مهدی جامی: رضا پهلوی پس از سفر به اسرائیل اعتبارش را از دست داد

مهدی جامی فعال رسانه‌ای منتقد جمهوری اسلامی، در گفت‌وگو با انصاف نیوز به بحث‌ها درباره‌ی مداخله‌ی خارجی، موقعیت رضا پهلوی و نظر ایرانیان پرداخته است.

متن گفت‌وگو با مهدی جامی در پی می‌آید.

انصاف نیوز: برداشت و تحلیل شما از بیانیه‌ها و درخواست‌ها برخی فعالین سیاسی برای مداخله‌ی خارجی در اعتراضات اخیر چیست؟

جامی: کسانی که از دولت امریکا و شخص ترامپ درخواست مداخله کرده‌اند در یک سطح از اهمیت نیستند. برخی اصولا چهره‌های شناخته شده ای نیستند. برخی شهرت جهانی دارند. مثل شیرین عبادی.

به همین ترتیب، دلایل درخواست‌های آنها هم متفاوت است. برخی گرایش راست افراطی دارند یا پیدا کرده‌اند. برخی منافع شخصی دارند و برای آینده‌ی خودشان سرمایه‌گذاری می‌کنند. اینکه این آینده چقدر واقعی یا موهوم است البته داستان دیگری است.

در عین حال جماعت‌های بی‌چهره‌ای هم هستند که چنین درخواستی دارند. مثل گروهی که در لوس‌آنجلس جمع بودند و به آن راننده کامیون که شعار مخالف نمایش می‌داد حمله کردند یا گروهی که در لندن پای سخنرانی نایجل فاراژ بودند یا در تورنتو در مقابل سفارت آمریکا تظاهرات کردند و خواستار تغییر رژیم بودند.

در هر صورت واقعیتی پیدا شده در صحنه سیاسی ایران که هرگز به این شفافیت دیده نمی‌شده و چنین صراحتی از خود نشان نمی‌داده است. قبح درخواست برای مداخله خارجی ریخته است. و این خطرناک است. خاصه وقتی رسانه‌های بیگانه فارسی مثل ایران اینتل و بی بی سی آن را بازتاب می‌دهند و تکرار می‌کنند.

اما اگر بر چهره‌ها متمرکز شویم به نظرم واضح است که شکاف بزرگی میان نخبگان و سلبریتی‌های ایرانی پیش آمده است: عده‌ای کنار وطن می‌ایستند و از ایران به نام و ننگ دفاع می‌کنند و عده‌ای می‌خواهند وضعیت سیاسی کن فیکون شود و به اصطلاح انقلاب دیگری رخ دهد و نظام سیاسی تغییر کند. عمده این چهره‌ها طبعا در خارج از ایران‌اند. به همین دلیل من آن را انقلاب خارج علیه داخل توصیف کرده‌ام.

به نظرم یک خطای دید یا خطای تحلیل این داستان را دامن زده است: می‌شود تاریخ را تکرار کرد. یا می‌شود انقلاب را به عقب برگرداند و به سال ۵۷ برگشت. و می‌شود با یک پرواز انقلاب شاهزاده را وارد کشور کرد به عبارت دیگر، انقلابیون خارج مقلد آیت الله خمینی و آن روش‌ها هستند! این توهم که می‌توان موفقیت انقلاب ۵۷ را با افراد و جریانات دیگری تکرار کرد گرفتاری ذهنی و گفتمانی این افراد است یا به دلیل ساده بودن برای نفوذ در اذهان آگاهانه ترویج می‌شود.

واقعیتی که برایش برنامه ریزی شده چیز دیگری است. و گرنه روشن است که شرایط جهان کاملا با شرایطی که در ۱۳۵۷ بود متفاوت است. آن دو قطبی چپ و راست و شوروی و غرب وجود ندارد. خطر کمونیسم وجود ندارد. ترکیب جمعیت و سواد و آگاهی در جامعه ایرانی تغییرات بسیاری کرده است. مردم عموما با حقوق خود آشناتر هستند و یک جنبش سی ساله مدنی در ایران وجود دارد که از دوره اصلاحات تا جنبش سبز و جنبش مهسا ادامه داشته و دارد.

