حجت الاسلام هادی سروش، استاد حوزه، در یادداشتی با عنوان «به بهانه پاسخ به شبهه هتاکانه گرگیج / خلیفه دوم و جریان ازدواج امام حسین با شهربانو» نوشت:
گرگیچ امام جمعه آزادشهر در نماز جمعه گفته است:
«مادر زین العابدین دختر یزدگرد بود که حضرت عمر پس از فتح ایران به نکاح حضرت حسین درآورد و ۹ امام پس از آن از همین نسل به وجود آمد. پس اگر خلافت حضرت عمر را نپذیریم اعتبار امامان و نسََب آنان را زیر سؤال بردهایم».
این سخنان اشکالات فراوانی دارد که با قدردانی از برخی پژوهشگران پژوهشی داشتهاند، مطالبی تقدیم میشود:
مطلب اول:
زمان این رخداد؛
بحثِ ایرانی بودن مادر امام سجاد (ع) در تاریخ مشهور است. اما اینکه چه زمانی ایشان به سرزمین اسلام آمده، محل اختلاف است.
یک نظر این است این حادثه در زمان خلافت امیرمؤمنان (ع) بوده است.
(دینوری درالأخبار الطوال / ۲۲۲ و مفید در الإرشاد /۱۳۲)
برخی دیگر میگویند در دوره عثمان بوده است.
(صدوق در عیون أخبارالرضا /۱۳۱)
و برخی هم براین نظرند که در زمان عمر بوده.
بنابراین اصل زمان وقوع این مسئله محل تردید است.
مطلب دوم:
وصلت امام حسین با شهربانو از راه فروش و یا هدیه توسط عمر بوده؟
اگر بپذیریم که این وصلت در دوران عمر باشد، آیا عمر شهربانو را به امام حسین فروخت؟
در تاریخ آمده؛ عمر قصد فروش آن را داشت، اما حضرت علی فرمود: دختران پادشاهان فروخته نمیشوند.
(زمخشری در ربیع الأبرار، ج۳، ص۳۱۰)
در این موردپیامبرفرموده بودند: باید با آنان کریمانه برخورد شود و هرکدام از آنها اختیار انتخاب در ازدواج را دارند.
جناب شهربانو، امام حسین را انتخاب نمود.
(ابن شهرآشوب در مناقب، ج۴، ص۱۱)
نتیجه میگیریم عمر، شهربانو را به امام حسین (ع) نفروخته.
مطلب سوم:
آیا شهربانو هدیه عمر به امام حسین بوده؟
براساس حدیث و تاریخی که خود اهل سنت نقل کردهاند؛ همانطوریکه امکان فروش شهربانو به امام حسین (ع) قابل باور نیست، هدیه دادن به امام حسین هم تصور صحیحی ندارد، مگر اینکه بگوییم این دخترِ اسیر شده؛ حقِ شخصیِ عمر بوده و عمر او را به امام حسین (ع) بخشیده که تاریخ چنین نظریهای را تایید نکرده.
بر فرض چنین احتمالی، مطلب چهارم مطرح است.
مطلب چهارم؛
و بر فرض هدیه بودن شهربانو به امام حسین (ع) توسط عمر، آیا قبول آن توسط امام معصوم باعث مشروعیت حکومت وقت میشود؟
اگر بگویم؛ عمر جناب شهربانو را به عنوان هدیه به ملکیت امام حسین (ع) در آورده باشد! این هدیه از سوی حاکم نامشروع، نمیتواند باعث و یا دلیلِ مشروعیت حکومت شخص حاکم شود. چون ثابت است که پذیرش هدیه از سلطان، نشان از مشروعیت حکومت آن سلطان نمیتواند باشد.
همانطوریکه هدیه “ماریه قبطیه” توسط پادشاه اسکندریه و مصر به پیامبر (ص) عاملِ مشروعیت حکومت او نبود. و نیز همانطوریکه ائمه (ع) هدایای حاکمان بنی امیه و بنی عباس را میپذیرفتند و هیچگاه سبب مشروعیت حاکمیت آنان نبوده و نخواهدبود.
مطلب پنجم:
ازدواج شهربانو با امام حسین و حقیقت ماجرا؛
به شهادت تاریخ شهربانو با امام حسین (ع) ازدواج نمود.
در مورد ازدواج شهربانو با امام حسین چنین نقل شده، بعد از ابراز رضایت شهربانو، امیر مؤمنان او را برای امام حسین خواستگاری نمود و حتی نوشتهاند مترجم ایشان، جناب سلمان بوده. (ابن فندمه در لباب الأنساب والألقاب والأعقاب، ج۱، ص۱۱)
محمد بن جریر طبری، از علمای بزرگ شیعه در قرن پنجم، یعنی حدود هزار سال قبل در کتاب “دلائل الامامه” مینویسد؛
اسیران ایرانی وارد مدینه شدند و عمر تصمیم داشت زنان را بفروشد و مردان را بعنوان برده بگیرد.
امیر المؤمنین(ع) فرمودند: پیغمبر فرموده است افراد برجسته هر قوم و ملت را گرامی بدارید.
عمر صدور این گفتار رسول الله را تایید کرد. و سپس امیر المؤمنین فرمودند: اینها کسانی هستند که به میل خودشان علاقمند به اسلام شده و تسلیم شدند، من شما و خدا را گواه میگیرم که سهم خودم از اینها را در راه خدا آزاد نمودم. و تمام بنى هاشم، و حتی برخی مهاجر و انصار هم پیروی کردند و گفتند: ما نیز حق خود را به شما بخشیدیم.
امیرالمؤمنین فرمود: خدایا شاهد باش من تمام آنچه را ایشان به من بخشیدند، در راه تو آزاد نمودم.
گروهى از قریش علاقه به ازدواج با آن بانوان داشتند، که امیر المؤمنین فرمود: برای ازدواج اختیار انتخاب با خودشان است.
در اینجا برخی از شهربانو، دختر کسرا خواستگاری نمودند که او اشاره به امام حسین دیگران را رد نمود.
حتی در مرتبه دوم در برابر سوال حضرت امیر (ع) از انتخابش، به زبان فارسی گفت: اگر انتخاب با من است، او را انتخاب کردم.
امیرالمؤمنین برای اجرای صیغه نام او را پرسید؟ گفت: شاه زنان دختر کسرا هستم.
حضرت فرمود: شاه زنان فقط [فاطمه] دختر محمد (ص) است. تو شهربانو هستی و خواهرت مروارید است. عرض کرد: آرى صحیح است.
شهربانو با امام حسین؛ و خواهرش مروارید، با امام مجتبی ازدواج نمود.
(طبری در دلائل الامامه،ص۱۹۴)
انتهای پیام


دیدگاهتان را بنویسید