بهینهسازی، قدرت حل مسئله، قدرت انطباق با محیط جدید کسب و کار و به قدرت پاسخدهی به تکنولوژیهای در حال ظهور است. این میشود بنگاه ارزشمند.
سعیدی اضافه کرد: از نظر من شستا در مقایسه با کثیری از بنگاههای دنیا، فاصله زیادی تا بزرگ شدن دارد ولی پتانسیل بزرگ شدن را دارد به شرطی که جنگ نباشد، به شرطی که تحریمها برداشته شود.
اگر انشالله جنگ تمام و تحریمها برداشته شود، تازه کار شرکتهایی مثل شستا برای توسعه شروع میشود.
شستا یکی از ارکان تابآوری کشور
دکتر سعیدی در پاسخ به سوال خبرنگار انصاف نیوز درباره گستره و عمق خسارتهای دو جنگ اخیر در شستا گفت: من از سال تقریبا ۸۳، ۸۴ در مجموعه شستا حضور داشتهام و جز مدیرانی هستم که از کف کارگاه بالا آمدم و بنابراین احساس میکردم شستا را خیلی خوب میشناسم اما پس از جنگ، اقرار میکنم که شستا را نمیشناختم و تازه فهمیدم شستا چه نقش عظیمی در ارتقای تابآوری کشور دارد.
چرا؟ چون شستا هزار و ۶۴۱ محصول تولید میکند که مستقیم با زندگی مردم در ارتباط است.
در حوزه دارو مجموعه همکاران من در تیپیکو و شرکتهای دارویی با هماهنگی وزارت بهداشت ۸۳ محصول را در اولویت قرار دادند و سه شیفت تولید کردند. ما در جنگ اول و جنگ دوم ۵۰ درصد داروی بیمارستانها را تأمین کردیم.
موقعی که حدود ۱۷ میلیون جمعیت به سمت شمال کشور رفت، شبکه توزیع شستا این پشتیبانی را انجام داد بدون اینکه کسی متوجه این موضوع بشود
ما در جنگ ۱۲ روزه، ۱۰هزار و۵۰۰ مسافر را از طریق دریا جابجا کردیم در حالی که مسئولیت شستا نبود.
آرد که روی زمین مانده بود را بخش حمل و نقل شستا در کشور توزیع کرد و…
ما دنبال این بودیم که شستا یک سازمان تابآور باشد. ظرفیت هشتگانه تابآوری را فعال کردیم و این اقدام منجر به ارتقای اکوسیستم تابآوری کشور شد.
مدیرعامل شستا به میزان خسارتهای جنگ هم چنین اشاره کرد: ۲۸ شرکت شستا بین ۵ تا ۱۰۰درصد آسیب دید. توفیقدارو بهترین مرکز تحقیقات دارویی شستا کاملا تخریب شد یا اروندان ما در خرمشهر ۱۰۰درصد تخریب شد ولی این مشکلات ما را متوقف نکرد.
این را جزو افتخارات زندگی خود میدانیم که شستا برای مردم و در کنار مردم بود و توانستیم در کنار دولت از بنزین گرفته تا دارو و سیمان مردم را تولید کنیم.
شستا آسیب دید و تنش زخمیست اما قد بلند و با افتخار ایستاده است.
تدوین برنامه واگذاری متعهدانه
مدیرعامل شستا در پاسخ به پرسشی درباره واگذاری بنگاههای این هلدینگ و محدودکردن دامنه فعالیت گفت: همهجای دنیا دچار وابستگی به مسیر هستند که جنبههای وسیعی دارد.
معنی وابستگی به مسیر این است که در گذشته تصمیماتی اتخاذ شده که مانع اتخاذ تصمیمات آینده میشوند.
از روز اول ورودم به این مجموعه یک اتاق فکر تشکیل دادیم و شرکتهای سرمایهگذاری صندوقهای بازنشستگی دنیا را مطالعه کردیم. به عبارتی شستاهای دنیا را بردیم زیر ذرهبین و دیدیم همههای دنیا در سه حوزه سهامداری، اوراق با درآمد ثابت و دارایی نقدشونده سرمایهگذاری کردهاند.
