در دوران ظلم، سرچشمه «امید» را حفظ کنیم | هادی سروش

حجت الاسلام هادی سروش، استاد حوزه در یادداشتی نوشت:

امید آفرینی در روزگاران سخت غیبت

در امتداد روزگار تا زمان ظهور حضرت امام مهدی (عج) و اقامه دولت کریمه مهدوی ، یک ضرورت است.

دورانِ حضورِ ائمه مانندِ دورانِ غیبت امام ، دورانِ پر مرارت دستگاه ظلم

تمام دوران غیبت ، دوران پر مرارتی است و در این دوران سخت همواره باید در تلاش بر زنده نگه داشتن امید در دل خود و دلهای دیگران کوشا باشیم.

️ نه تنها این عصر که در آن هستیم دوران غیبتِ امام و ظلمِ ظالم است ، بلکه در تمام برهه ها که امامت در انزوا قرار میگیرد ، «دوران ظلم» است که وظیفه ؛ صبر و امید است و صد البته که افضل دوران است.

به این حقیقت، اولین بار حضرت صادق(ع) تصریح فرمود، آنجا که عمارساباطی که پرسید چگونه «زمان ما» از زمانی که در آینده خواهد آمد که دولت حق اقامه میشود ، والاتر و افضل است؟ امام(ع) فرمود: چون شمادر ورود به دین متقدم هستید و ایمان و دینداری شما در “دوران ظلم” قرار گرفته و در عین حمایت از امام تان ، زندگی پرمشقتی را پرسر میگذارید، گوارای تان باد آن اجرمضاعفی که از خدا میگیرید ؛ «سَبَقْتُمُوهُمْ إِلَى اَلدُّخُولِ فِی دِینِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِلَى اَلصَّلاَهِ وَ اَلصَّوْمِ وَ اَلْحَجِّ وَ إِلَى کُلِّ خَیْرٍ وَ فِقْهٍ وَ إِلَى عِبَادَهِ اَللَّهِ عَزَّ ذِکْرُهُ سِرّاً مِنْ عَدُوِّکُمْ مَعَ إِمَامِکُمُ اَلْمُسْتَتِرِ مُطِیعِینَ لَهُ صَابِرِینَ مَعَهُ مُنْتَظِرِینَ لِدَوْلَهِ اَلْحَقِّ خَائِفِینَ عَلَى إِمَامِکُمْ وَ أَنْفُسِکُمْ مِنَ اَلْمُلُوکِ اَلظَّلَمَهِ تَنْتَظِرُونَ إِلَى حَقِّ إِمَامِکُمْ وَ حُقُوقِکُمْ فِی أَیْدِی اَلظَّلَمَهِ قَدْ مَنَعُوکُمْ ذَلِکَ وَ اِضْطَرُّوکُمْ إِلَى حَرْثِ اَلدُّنْیَا وَ طَلَبِ اَلْمَعَاشِ مَعَ اَلصَّبْرِ عَلَى دِینِکُمْ وَ عِبَادَتِکُمْ وَ طَاعَهِ إِمَامِکُمْ وَ اَلْخَوْفِ مَعَ عَدُوِّکُمْ فَبِذَلِکَ ضَاعَفَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَکُمُ اَلْأَعْمَالَ فَهَنِیئاً».(کافی ،ج۱ص۳۳۳ و کمال الدین ج۲ص۶۴۵)

در بیانی دیگر امام صادق(ع) فرمود : «شما امروز از اصحاب امام قائم (عج) با فضیلت تر هستید چراکه صبح و شام شما همواره با خوف بر سلامتی امام تان از ناحیه دستگاه ظلم هستید» ؛ «انتم افضل من اصحاب القائم و ذلک انکم تمسون و تصبحون خائفین علی امامکم و علی انفسکم من ائمه الجور ….» ( الاختصاص/۲۱)

مرارت های شیعیانِ آزادی خواه در دوران غیبت امام

دوران غیبت امام (عج) دوران سختی برای یک شیعه ی آزادی خواه است.

جناب کلینی در روضه کافی از زبان نورانی امام صادق (ع) حدیثی نقل می کند که در آن اشاره به دو رکن «معرفت و مجاهده» شده و این رکن از یک سوی وظیفه شیعه است و از سوی دیگر باعث افضلیت شیعیان زمان غیبت گشته است ، بیان امام صادق(ع) چنین است ؛ “شیعیان ما ؛ به خدا قسم ! پیوسته از روزی که خدای پیامبرش را قـبـض روح کرد تاکنون ما را یاری کرده و در راه ما جنگ کرده و به آتش سوخــته و دچــار عــذاب شدند و شکنجـه شـده و در شهرها آواره گشته اند خدای متعال آنان را از جانب ما پاداش نیکو دهد. ؛ «شیعَتُنا وَ اللهِ لَمْ یَزالوا مُنْذُ قَبَضَ اللهُ عَزَّ ذِکْرُه رَسُولَهُ یَنْصُرونا وَ یُقاتِلُونَ دُونَـنا وَ یُـحْرَقُـونَ و یُعَـذَّبُـونَ وَ یُشَـرَّ دوُنَ فی الْبُلْـدان جَزاهُـمُ اللهُ عَنـّـا خَـیْـراً». (روضه کافی / ۲۶۸)

شاخصه ها برای️ عبورِ سالم از دوران غیبت

مهم عبور سالم و ظفرمندانه از دوران غیبت و در دوران غیبت است ، سلامت در این دوران در گِرو «دینداریِ منتظرانه و مجاهدانه» است.

