![علی واعظ: توافق موقت محتمل است، توافق هستهای جامع نه | نباید در دام اغراق درباره پیروزی ایران افتاد [+فیلم]](https://ensafnews.com/wp-content/uploads/2026/06/vaez-copy.jpg)
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، بر این باور است که احتمال دستیابی ایران و آمریکا به یک تفاهم موقت بیش از احتمال بازگشت به درگیری نظامی است. او در این گفتگو با انصافنیوز تأکید کرد که نباید جنگ اخیر را پیروزی قاطع هیچ یک از طرفین دانست و هشدار داد که این رویارویی در نهایت به یک روند «باخت-باخت» برای ایران و آمریکا تبدیل شده است.
متن پیش رو خلاصهای از گفتگوی انصاف نیوز با علی واعظ است. جزئیاتی مانند پیچیدگیهای سرنوشت اورانیوم غنیشده را میتوانید در فیلم این گفتگو در آپارات [لینک] یا یوتیوب [لینک] ببینید و بشنوید.
تفاهم موقت محتملتر از توافق جامع
واعظ در گفتوگو با انصافنیوز گفت نشانهها حاکی از آن است که دونالد ترامپ از نتیجه جنگ و همچنین شکل تفاهم احتمالی با ایران رضایت کامل ندارد و همچنان در پی آن است که بتواند خود را برنده این میدان معرفی کند؛ چه در عرصه نظامی و چه در عرصه دیپلماتیک.
با این حال او معتقد است احتمال رسیدن به یک تفاهم اولیه همچنان بالاست. به گفته واعظ، چنین تفاهمی میتواند به تثبیت آتشبس، کاهش خطر درگیری مجدد، بازگشایی تنگه هرمز و ایجاد برخی گشایشهای اقتصادی برای ایران منجر شود.
قیاس معالفارق برجام و تفاهم پیشرو
او تأکید کرد آنچه اکنون میان تهران و واشنگتن در حال شکلگیری است با برجام تفاوتهای اساسی دارد. برجام توافقی چندجانبه، مفصل و حاصل سالها مذاکره بود، اما تفاهم کنونی بیشتر چارچوبی برای مدیریت بحران و آغاز گفتوگوهای بعدی محسوب میشود.
پرونده هستهای؛ پیچیدهتر از آنکه در ۶۰ روز حل شود
واعظ به انصافنیوز گفت حل مسائل اصلی پرونده هستهای، از سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده گرفته تا نحوه نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی و رفع تحریمها، نیازمند مذاکراتی بسیار پیچیده و زمانبر است.
به گفته او، حتی یکی از این موضوعات به تنهایی میتواند هفتهها یا ماهها مذاکره بطلبد و به همین دلیل تصور دستیابی به یک توافق جامع و پایدار در مدت کوتاه چندان واقعبینانه نیست.
او معتقد است تفاهم موقت میتواند برای مدت طولانیتری ادامه پیدا کند، زیرا گزینه جایگزین آن بازگشت به چرخه تنش و درگیری خواهد بود؛ گزینهای که برای هیچیک از طرفین جذاب نیست.
نه پیروزی آمریکا، نه پیروزی ایران
مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به اهداف آمریکا از ورود به جنگ گفت ترامپ با این تصور وارد رویارویی شد که میتواند با هزینهای محدود به دستاوردی تاریخی دست پیدا کند.
به باور او، هدف برخی محافل نزدیک به دولت آمریکا و اسرائیل صرفاً محدود کردن برنامه هستهای ایران نبود، بلکه به تغییرات بنیادین در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی نیز چشم داشتند. واعظ اما معتقد است هیچیک از این اهداف حداکثری محقق نشده است.
او در عین حال نسبت به برداشتهای اغراقآمیز از نتایج جنگ برای ایران هشدار داد و گفت نباید از ناکامی آمریکا نتیجه گرفت که ایران به پیروزی بزرگی دست یافته است. به گفته او، ایران نیز هزینههای سنگینی پرداخته و به ویژه از نظر اقتصادی در موقعیت دشوارتری نسبت به گذشته قرار گرفته است.
واعظ تأکید کرد که جنگ اخیر در نهایت به یک روند «باخت-باخت» برای هر دو طرف تبدیل شد؛ روندی که ادامه آن نه تنها به سود ایران و آمریکا نیست، بلکه برای منطقه و اقتصاد جهانی نیز هزینههای سنگینی به همراه خواهد داشت.
درس مهم کشورهای عربی
واعظ در گفتوگو با انصافنیوز همچنین به تغییر نگاه کشورهای عربی خلیج فارس اشاره کرد. به گفته او، برخلاف دوران مذاکرات برجام که بسیاری از کشورهای منطقه نسبت به توافق ایران و آمریکا بدبین بودند، امروز بخش مهمی از آنها به این نتیجه رسیدهاند که کاهش تنش میان تهران و واشنگتن به سود ثبات منطقه است.
او نقش کشورهایی مانند عربستان سعودی، عمان و قطر را در تشویق گفتوگوها و تلاشهای میانجیگرانه مهم ارزیابی کرد، هرچند معتقد است همچنان میان کشورهای منطقه درباره نحوه مواجهه با ایران اختلاف نظرهایی وجود دارد.
منتفع اصلی جنگ ایران و آمریکا کدامند؟ روسیه یا چین؟
واعظ در بخش دیگری از گفتوگوی خود با انصافنیوز به نقش روسیه و چین پرداخت و گفت جنگ اخیر برای هر دو کشور منافعی اقتصادی، نظامی و ژئوپلیتیک به همراه داشته است.
اما به اعتقاد او، ادامه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و تداوم تنشها بیش از همه به سود روسیه است. چین برای رشد اقتصادی خود به ثبات منطقه و امنیت انرژی نیاز دارد، در حالی که روسیه از افزایش تنشها و فرسایش توان آمریکا آسیب چندانی نمیبیند و حتی میتواند از آن منتفع شود.
«طلوع هستهای» به جای «غروب هستهای»
شاید مهمترین پیشنهاد واعظ در پایان گفتوگو، ایدهای بود که از آن با عنوان «طلوع هستهای» یاد کرد.
او معتقد است به جای تکرار مناقشه قدیمی بر سر «غروب هستهای» در برجام، میتوان به توافقی اندیشید که در آن ایران برای یک دوره زمانی مشخص برنامه غنیسازی خود را در وضعیت تعلیق نگه دارد و در مقابل، حق ازسرگیری این فعالیتها در صورت نیازهای واقعی آینده را حفظ کند.
به گفته واعظ، چنین مدلی میتواند بدون آنکه هیچیک از طرفین همه اهرمهای خود را از دست بدهند، زمینه حفظ دیپلماسی و جلوگیری از بازگشت به تنش را فراهم کند.
او در پایان توصیه کرد تهران و واشنگتن پس از هر تفاهم احتمالی از ادبیات پیروزی و شکست فاصله بگیرند و آن را نه به عنوان شکست طرف مقابل، بلکه به عنوان راه خروج از یک مسیر پرهزینه و خطرناک معرفی کنند؛ مسیری که بازگشت به آن، به سود هیچیک از طرفین نخواهد بود.
انتهای پیام