به تجربه همتاهای جهانی شستا ما هم باید از بنگاهداری و کنترل به سمت سرمایهگذار بودن مهاجرت کنیم.
این مهاجرت مهاجرت آسانی نیست. اولا عمق بازار سرمایه ایران کشش این همه واگذاری را ندارد و ثانیاً ما دو جنگ و یک نارآمی را پشت سر گذاشتهایم که اقتصاد را برد به حال تعلیق.
برنامه اصلی من و همکارانم در مجموعه شستا برای این مهاجرت بزرگ متاسفانه با این شرایط مصادف شد اما ما متوقف نکردیم این مهاجرت را.
سعیدی ادامه داد: واگذاری دو سر دارد، یه سرش بیصاحبسازی است و یک سرش واگذاری متعهدانه است. آن واگذاری که زنجیرهها را از هم بپاشاند ارزشی ندارد و من هرگز این کار را نمیکنم.
واگذاری دیگر واگذاری متعهدانه است که این میراث بزرگ کشور و زنجیرههای ارزشش از هم پاشیده نشود. ما برای این نوع واگذاری برنامه ریختهایم. البته ترتیبات نهادی پیچیده است، مقاومت در برابر این موضوع پیچیده است ولی رویکرد و جهتگیری ما اصلاح است. اگر به من بود و روز اول میخواستم شستا را تاسیس کنم، به بیشتر از پنج صنعت ورود نمیکردم. در ۵ صنعت پیشروی دنیا میرفتم سرمایهگذاری میکردم.
یادتان باشد تعمیر کشتی در حال حرکت که ۱هزار و ۶۰۰ محصول مصرفی مردم را تولید میکند، اصلا کار ساده و راحتی نیست.
کار بزرگ پزشکیان
این مدیر مالی صنعتی به درخواست خبرنگار انصاف نیوز برای ارزیابی عملکرد دولت پزشکان در حوزه اجتماعی، چنین پاسخ داد: من به عنوان یک بازیگر اقتصادی میگویم باید اول ببینیم در چه شرایطی دکتر پزشکیان دولت را تحویل گرفت؟ من اسمش را میگذارم محیط متخاصم.
دکتر پزشکیان در محیط متخاصم دولت را تحویل گرفت؛ تحریم بود، اسنپبک آمده، تحولات منطقهای بوده، دو جنگ و یک ناآرامیها بوده، ناترازیهای شدید حوزه انرژی و مقولههای دیگر هم بوده است.
به نظر من بزرگترین دستاورد دولت آقای دکتر پزشکیان ارتقا تابآوری کشور است. این شرایط برای هر دولتی به وجود میآمد از حیز انتفاع میافتاد ولی آقای پزشکیان این زمینه را فراهم کرد که تابآوری در کشور بالا برود.
عدم دخالت آقای پزشکیان در کار مدیران بزرگترین دستاورد و بسیار مهم است. این پاکدستی و مردمی بودن آقای پزشکیان آثار جانبی وسیعی دارد.
حتماً نقدهایی هم وارد هست اما من فکر میکنم که آقای دکتر پزشکیان علیرغم همه این مصیبتهایی که هر کدامش میتوانست یک سیستم را پایین بیاورد؛ به نظر من خوش درخشید. دلیلش این است که در کثیری از حوزه ها مردم را دخیل کرد. خیلی از این تصمیمات و این انسجامی که به وجود آورد و این وفاقی که به وجود آورد، از خیلی از چیزهای شخصی خودش گذشت تا بتواند این شرایط را به وجود بیاورد.
مخصوصا الان ایثاری که دکتر پزشکی میکند، علیرغم همه مخالفتهای که با ایشان میشود، اصرار بر توافق و صلح دارد. این هم نشان میدهد بودن پزشکان چقدر راهبردی بوده است.
ساخت آینده ایران در گرو توافق خوب است. ساخت آینده ایران و کارآفرینی در ایران و کیفیت زندگی مردم در گرو توافق خوب است که آقای پزشکی هم بر آن اصرار دارد.
من فکر میکنم همین یک نکته را آقای پزشکیان حل کند، یک تاریخ را درست کرده است.
انتهای پیام