امام مهدی (عج) چنین نوشتند ؛ «اگر شیعیان ما، که خداوند برای طاعتش توفیق‎شان دهد؛ در وفای به عهدی که داشتند یک‎دل و مجتمع بودند، برکت دیدار با ما از آنان به تاخیر نمی افتاد و به‎زودی سعادت دیدار ما به آن‎ها می‌رسید. پس ما را از آنان محبوس نمی‌کند، مگر اعمال زشتی که از آنان به ما می‌رسد»  –  «وَ لَوْ أَنَّ أَشْیَاعَنَا وَفَّقَهُمُ اللَّهُ لِطَاعَتِهِ عَلَى اجْتِمَاعٍ مِنَ الْقُلُوبِ فِی الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ عَلَیْهِمْ لَمَا تَأَخَّرَ عَنْهُمُ‏ الْیُمْنُ بِلِقَائِنَا وَ لَتَعَجَّلَتْ لَهُمُ السَّعَادَهُ بِمُشَاهَدَتِنَا عَلَى حَقِّ الْمَعْرِفَهِ وَ صِدْقِهَا مِنْهُمْ بِنَا فَمَا یَحْبِسُنَا عَنْهُمْ إِلَّا مَا یَتَّصِلُ بِنَا مِمَّا نَکْرَهُهُ وَ لَا نُؤْثِرُهُ مِنْهُمْ‏ وَ اللَّهُ الْمُسْتَعانُ‏ وَ هُوَ حَسْبُنَا وَ نِعْمَ الْوَکِیلُ» . (احتجاج،ج۲ص۴۹۸)

امام مهدی موعود (ع) در توقیع دیگر که به جناب شیخ مفید نوشتند ، مرقوم نمود : «پس هر یک از شما باید کاری کند که وی را به محبت و دوستی ما نزدیک سازد، و از آنچه خوشایند ما نیست و باعث کدورت خاطر ما میشود ، اجتناب ورزند.؛ فَلْیَعْمَلْ کُلُّ امْرِء مِنْکُمْ بِما یُقَرَّبُ بِهِ مِنْ مَحَبَّتِنا، وَلْیَتَجَنَّبْ ما یُدْنیهِ مِنْ کَراهِیَّتِنا وسَخَطِنا». (الاحتجاج،ج۲ص۴۹۵)

فضیلتِ عبورِ سالم از دوران غیبت

این عده چون از زمین و زمان برون رفته اند متصل به حضور پیامبر(ص) هستند و چنان ارزشی در محضر خاتم انبیاء می یابند که ؛ پیامبر (ص) آنان را به مدال های بزرگی چون ؛ «با کرامت ترین امت اسلام ، رفقاء خود و برادران خویش» مفتخر میفرماید ؛
اولا ؛ فرمود : اکرم امتی علی ..(کمال الدین/۲۷۱)
ثانیا ؛ فرمود : ذلک من رفقائی ..(کمال الدین/۲۷۱)
وثالثا؛ فرمود : اولئک اخوانی ..(کمال الدین/۳۲۵)

عبادت در دوران پر مرارت دستگاه ظلم ، افضل از عبادت مومنان در عصر ظهور محسوب میشود.
راوی از امام صادق(ع) می‌پرسد: کدامیک از این دو بهتر است ؛ عـبـادت پـنـهـانـى بـا امـام پـنـهـان در زمـان دولت بـاطل یا عبادت در زمان ظهور و دولت حق با امام آشکار ؟
امام صادق(ع) در پاسخ می فرمایند: «بـدانید هر کس از شما که در این زمان نماز واجبش را در وقتش به جماعت گزارد و از دشمنش پـنـهـان کـنـد و آن را تـمـام و کـامـل به جا آورد، خدا براى او ثواب پنجاه نماز واجب به جماعت گـذارده بـنـویـسـد… و آنکه از شما کار نیکى انجام دهد، خداى عزوجل براى او به جاى آن، بیست حسنه نویسد و حسنات مؤمـن از شـمـا را خـداى عـزوجـل چـنـد بـرابـر کـنـد.. به خدا، اى عمار؛ هر کدام از شماشیعیان بـر ایـن حالیکه اکنون دارید (عبادت توام با خوف و تقیه) بمیرد از بسیارى از شهداء بدر و اُحد بهتر و برتر است، پس مژده باد شمارا. ؛ اعـْلَمُوا أَنَّ مَنْ صَلَّى مِنْکُمُ الْیَوْمَ صَلَاهً فَرِیضَهً فِى جَمَاعَهٍ مُسْتَتِرٍ بِهَا مِنْ عَدُوِّهِ فـِى وَقـْتـِهـَا فـَأَتَمَّهَا کَتَبَ اللهُ لَهُ خَمْسِینَ صَلَاهً فَرِیضَهً فِى جَمَاعَهٍ …. وَ مَنْ عَمِلَ مِنْکُمْ حَسَنَهً کَتَبَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ بِهَا عِشْرِینَ حَسَنَهً… أَمَا وَ اللهِ یَا عَمَّارُ لَا یـَمـُوتُ مِنْکُمْ مَیِّتٌ عَلَى الْحَالِ الَّتِى أَنْتُمْ عَلَیْهَا إِلَّا کَانَ أَفْضَلَ عِنْدَ اللهِ مِنْ کَثِیرٍ مِنْ شُهَدَاءِ بَدْرٍ وَ أُحُدٍ فَأَبْشِرُوا» (اصول کافی ، ج۱ص۳۳۳ و کمال الدین ج۲ص۶۴۵)

خداوند متعال حال که بر ما منت گدارده و ما را از امت پیامبر (ص) در آخرالزمان قرار داده ، منت دیگر گذارد و ما از منتظرانِ دیندار و مجاهد و امیدآفرین قرار دهد که دینداری و مجاهدت سرچشمه امید است .

انتهای پیام