محمد موسوی‌عقیقی، نویسنده و پژوهشگر دینی، در کانال تلگرامی خود نوشت:
در تفکرورزی و اندیشیدن مرز بزرگ و فراخی میان «موافقت با واقعیت» و «عدم انکار واقعیت» وجود دارد. می‌توان یک مسأله یا شخص را تحلیل کرد، درباره‌ی او نظر داد، ساحت‌های مختلف‌اش را بررسی کرد، نقاط قوت و ضعف‌اش در موقعیت‌های مختلف واکاوی شود، اما موافقتی درمیان نباشد.
بگذارید برای‌تان مثال بزنم، فرض کنید فردی به اتهام تجاوز جنسی / قتل / سرقت بازداشت شده است، برای جرم او هم مستندات زیادی در دست است یا این‌که توسط دادگاه اثبات گردیده، حال اگر جامعه‌ی حقوقی خواستار رعایت حقوق متهم در آیین دادرسی یا حقوق مجرم در اجرای مجازات باشد، آیا این به معنای انکار اتهام یا موافقت با جرم است؟ قطعاً خیر! اما افکار عمومی ممکن است این را به عنوان موافقت بیان کند.
در واقع افکار عمومی پنج گزاره در ذهن خود دارد:
(۱) اصل بر برائت انسان است؛
(۲) انسان دارای حقوقی است؛
(۳) انسان می‌تواند مرتکب جرم شود؛
(۴) مجرم از تمامی حقوق انسانی خلع می‌شود.
(۵) درنتیجه دفاع از حقوق مجرم، دفاع از رفتار او است.
در مقابل، بر خلاف افکار عمومی، جامعه‌ی حقوقی یا اهالی اندیشه، انسان را فله‌ای از حقوق اساسی خود خلع مقام و ساقط نکرده و سعی دارد برای یک فرد شخصیت حقیقی و شخصیت حقوقی قائل باشد، لذا چنین فکر می‌کند که:
(۱) اصل بر برائت انسان است؛
(۲) انسان دارای حقوق بنیادین و غیربنیادین است؛
(۳) هر انسانی می‌تواند مرتکب جرم شود؛
(۴) مجازات باید در تناسب جرم اعمال گردد؛
(۵) دفاع از حقوق اساسی مجرم، منافاتی بَر موافقت با مجازات او ندارد.
به عنوان مثال اگر مجازات برای مجرم اعدام باشد، حساسیت بر این خواهد بود که اولاً مجازات تناسب با جرم دارد یا خیر و ثانیاً مجرم در یک دادگاه عادلانه و شواهد و مستندات معتبر محکوم شده باشد و اگر در مرحله‌ی پیش از اثبات جرم باشد، باید حساسیت بر این باشد که دادگاه بر اساس شواهد و مستندات معتبر و بدون فشار برای اعتراف و… متهم را محاکمه کند.
مثال دیگری بزنم،
پیشنهاد در کنترل قانونیِ خوردن مشروبات الکلی به معنای موافقت شرعی، فرهنگی یا حتی قانونی با نوشیدن این‌ها نیست. اساساً این دو ایده یک‌سان هم نیستند. در این‌جا موافقت با خوردن مشروبات الکلی از ایده‌ی آزاد بودن اشخاص درمی‌آید، ولی این‌که مشروبات الکلی به‌هرحال در جامعه به صورت قاچاق مصرف می‌شوند و خطرآفرینی زیادی دارند و می‌توان با قانون‌گذاری این آسیب را کاهش داد یا به حداقل رساند، «آسیب‌شناسی اجتماعی» ذیل «عدم انکار واقعیت» خواهد بود.
یا فرض کنید کسی با گزاره‌ی «کوروش پادشاه بزرگی است» موافقت دارد، اما در عین حال، نقدهایی بر او ذیل «عدم انکار واقعیت» هم خواهد داشت.
این اصل را می‌توان درباره‌ی مسائل اجتماعی هم بیان کرد. در جامعه‌ی ما ایرانی‌ها، کم از این جنس مسائل نداریم که ممکن است میان «موافقت با واقعیت» و «عدم انکار واقعیت»، رسانه‌ها یا جامعه، تفاوتی قائل نشوند.
از سوی دیگر، می‌توان گفت این مسأله یکی از شاخص‌های مهم سنجش گستره‌ی «تعصب» و «تصلب» در میان جامعه است. به عبارتی کسانی که «عدم انکار واقعیت» در تمامی مسائل دینی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و… را «موافقت با واقعیت» تصور می‌کنند، انسان‌های متعصب و متصلبی‌اند و میزان افزایش یا کاهش ربط این دو در یک جامعه، معیار سنجش برای تعصب و تصلب است. در واقع ذهن چنین جامعه‌ای تفکیک‌کننده میان موضوعات مختلف نیست و با یک عینکِ صفر و صدی / سیاه و سفید، همه‌چیز را قضاوت می‌کند بدون این‌که درباره‌ی یک اتفاق و مسأله وجوه مختلف را از زوایای گوناگون بررسی کند.
انتهای پیام