وجود اینترنت هم باعث شده آگاهی به تحولات جهانی بیشتر باشد. اعتماد به غرب بسیار کمتر است و مهر ایران چندان قوی شده است که مردم حاضر نیستند برای بیان اعتراضات مدنی خود کنار بیگانگان بایستند و اجازه دهند آنها از این اعتراضات به نفع خود و با شیوه‌های خشونت آمیز بهره برداری کنند.

انصاف نیوز: آیا دورنمای سیاسی افرادی که این روش را انتخاب کردند در میان ایرانیان تغییری خواهد کرد؟

جامی: برخی از چهره‌های سیاسی پیشاپیش اعتبار خود را به میزان زیادی از دست داده‌اند چون در جریان تجاوز اسرائیل به وطن ما در کنار نتانیاهو ایستادند. برخی هم امروز با درخواست از ترامپ برای ترور رهبران ایران اعتبار خود را حراج کرده اند. به بیان دیگر، تحولات سیاسی و تمایل بیگانه به دخالت نظامی در ایران دست بسیاری را رو کرده و نیات واقعی آنها را در اپوزیسیون برملا کرده است. از این جهت به سود ملت است.

به نظر من، تمام کسانی که به صراحت یا در پرده خواستار مداخله خارجی هستند هیچ نقشی در آینده ایران نخواهند داشت و اگر هم قبل از تجاوز اسرائیل به وطن ما تصور می‌شد شماری از این افراد ممکن است نقشی داشته باشند با سکوت در برابر آن تجاوز یا حمایت از آن خود را سوزانده اند.

گرچه اصولا این چهره‌ها نقش چندانی در تصمیم گیری غرب در مورد ایران ندارند. فقط همصدایی می‌کنند. به طریق اولی در ایران هم نقشی ندارند. مهمترین آنها که دارای نفوذ نسبی در ایران است رضا پهلوی است که دیدیم از نفوذ خود برای سناریوی تجاوز و تخریب مورد نظر اسرائیل استفاده کرد. و در واقع کنار همان عوامل موساد قرار گرفت که مایک پمپئو از آنها یاد کرد و گفت در میان معترضان هستند.

از یک منظر دیگر، چه بسا این افراد اصولا آینده ای برای خود در ایران نمی‌بینند که کنار رهبران غربی می‌ایستند. یعنی ملاحظه ای از این بابت در رفتارشان دیده نمی‌شود که بگوییم نگران نظر هموطنان خود هم هستند. بی پروا عمل می‌کنند. پس مخاطب خود را در میان غربی‌ها می‌دانند و در واقع به انتظارات آنها پاسخ می‌دهند نه ایرانیان.

ایرانیانی هستند که صرفا به خاطر به دنیا آمدن در خاک این وطن نامشان ایرانی است و گرنه هویت ایرانی ندارند. کسی که دست در دست دشمن بگذارد دیگر نمی‌تواند خود را ایرانی بداند. بسیاری از آنها نیز آنقدر از ایران دورند به جسم و جان که سرنوشت ایرانیان برایشان بی اهمیت است.

تصوری یا در واقع توهمی دارند که اگر روزی روزگاری ایران فتح شد آنها هم می‌آیند گردشی می‌کنند و چلوکبابی می‌خورند و عکس و فیلم می‌گیرند و دوباره بر می‌گردند به خانه‌هایی که در سرزمین فاتحان دارند. کمتر کسی از این دست افراد حاضر است بیاید و برای آبادی وطن خدمت کند. ایران برایشان حداکثر در ردیف دیگر مقصدهای توریستی است نه بیش.

