امروز، ۲۱ شهریور، در تقویم ایران «روز ملی سینما» نام دارد؛ مناسبتی که بیش از دو دهه است بهانهای برای مرور تاریخ سینمای ایران و یادآوری نام فیلمسازان، بازیگران و سینماگرانی شده که در شکلگیری فرهنگ تصویری معاصر ایران نقش داشتهاند.
اما روز ملی سینما از چه زمانی شکل گرفت و چرا ۲۱ شهریور به این نام شناخته میشود؟
۲۱ شهریور در سال ۱۳۷۹ به عنوان روز ملی سینما شناخته شد. این اتفاق همزمان با برگزاری چهارمین جشن بزرگ سینمای ایران و برنامههای مربوط به بزرگداشت صدمین سال ورود سینما به ایران بود. منابع رسمی سینمایی از آن سال به عنوان زمان تثبیت ۲۱ شهریور به عنوان روز ملی سینما یاد کردهاند.
البته نباید این تاریخ را با روز ورود سینما به ایران یکی دانست. نخستین دستگاه سینماتوگراف در سال ۱۲۷۹ خورشیدی، برابر با ۱۹۰۰ میلادی و در دوره مظفرالدینشاه وارد ایران شد. ابراهیمخان عکاسباشی نیز از نخستین چهرههای ایرانی مرتبط با فیلمبرداری شناخته میشود.
به این ترتیب، وقتی در سال ۱۳۷۹ از «صدمین سال ورود سینما به ایران» سخن گفته شد، ۲۱ شهریور به عنوان یک روز نمادین برای سینمای ایران انتخاب و تثبیت شد؛ نه اینکه لزوماً نخستین نمایش فیلم یا ورود نخستین دوربین به ایران در چنین روزی اتفاق افتاده باشد.
سینمای ایران در بیش از یک قرن گذشته مسیر پر فراز و نشیبی را طی کرده است؛ از نخستین نمایشها و سالنهای سینما تا شکلگیری صنعت فیلمسازی و ظهور نسلهای مختلف کارگردانان و بازیگران.
یکی از نقاط مهم این مسیر، تولید «دختر لر» در سال ۱۳۱۲ است که به عنوان نخستین فیلم ناطق فارسی شناخته میشود. چند دهه بعد نیز آثاری مانند «گاو» و فیلمهای جریان موسوم به موج نوی سینمای ایران، مسیر تازهای را در فیلمسازی کشور رقم زدند.
پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز سینمای ایران وارد دورهای تازه شد و در دهههای بعد، فیلمسازان ایرانی حضور پررنگی در جشنوارههای بینالمللی پیدا کردند. نامهایی مانند عباس کیارستمی، داریوش مهرجویی، بهرام بیضایی، اصغر فرهادی و بسیاری دیگر، سینمای ایران را در خارج از کشور نیز مطرح کردند.
با این حال، روز ملی سینما فقط فرصتی برای مرور موفقیتها نیست. وضعیت اکران، اقتصاد سینما، کاهش یا افزایش مخاطبان، شرایط تولید و مسائل صنفی سینماگران نیز از جمله موضوعاتی است که هر سال در آستانه این مناسبت مورد توجه قرار میگیرد.
۲۱ شهریور، بنابراین، بیش از آنکه یک تاریخ مربوط به تولد سینما در ایران باشد، یک تاریخ نمادین برای بزرگداشت سینمای ایران است؛ سینمایی که نخستین قدمهایش را بیش از ۱۲۵ سال پیش برداشت و همچنان یکی از مهمترین بخشهای فرهنگ معاصر ایران به شمار میرود.
انتهای پیام
