حجت الاسلام هادی سروش، استاد حوزه، در یادداشتی به مناسبت درگذشت آیت الله سید موسی شبیری زنجانی نوشت:
«إِنَّمَا یَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ غَفُورٌ» (فاطر آیه ۲۸)
فقیه والا مقام و گرانقدر حوزه های علمیه حضرت الله العظمی حاج آقاموسی شبیری زنجانی در خوان رحمت خاصه الهیه مآوا گرفت .
آیه الله زنجانی چهره محبوب و شخصیت کم نظیری بود که به باور این شاگرد کوچکش مصداق تمام و کمال آیه ۲۸ سوره فاطر بود که حضرت حق جل و اعلا فرمود : «از میان بندگان خدا، تنها دانشمندان از او پروا دارند. همانا خداوند عزیز و آمرزنده است.»
استاد عزیز ما ؛ در واقع ، نه تنها در فقاهت یکی شاخصانِ و سرآمدِ فقیهان در عصر حاضر بود، بلکه براساس آیه فوق ، به علم حقیقی که خشیت و بندگی خدا بود ، با همه وجود رسیده بود و در طول مدت های مدیدی که توفیق حضور در درس و بحثش ، و یا در نشست و برخاستش بودیم ؛ نیمکلامی که نشان از هوی و هوس ، و یا تمایل به قدرت و یا ریاست دینی باشد نشنیدیم و ندیدیم. و چنین افرادی بسیار نادرند.
افکار فقهی آن استاد شامخ مجال وسیع میطلبد اما به پاس سالها تلمذ از دریای فقه اهلبیت (علیهم السلام) از این چشمه جوشان ، پرتوی از افکار بلند او را تقدیم میدارم؛
آن استاد بزرگ، فقه را با دیدِجامع مینگریست. به عنوان نمونه ؛ ایشان بر آسیب به اعتقادات مردم بسیار حساس بود و صریحا نهی منکری که باعث منکر دیگر باشد را خلاف شرع میدانست و تصریح میفرمود: “استفاده از برخورد فیزیکی برای نهی از منکر، خود منکری بزرگتر است، و هر کاری که موجب آسیب به اعتقادات مردم شود یقینا از معاصی کبیره است.”
در بحث حفظ حجاب توسط بانوان و حفظ نگاه مردان به نامحرم در درس خارج فقه کتاب “النکاح” ؛ بسیار جدی نظر میداد، اما درعین حال؛ از رعایت و حفاظت از خانواده فتوای به حرام بودنِ قطع رابطه خویشاوندی در این موضوع داشت تا جائیکه به بهانه حضور یک فرد بی حجاب در خانواده ، قطع ارتباط خانوادکی [صله رحم] را حرام میدانست.
استاد معظم (ره) ، در رابطه با “حق الناس” آنچنان جدی بود که سفرِ شخصی با خودروی دولتی را حرام میدانست و فتوا به تمام بودن [وشکسته نشدن نماز] چنین فردی مینمود.
در فقاهت آن ستاره درخشان آسمان فقه اهلبیت (ع) سخن زیاد است ، مانند ؛ اعتماد و استنباط فقهی بر اساس “اصول متلقات” که فقهِ منصوص است و نیز فتوای قدماء از فقیهان و مبانی دیگر که حضرت استاد داشتند و باید برای طرح آن مجال دیگری یافت .
آن معلم بزرگِ فقاهت در نگاه به مسائل اجتماعی دینی از عقلانیتِ ارزندهای برخوردار بود، به عنوان نمونه ؛ ایشان در عین حال که عزاداری محرم و صفر را از نظر فقهی؛ از اوجب واجبات میدانست ، اما نسبت به آنچه در این سالها دیده میشود که افزودن به ایام عزاداری است ، به شدت مخالف بود و باعث کمرنگ شدن اصلِ عزاداریها در گذرزمان میدانست.
توسعه دید ایشان در علوم اسلامی درخور توجه است ؛ وقتی از ایشان نظرشان راجع به «وحدت وجود» که در حکمت ملاصدرا و عرفان نظری مطرح است ، خواسته شد ، فرمودند: بعیدمیدانم آقایانی که قائل به وحدت وجود هستند، این جور دیدی داشته باشند و بگویند که خداوند در اشیاء حلول کرده، یا با اشیاء یکی شده است، این طوری نیست؛ چون در بین آنها افرادی هستند که من آنها را به عظمت میشناسم و این اتهامها به آنها نمیچسبد! ما که در این زمینه تخصص لازم را نداریم، نباید «نفیا یا اثباتا» وارد بشویم!
آیت الله زنجانی(ره)از نوادری بود که شخصیت معاصر حوزه قم و نجف و حتی علمادبلاد را به خوبی میشناخت و در یک اظهارنظرمهم در مقایسه بین کمالِ اخلاقی و مراتب معنوی بین امام خمینی(ره) و علامه طباطبایی (ره) ؛ امام خمینی را ترجیح میداد.
بررسی شخصیت و افکار آن معلم بزرگ فقاهت درخور تشکیل محافل علمی است که امید است در آینده محقَق شود.
رحلت این استوانه فقه را به حضرت امام مهدی بقیهالله الاعظم (عج) و مراجع بزرگوار و حوزه های علمیه و شاگردان و بیت آن مرجع عالیمقام تسلیت عرض میشود.
رحمت الله علیه و تغمده الله بواسع رحمته و أسکنه فسیح جناته و منّه بفیض لقائه و حشره مع الانبیاء و الاولیاء معصومین صلوات الله علیهم اجمعین .
انتهای پیام
