آیت الله سید محمدعلی ایازی دبیر مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم در یادداشتی در کانال این مجمع نوشت:
قرآن کریم صلح را اصل حاکم بر روابط انسانی میداند و با تعبیری کوتاه اما عمیق میفرماید:
﴿وَالصُّلْحُ خَیْرٌ﴾
«صلح و آشتی بهتر است.»
این جمله، هرچند در میان آیات مربوط به اختلافهای خانوادگی آمده، اما یک اصل فراگیر و همیشگی را بیان میکند: جامعه سالم، جامعهای است که اختلافها را تا حد امکان با گفتوگو، گذشت و آشتی حل کند، نه با نزاع، انتقام و خشونت.
امروز یکی از آسیبهای جدی جوامع، دوقطبی شدن، تندروی در گفتار و تبدیل اختلاف نظر به دشمنی است.
قرآن در برابر این وضعیت، انسانها را به استفاده از «زبان پاک» فرامیخواند؛ زبانی که به جای توهین، تحقیر و دشنام، بر احترام، ادب و کرامت استوار باشد.
بندگان شایسته خدا کسانیاند که حتی وقتی با سخنان بیهوده یا رفتارهای ناپسند روبهرو میشوند، کرامت خود را حفظ میکنند:
﴿وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا کِرَامًا﴾
«هرگاه با گفتار بیهوده روبهرو شوند، با بزرگواری از کنار آن میگذرند.»
از نگاه قرآن، اگر کسی خطا کرد یا سخنی ناروا گفت، پاسخ مناسب، مقابلهبهمثل و شعلهور کردن آتش اختلاف نیست؛ بلکه گذشت، خویشتنداری و تلاش برای اصلاح، راهی است که هم جامعه را آرامتر میکند و هم دلها را به یکدیگر نزدیک میسازد.
به همین دلیل، قرآن در موارد گوناگون، از اختلاف میان زن و شوهر گرفته تا نزاعهای اجتماعی، مسلمانان را به میانجیگری و اصلاح دعوت میکند.
درباره اختلافهای خانوادگی میفرماید:
﴿فَلَا جُنَاحَ عَلَیْهِمَا أَنْ یُصْلِحَا بَیْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَیْرٌ﴾
(نساء: ۱۲۸)
«اگر آن دو با صلح و سازش اختلاف خود را برطرف کنند، مانعی نیست؛ و صلح، بهتر است.»
این آیه تنها درباره خانواده نیست، بلکه الگویی برای همه روابط اجتماعی ارائه میدهد.
فرهنگ قرآن به ما میآموزد که پیش از مراجعه به دادگاه، پیش از کشاندن اختلافها به عرصه تقابل و پیش از آنکه کینهها ریشه بدواند، افراد خیرخواه و دلسوز باید برای آشتی دادن و نزدیک کردن دلها پیشقدم شوند.
خانواده، که مهمترین نهاد اجتماعی است، تنها با عشق پایدار نمیماند؛ بلکه گذشت، مدارا و چشمپوشی از خطاهای یکدیگر، پایههای استواری آن را میسازد.
همین منطق در جامعه نیز جاری است. هر جا اختلافی پدید آید، نخستین وظیفه انسانهای مسئول آن است که برای اصلاح و آشتی بکوشند، نه اینکه بیتفاوت بگذرند یا بر آتش اختلاف بیفزایند.
جامعهای که در آن زبان احترام جای زبان نفرت را بگیرد، گذشت جای انتقام را، و میانجیگری جای دشمنی را، جامعهای آرامتر، منسجمتر و نزدیکتر به آرمانهای قرآنی خواهد بود.
از همین رو، قرآن با جملهای کوتاه اما ماندگار، راه سعادت فرد و جامعه را چنین خلاصه میکند:
﴿وَالصُّلْحُ خَیْرٌ﴾
«صلح و آشتی، همواره بهتر است.»
پرسشی برای تأمل:
در اختلافهایی که پیرامون ما شکل میگیرد، آیا بیشتر به دنبال حل اختلاف و آشتی هستیم یا ناخواسته بر آتش آن میافزاییم؟
انتهای پیام
