خبرنگاران قزوینی در محاصره مشکلات مالی و خطرات کاری روزهای سخت رسالت خود را روایت میکنند.
به گزارش خبرنگار تیتر قزوین، قزوین استانی با پیشینهای کهن در فرهنگ، ادب و تاریخ که روزگاری مهد پرورش اندیشمندان و شعرای نامی بوده، این روزها شاهد ناگفتههایی از جنس دغدغه و رنج قلمبهدستان خود است. خبرنگاران این دیار که زمانی با گزارشهای میدانی و تحلیلهای ژرف خود، چالشهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی استان را به تصویر میکشیدند و صدای بیصدایان بودند، اکنون خود درگیر مسائلی فراتر از یک خبر ساده شدهاند؛ از نبود امنیت شغلی و معیشت ناپایدار گرفته تا بیتوجهی به فعالان واقعی رسانه و بها دادن به کاسبان رسانهای از جمله مشکلاتی است که این قشر را رنجور و خسته کرده است.
آنها میگویند دغدغه تأمین نان و مخارج روزمره چنان ذهنشان را مشغول کرده که فرصت تعمق در مشکلات مردم و پیگیری ریشهای آنها را از دست دادهاند و این یعنی سردرگمی در دو راهی تعهد حرفهای و بقای معیشتی. به بهانه نزدیک شدن به روز خبرنگار در این گزارش با گفتوگو با فعالان رسانه و مرور نشستهای صنفی به واکاوی این چالشهای چندلایه پرداختهایم تا تصویری روشنتر از وضعیت موجود و راهکارهای ممکن ترسیم کنیم.
معیشت؛ گره کور تولید محتوای کیفی
شاید مهمترین و تکراریترین دغدغهای که در میان خبرنگاران قزوینی به گوش میرسد، موضوع معیشت و نبود درآمد پایدار است. این مسئله آنچنان عمیق شده که بر کیفیت و عمق آثاری که تولید میکنند، سایه انداخته است.
شهاب ربیعی، خبرنگار خبرگزاری فارس در این باره با صراحت عنوان میکند که مسائل معیشتی و دغدغه تأمین هزینههای زندگی موجب شده خبرنگاران بخش قابلتوجهی از زمان و انرژی خود را صرف تأمین نیازهای روزمره کنند و به تولید آثار برای حل چالشها کمتر تمرکز کنند.
به باور او روزگاری نهچندان دور، رسانهها با انتشار گزارشهای دقیق و مفصل به حل چالشهای استان کمک میکردند، اما امروز فکر نان باعث شده ذهن آنها تمرکز لازم را نداشته باشد.
این گفته در حالی مطرح میشود که بسیاری از خبرنگاران استان، بهعنوان نیروهای خطمقدم اطلاعرسانی، حتی از حداقلهای یک شغل پایدار نیز محروم هستند و مجبورند برای تأمین مخارج زندگی، چندین شغل را همزمان با خبرنگاری اداره کنند.
بحران هویت؛ خبرنگارنماها و تضعیف اعتماد
در کنار مشکلات مالی، پدیده خبرنگارنماها به یکی از معضلات جدی جامعه رسانهای قزوین تبدیل شده است. افرادی که بدون داشتن مجوز و آموزشهای کافی با هدف کسب درآمد یا رسیدن به جایگاه وارد عرصه میشوند و با انتشار اخبار نادرست به اعتبار خبرنگاران واقعی آسیب میزنند.
شیرین برزگر، مدیرمسئول پایگاه خبری اعتلا آنلاین در گفتوگو با خبرنگار تیتر قزوین در این خصوص ابراز نگرانی کرده و تأکید دارد که در حالی که خبرنگاران باتجربه از مزایا و درآمد پایدار بیبهرهاند، شاهد حضور خبرنگارنماهایی هستیم که گاهی با انتشار اخبار نادرست یا جهتدار، ایجاد شایعات و تحریف واقعیتها به اعتبار خبرنگاران واقعی آسیب میرسانند.
وی اعتقاد دارد که این معضل نهتنها بازار کار را برای اهالی رسانه تنگتر کرده، بلکه موجب سردرگمی مخاطبان و کاهش اعتماد عمومی به رسانههای محلی نیز شده است.
برزگر بر این باور است که برای ساماندهی این وضعیت نیاز به تعیین معیارهای مشخص و شفاف برای عضویت در خانه مطبوعات و فعالیت رسانهای وجود دارد تا بتوان خبرنگار واقعی را از افراد فاقد صلاحیت تشخیص داد.
