محمد صادق کوشکی، استاد دانشگاه تهران در گفتگو با انصاف نیوز درباره امکان پیشبرد همزمان دیپلماسی و دفاع گفت: در شرایطی که جنگ از سوی این دو طرف تحمیل شده و مسیر گفتوگو عملاً بسته است، مذاکره نمیتواند راه پایان جنگ باشد او همچنین رای ممتنع چین و روسیه به قطعنامه اخیر شورای امنیت درباره جنگ را ناشی از ملاحظات و منافع ملی این کشورها دانست.
استاد مطالعات منطقه ای دانشگاه تهران گفت: باید توجه داشت که در این جنگ، ایران مورد تهاجم اسرائیل و آمریکا قرار گرفته است و با اسرائیل اساساً امکان مذاکره وجود ندارد، زیرا جمهوری اسلامی ایران این رژیم را نامشروع میداند. از سوی دیگر، با آمریکا نیز در حالی که مذاکرات در جریان بود، همان طرفی که در حال گفتوگو با ما بود جنگ را آغاز کرد.
او ادامه داد: در چنین شرایطی گفتوگو با کشورهای اروپایی نیز مسئله را حل نمیکند، زیرا آنها عامل آغاز جنگ نبودهاند. بنابراین مذاکره با طرفی که در ایجاد بحران نقشی نداشته، عملاً تأثیری در پایان دادن به جنگ نخواهد داشت.
این تحلیلگر سیاسی گفت: نکته دوم این است که در تاریخ معاصر تقریباً هیچ جنگی صرفاً با مذاکره خاتمه پیدا نکرده است. جنگها یا با پیروزی یکی از طرفین پایان مییابند یا در نتیجه ایجاد توازن قدرت میان دو طرف متوقف میشوند. در وضعیت کنونی نیز چنین قاعدهای برقرار است و در نهایت باید تکلیف یکی از دو طرف روشن شود؛ یا مهاجمان به هدف خود میرسند یا طرف مقابل آنها را متوقف میکند.
او گفت: برخی پیشنهاد میکنند که ایران با آمریکا به توافق برسد، اما باید توجه داشت که در سال جاری دستکم دو بار در میانهی مذاکرات، آمریکا اقداماتی انجام داده که به تشدید تنش و حتی حمله منجر شده است. همین رفتارها باعث شده مسیر اعتماد و مذاکره عملاً بسته شود.
این استاد دانشگاه گفت: بنابراین مشکل اصلی ایران با کشورهای اروپایی نیست، بلکه با آمریکا و اسرائیل است. وقتی طرفی که عامل اصلی جنگ است در مذاکرات قابل اعتماد نباشد، طبیعتاً امکان پیشبرد گفتوگو به شکل مؤثر نیز دشوار خواهد بود.
کوشکی در ادامه درباره رأی ممتنع چین و روسیه به قطعنامه اخیر شورای امنیت سازمان ملل درباره جنگ گفت: در روابط بینالملل، رفتار کشورها بیش از هر چیز بر اساس منافع ملی آنها تنظیم میشود. طبیعی است که این کشورها در قبال چنین قطعنامههایی تصمیمی بگیرند که بیشترین همخوانی را با منافع و برنامههای راهبردی خودشان داشته باشد.
او توضیح داد: از یک سو آنها نمیخواستند در کنار آمریکا قرار بگیرند و به قطعنامهای که همسو با سیاستهای واشنگتن است رأی مثبت بدهند، اما از سوی دیگر شرایط منطقه به گونهای است که ترجیح میدهند در این موضوع موضعی میانه اتخاذ کنند.
کوشکی همچنین یادآور شد: ایران نیز در گذشته در برخی موارد موضع مشابهی اتخاذ کرده است. برای مثال در قطعنامهای که چند سال پیش درباره جنگ میان روسیه و اوکراین مطرح شد، ایران رأی ممتنع داد؛ یعنی نه جانب روسیه را گرفت و نه از اوکراین حمایت کرد. بنابراین روسیه نیز میتواند استدلال کند که اکنون موضعی مشابه همان رفتار ایران در پیش گرفته است.
او درباره موضع چین نیز گفت: چین ترجیح میدهد در منطقه خلیج فارس شرایطی شکل نگیرد که یک قدرت بهطور کامل برتر باشد. از نگاه پکن، نه برتری کامل آمریکا مطلوب است و نه اینکه جمهوری اسلامی به قدرت برتر منطقه تبدیل شود. به همین دلیل رأی ممتنع چین نیز تا حد زیادی ناشی از همین ملاحظات راهبردی است.
کوشکی در پایان تأکید کرد: در چنین فضایی، تصور اینکه همزمان با ادامه جنگ بتوان مذاکرات مؤثری برای پایان آن پیش برد، چندان واقعبینانه نیست؛ بهویژه در شرایطی که اعتماد به طرف آمریکایی به دلیل سابقه نقض تعهدات بهشدت تضعیف شده است.
انتهای پیام
دیدگاهتان را بنویسید