هادی حیدری، کارتونیست، در گفتوگو با انصاف نیوز درباره نقش طنز و کاریکاتور در بیان نقدهای اجتماعی و سیاسی گفت: هرگاه امکان بیان صریح اعتراضها و نارضایتیها محدود شود، جامعه راههای دیگری برای رساندن صدای خود پیدا میکند؛ از لطیفه و کنایه گرفته تا تصویر و طنز. شبکههای اجتماعی امروز یکی از مهمترین فضاهایی هستند که این گفتوگوهای غیررسمی در آنها شکل میگیرد.
حیدری با اشاره به تجربه جوامع اروپای شرقی گفت: در دورههایی که فشارهای اجتماعی و اقتصادی افزایش پیدا کرده بود، مردم حتی در موقعیتهای روزمره و در صفهای طولانی برای تهیه کالاهای ضروری، از لطیفه و شوخی برای بیان مشکلات و نقد شرایط استفاده میکردند. این شوخیها تنها برای خندیدن نبودند؛ مردم از طریق آنها بخشی از فشارهای زندگی روزمره را با یکدیگر در میان میگذاشتند و به نوعی تلاش میکردند ظرفیت تحمل خود را افزایش دهند.
او گفت: طنزپردازان و کارتونیستها نیز در چنین شرایطی نقش ویژهای پیدا میکنند. در کشورهای اروپای شرقی هنرمندان صاحبسبکی وجود داشتند که عصاره فشارهای اجتماعی و سیاسی را در قالب تصویر میریختند؛ تصاویری که گاهی در ظاهر ساده بودند، اما لایههای پنهانی از نقد در خود داشتند.
این کارتونیست ادامه داد که وقتی امکان بیان عریان و مستقیم یک نقد وجود ندارد، هنرمند ناچار است زبان دیگری برای انتقال آن پیدا کند. تصویر، طنز و کنایه میتوانند همان حرف را در قالبی متفاوت منتقل کنند؛ به شکلی که مخاطب آن را دریافت کند، بدون آنکه نقد الزاماً به شکل صریح و مستقیم بیان شده باشد.
او گفت: وقتی مردم تریبونی برای بیان صریح انتقادهای خود نسبت به حکمرانی یا روندهای موجود ندارند، معمولاً قالبهای دیگری برای رساندن صدای خود پیدا میکنند. در چنین شرایطی، لطیفه، کنایه، طنز و تصویر میتوانند به تریبونهایی غیررسمی برای بیان نارضایتی تبدیل شوند.
او شبکههای اجتماعی را یکی از مهمترین نمونههای امروز این تریبونهای غیررسمی دانست و گفت: افزایش حضور مردم در این فضاها، امکان گفتوگویی را ایجاد کرده که در رسانههای رسمی کمتر در دسترس است. کاربران گاهی با حسابهایی که هویت مشخصی ندارند، احساس امنیت بیشتری برای بیان دیدگاههای خود پیدا میکنند.
هادی حیدری در ادامه بخش نظرات شبکههای اجتماعی را نیز بخشی از همین فضای گفتوگو دانست؛ جایی که یک نفر نظری مینویسد، فرد دیگری پاسخ میدهد و نفر بعدی وارد بحث میشود و به این ترتیب، گفتوگویی جمعی شکل میگیرد. این گفتوگوها گاهی از موضوع اصلی فاصله میگیرند و به مسائل عمیقتر اجتماعی و سیاسی میرسند.
او گفت: ممکن است فردی اگر بخواهد همان حرف را در یک رسانه رسمی مطرح کند، اساساً فضایی برای بیان آن نداشته باشد، اما در شبکههای اجتماعی بتواند همان دغدغه را در قالب شوخی، کنایه یا طنز مطرح کند.
او در پایان گفت: بنابراین نباید همیشه فاصله گرفتن واکنش کاربران از موضوع اصلی یک پست را صرفاً بیربطی یا شوخی تلقی کرد. گاهی یک محتوای ساده تنها بهانهای برای باز شدن دریچهای است که پشت آن، مجموعهای از حرفها، فشارها و نارضایتیهای بیاننشده قرار دارد.
انتهای پیام