نیازمند باور به رسانههای مستقل و شجاع
سیدمصطفی جعفری، مدیر دفتر نمایندگی خبرگزاری ایلنا در استان قزوین نیز در گفتوگو با خبرنگار تیتر قزوین را «رسالتی سنگین و اجتماعی» توصیف کرد و بر ضرورت بازنگری در جایگاه رسانههای مستقل و شفافسازی ساختارهای ورود به این حرفه تأکید نمود.
وی با اشاره به چالشهای دوگانهی درونسازمانی و برونسازمانی در عرصه خبرنگاری، گفت: متأسفانه هیچ ضابطهای برای ورود افراد به این حرفه حساس وجود ندارد و شاهد حضور افراد فاقد تخصص، دلالان رسانهای و خبرنگاران فیک هستیم که اعتبار این جایگاه را کاهش دادهاند. نیازمند ساختاری هدفمند برای ورود و نظارت بر فعالیت خبرنگاران هستیم.
رئیس خانه مطبوعات استان قزوین در ادامه به چالش برونسازمانی اشاره کرد و افزود: هنوز دولتها و حاکمیت به وجود رسانههای مستقل، متخصص و شجاع باور ندارند. تا زمانی که عملکرد مثبت دستگاهها را بازتاب میدهید، مورد حمایت قرار میگیرید، اما به محض طرح نقدها و کاستیها، با محدودیت مواجه میشوید. این رویه، استقلال و شجاعت رسانهها را از بین میبرد.
جعفری وجود رسانههای مستقل را یکی از شاخصهای توسعهیافتگی دانست و تصریح کرد: رسانه مستقل میتواند بدون وابستگی سیاسی یا مالی، زبان مردم باشد، به کاهش فساد و رانت کمک کند و حتی مدیریت کشور را اصلاح نماید. امیدوارم روز خبرنگار، فرصتی برای بازنگری در جایگاه رسانه و فراهمآمدن بستر فعالیت رسانههای آزاد، متعهد و توانمند در کشور و استان ما باشد.
وی در پایان با آرزوی توفیق برای همکاران رسانهای، بر لزوم رعایت انصاف، وجدان، تعهد و مسئولیتپذیری اجتماعی در این مسیر سنگین تأکید کرد و ابراز امیدواری نمود که عملکرد خبرنگاران، موجبات رضایت مردم و خداوند متعال را فراهم آورد.
نبود قراردادهای بلندمدت آینده حرفهای را تهدید میکند
از سوی دیگر، محمد زحمتکش گوهری، فعال رسانهای استان در گفتوگو با خبرنگار تیتر قزوین با اشاره به چالشهای متعدد اصحاب رسانه بر لزوم حمایتهای پایدار و فراهمسازی زیرساختها برای رشد کیفی خبر در قزوین تأکید میکند.
سردبیر نشریه دیار عارف به تشریح مهمترین مشکلات و دغدغههای خبرنگاران قزوین پرداخت و با اشاره به معضلات اقتصادی و معیشتی نبود امنیت شغلی را یکی از اصلیترین چالشهای پیش روی همکاران دانست و گفت: بسیاری از خبرنگاران با قراردادهای کوتاهمدت و بدون پوشش بیمهای مناسب مواجه هستند که این امر نه تنها انگیزه را کاهش میدهد، بلکه آینده حرفهای آنان را با ابهام جدی روبهرو ساخته است.
زحمتکش گوهری در ادامه به موانع دسترسی به اطلاعات و آزادی قلم اشاره کرد و افزود: گاهی موانع سلیقهای و غیرقانونی بر سر راه دسترسی به منابع خبری قرار میگیرد که این موضوع با اصول حرفهای روزنامهنگاری همخوانی ندارد و نیازمند عزم جدی برای شفافسازی است.
وی با تأکید بر لزوم توجه به زیرساختهای رسانهای در استان قزوین ادامه داد: فرسودگی تجهیزات و نبود اینترنت پرسرعت در برخی نقاط تولید محتوای فاخر و بهروز را با اختلال مواجه کرده است. متأسفانه فاصله ما با فناوریهای نوین رسانهای روزبهافزون است.
این فعال رسانهای در پایان با بیان اینکه راهکارهای مقطعی پاسخگوی نیازهای جامعه خبری نیست، تصریح کرد: انتظار داریم نهادهای متولی با نگاهی بلندمدت ضمن تدوین سیاستهای حمایتی، زمینهساز رشد و تعالی رسانهها در قزوین شوند تا شاهد ارتقای کیفی اطلاعرسانی در استان باشیم.