انصاف نیوز: برخی سرنوشت سیاسی رضا پهلوی را پس از جنگ دوازده روزه و اعتراضات اخیر که به درخواست کمک از ترامپ انجامید، شبیه به مجاهدین خلق و رجوی دانسته‌اند؛ چقدر این برداشت را منطبق بر واقعیت می‌دانید؟

جامی: رضا پهلوی از بسیاری جهات قابل مقایسه با مسعود رجوی نیست. رجوی یک سابقه مبارزاتی ضدشاه داشت و زندان رفته بود و سازمانی را اداره می‌کرد که اعضای بسیار داشت و در انقلاب ایران صاحب نقش بود. خطای استراتژیک رجوی همسویی و همگامی با صدام حسین در جریان جنگ عراق با ایران بود. و البته پیش از آن اعلام جنگ مسلحانه.

اما رضا پهلوی نه سابقه ای در مبارزات سیاسی دارد نه قادر بوده حتی یک گروه کوچک را دور خود جمع کند و به نظر من اصولا در مبارزه سیاسی هم ثابت قدم نبوده است. در عین حال یک امتیاز بر رجوی دارد که امروز به‌خوبی می‌بینیم و آن نظر مساعد گروههایی از ایرانیان داخل و خارج کشور است به او. یعنی اگر چه از لحاظ مبارزاتی هیچ وزنی ندارد، دست کم تا این اواخر خود را حفظ کرده بوده و از دشمنان ایران فاصله داشت. شاید حضور کسانی مثل اردشیر زاهدی هم نقش کنترل کننده بازی کرده باشد.

اما الان دور و بر او تقریبا هیچ کسی از سیاستمداران قدیمی و میهن پرست دیده نمی‌شود و گروهی از جوانان خام و بله‌قربان‌گو دور او جمع شده‌اند که از اتفاق به اعتبار او صدمه هم می‌زنند مثل این شلتاقی که درباره تجدید حیات ساواک و برخورد با مخالفان راه انداخته‌اند و اینکه حساب تان را تک تک می‌رسیم و این اباطیل.

در هر صورت، بعد از سفر به اسرائیل و همسویی نشان دادن با نتانیاهو آن هم در جریان جنایت‌های بزرگ اسرائیل در غزه به نظر من رضا پهلوی اعتبار سیاسی خود را به میزان زیادی از دست داد و در جریان تجاوز اسرائیل در خردادماه به مهره ای سوخته تبدیل شد. وضعیت امروز او کارگزاری برای بیگانه است.

در عین حال، یک تفاوت دیگر او با رجوی در آن است که اگر فردا از صحنه غایب شود کسی نیست که دنباله کار او را بگیرد. مبارزه او فردی است و به شخص خود او ختم می‌شود. حال آنکه رجوی سالها ست از صحنه بیرون رفته ولی کار و اهداف او را سازمانش دنبال می‌کند. بنابراین، کل فعالیت رضا پهلوی را باید ناشی از پیوند او با رژیم سابق دانست و اینکه فرزند آخرین شاه ایران است. نه سازماندهی داشته و نه جانشینی دارد.

در غیاب رهبران ملی داخلی و تمرکز رسانه‌های بیگانه بر او به چهره اپوزیسیون تبدیل شده است. به عبارت دیگر، در برآمدن و نقش پیدا کردن رضا پهلوی سیاست‌های داخلی هم موثر بوده است.

هم از این بابت که چهره‌های منتقد محدود شده‌اند و مردم تصور می‌کنند باید به چهره‌ای در خارج ایران تکیه کنند، و هم به خاطر وضعیت اقتصادی که مردم را عاصی کرده است. بخش بزرگی از شعارهایی که نام پهلوی در آن می‌آید به نظرم نه به خاطر خود او که به خاطر اعتراض به وضعیت مدیریت و اقتصاد داخلی است.

نهایتا رجوی و پهلوی از این بابت شبیه هم‌اند که بیگانه می‌تواند از آنها استفاده کند. رابطه ارگانیک با وطن و مردم وطن ندارند. رابطه ارگانیک آنها با دشمنان وطن است.

انتهای پیام