لزوم احیای انجمن صنفی
علی دورودیان، مدیر سابق دفتر نمایندگی خبرگزاری تسنیم در استان قزوین نیز با بیان اینکه این روزها همه انتظارات در حوزه صنفی از خانه مطبوعات است، گفت: این در شرایطی است که انجمن صنفی روزنامهنگاران که زیرمجموعه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است، از نظر قانونی دست بازی برای توسعه اقتصاد رسانهای و ارتقای سطح معیشتی خبرنگاران دارد.
وی تصریح کرد: متأسفانه انجمن صنفی روزنامهنگاران قزوین در دوره پیش چندان موفق عمل نکرد و همین موضوع منجر به تعطیلی و متروکه شدن این نهاد مهم صنفی شد و امروز افرادی باید هدایت این انجمن صنفی را به عهده بگیرند و بیتردید همین ایجاد فضای رقابتی میان انجمن صنفی و خانه مطبوعات به رشد هر دو کمک خواهد کرد.
دورودیان اضافه کرد: خروجی چنین فضای رقابتی ارتقای خدماتدهی و خدمترسانی به جامعه خبر و رسانه خواهد بود و امیدواریم که احیای انجمن صنفی روزنامهنگاران استان قزوین با اهتمام نیروهای جوان و خلاق در کمترین زمان ممکن میسر شود.
وی ادامه داد: به اعتقاد بنده انجمن صنفی روزنامهنگاران نباید رویه خانه مطبوعات را دنبال کند، بلکه باید از خبرنگاران توانمند، فعال و توانمند که بیش از بقیه در جریان رسانهای استان قزوین نقش ایفا میکند، حمایت بیشتری داشته باشد.
بازتاب درخواستها در میان نهادهای مسئول
در واکنش به بخشی از این نارضایتیها خانه مطبوعات استان قزوین تلاش کرده است با برگزاری نشستهای تخصصی و همراهی مسئولان استانی، گامی در جهت رفع مشکلات بردارد.
تشکیل کمیته ساماندهی نشریات سراسری با حضور چهرههای شاخص رسانهای یکی از خروجیهای این نشستهاست که نویدبخش تغییر در رویههای گذشته است.
با این حال، خانه مطبوعات در موارد متعددی بهعنوان تنها حامی خبرنگاران وارد میدان شده است. واکنش این نهاد به ضربوشتم یکی از خبرنگاران استان توسط همسر یکی از اعضای شورای شهر قزوین نشاندهنده عزم این صنف برای دفاع از امنیت جسمی و حیثیت حرفهای اعضای خود است.
در بیانیه خانه مطبوعات در آن مقطع تأکید شده بود که خبرنگاران چشم بینای جامعه و زبان گویای مردماند و هرگونه تعرض یا محدودیت علیه آنان بیاحترامی به افکار عمومی و خدشهدار کردن بنیان مردمسالاری محسوب میشود.
چشماندازی مبهم؛ خلاء حمایتهای قانونی و معنوی
با وجود این تلاشها، هنوز فاصله زیادی تا وضعیت مطلوب وجود دارد. یکی از معضلات اساسی که خبرنگاران قدیمی استان بر آن تأکید دارند، کماهمیت بودن جایگاه روابطعمومیها و نهادهای اجرایی در تعامل با رسانههاست.
محمدمهدی توکل، یکی از گویندگان و گزارشگران بومی در این زمینه گلایه میکند و میگوید که برای تهیه گزارش بهصورت مستمر به روستاها مراجعه دارد، اما مسئولین استان هیچکدام به گزارشها توجهی ندارند؛ چرا که وقتی مجدد به روستا میرود، مشکلاتش همچنان پابرجا است.
نبود این بازخورد و توجه حس بیثمری و ناامیدی را در میان خبرنگاران افزایش میدهد و آنها را به این نتیجه میرساند که پیگیری مشکلات با وجود تمام زحمات و ریسکها هیچ نتیجهای در بر نخواهد داشت.
جمعبندی
خبرنگاران قزوینی این روزها درگیر جنگی چندجبههای هستند. از یک سو با بحران معیشت و نابرابری در توزیع منابع مالی دستوپنجه نرم میکنند که انرژی آنها را از کار اصلی یعنی تولید محتوای کیفی و نظارت بر عملکرد مسئولان میگیرد و از سوی دیگر با خطرات جدی حقوقی و کاری مواجه هستند که میتواند در یک لحظه سرمایه عمر حرفهای آنها را نابود کند. تا زمانی که برای این دو چالش اساسی راهحل جدی اندیشیده نشود، نمیتوان انتظار داشت رسانههای استان بتوانند نقش نظارتی و توسعهگرای خود را بهدرستی ایفا کنند.
انتهای پیام
