غار «قلعهکرد آوج» با قدمتی بیش از ۴۵۵ هزار سال به عنوان کهنترین گهواره سکونت بشر در ایران شناخته میشود؛ گنجینهای بیبدیل که در سایه کمبود زیرساختهای رفاهی و گردشگری، چشمانتظار نگاه راهبردی مسئولان و جذب سرمایهگذار است.
به گزارش سایت صبح قزوین، آیا میدانستید ریشههای حضور انسان در ایران به بیش از ۴۵۵ هزار سال پیش بازمیگردد؟ غار «قلعهکرد آوج» در استان قزوین، با کشف شواهدی از بقایای گونههای منقرضشده، بهعنوان کهنترین سکونتگاه بشری در فلات ایران معرفی شده است.
تصور کنید در میان تاریکی و سکوت یک غار، با ردپای نخستین خویشاوندان خود در تاریخ مواجه شوید. غار قلعهکرد تنها یک محوطه باستانی نیست، بلکه گهوارهای است که نخستین تجربههای زندگی اجتماعی و بقای انسان در این سرزمین را در خود جای داده است.
قدمت ۴۵۵ هزار ساله سکونتگاه انسانی در ایران
از کشف دندان تکیده و ارزشمند یک کودک نئاندرتال تا نتایج هیجانانگیز سنسنجی که قدمت این زیستگاه را به بیش از ۴۰۰ هزار سال میرساند، هر یافته در این غار، تکهای از پازل بزرگ حضور انسان در ایران است.
حامد وحدتینسب، باستانشناس و سرپرست هیأت کاوش محوطه باستانی غار قلعهکرد در شهرستان آوج، با تأکید بر اهمیت استثنایی و کمنظیر این محوطه تاریخی اظهار کرد: غار قلعهکرد قزوین، کهنترین سکونتگاه شناختهشده انسان در فلات ایران محسوب میشود و تا این لحظه، شواهد قطعی از حضور انسان با قدمتی بالغ بر ۴۵۵ هزار سال در این مکان به دست آمده است؛ این احتمال وجود دارد که با ادامه پژوهشها، پیشینه زیست انسانی در آن باز هم کهنتر تخمین زده شود.
وی با اشاره به اینکه نمونه مشابهی از حیث قدمت و توالی استقرار بشری در سراسر کشور وجود ندارد، افزود: استان قزوین و دستگاههای مرتبط همکاری بسیار ارزندهای با تیم کاوش داشتهاند و اهمیت این میراث منحصربهفرد را درک میکنند، اما واقعیتهای میدانی و زیرساختی حکایت از چالشها و کمبودهای جدی دارد.
رنج کاوشگران در قلب کهنترین زیستگاه انسان
این باستانشناس برجسته کشور با اشاره به کمبود شرایط زیرساختی گفت: با وجود تمام همراهیها، محل اسکان پژوهشگران، اتاق سرایداری در نزدیکی برجهای خرقان است؛ جایی که گاه تا یک هفته با قطعی آب مواجه میشود. نبود امکانات بهداشتی اولیه ما را ناچار میکند برای دسترسی به خدمات اساسی مرتباً مسیرهای طولانی را تردد کنیم.
وی ادامه داد: فصل کاوش ما عمدتاً در گرمای طاقتفرسای مرداد و شهریورماه انجام میگیرد، در حالی که محل اسکان حتی از سیستمهای سرمایشی ساده نیز بیبهره است. علاوه بر این، در مجاورت این محوطه تاریخی هیچ موزه یا فضای استانداردی برای نمایش کشفیات و یافتههای ارزشمند به مردم و گردشگران وجود ندارد.
مقایسه با الگوی موفق «دمانیسی» گرجستان
وحدتینسب با مقایسه این محوطه با نمونههای موفق منطقهای تصریح کرد: کشور همسایه ما، گرجستان که وسعتی معادل یکی از استانهای کوچک ایران دارد، محوطه باستانی و مهمی به نام «دمانیسی» را در اختیار دارد. در آنجا سالن نمایشگاهی مجهز، اقامتگاههای منظم، نگهبانی دائمی و مسیرهای مشخص تعبیه شده و تمامی فضاها از اتاقها تا سرویسها و موزه با تابلوهای راهنما تفکیک شدهاند.
وی با اشاره به هوشمندی در مدیریت جذب سرمایه در این سایت افزود: جالب است بدانیم که زیر تابلوهای معرفی آن سایت، نشان شرکتها و برندهای معتبر بینالمللی به عنوان حامیان مالی ثبت شده است؛ به این ترتیب، دولت گرجستان نه تنها هزینهای برای اداره آن متحمل نمیشود، بلکه از طریق صنعت گردشگری به درآمدزایی پایدار دست یافته است.
ضرورت روایتگری و سرمایهگذاری برای آینده قزوین
سرپرست هیأت کاوش غار قلعهکرد در پایان خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم روایت علمی و هویت تاریخی این غار را بهدرستی به افکار عمومی و نهادهای ذیربط بازگو کنیم و این میراث را در تعاملات اقتصادی، اجتماعی و گردشگری به کار بگیریم، غار قلعهکرد نیز میتواند به ویترینی درخشان و درآمدزا برای استان قزوین و ایران تبدیل شود.
شهرستان آوج، فراتر از یک منطقه جغرافیایی، مجموعهای از میراثهای طبیعی و تاریخی است که انتظار نگاهی فراتر از سطح را دارد. در حالی که کاوشهای باستانشناسی غار «قلعهکرد» در جریان است، پرسش اصلی اینجاست: چه زمانی این گنجینهها به کانون توجه گردشگران داخلی و خارجی بدل میشوند؟
غار قلعهکرد؛ گنجینهای از دل تاریخ
غار «قلعهکرد» صرفاً یک پدیده طبیعی نیست، بلکه یک گنجینه باستانشناسی است.
حسین کریمی، در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی «صبح قزوین» اظهار کرد: غار قلعهکرد که در روستای قلعه واقع شده، در حال حاضر محل پایش و کاوشهای باستانشناسی است و پتانسیل بالایی برای جذب گردشگران علاقهمند به تاریخ و طبیعت دارد.
وی تأکید کرد: پس از تکمیل فرآیند کاوشها، برنامهریزیهای جدی از سوی فرمانداری و مسئولین استانی برای بهرهبرداری از این ظرفیت آغاز خواهد شد تا آوج بتواند میزبان گردشگران خارجی نیز باشد.
تنوع گردشگری؛ از آبدرمانی تا طبیعت بکر
بخشدار مرکزی آوج در ادامه به تنوع خیرهکننده ظرفیتهای این منطقه اشاره کرد و افزود: این شهرستان تنها به یک جا محدود نمیشود، بلکه فهرست ارزشمندی از جاذبهها را در خود جای داده است؛ از حوزه گردشگری سلامت و آبدرمانی در «شهر آبگرم» که نیازمند جذب سرمایهگذار و توجه ویژه استانی است، تا قلعههای برج دوگانه خرقان، کاروانسرای شاهعباسی شهر آبگرم و پل معلق شهر آوج.
وی آبشار «منصور» در روستای بکر و زیبای منصور را به همراه جاذبه تاریخی امامزاده منصور و مناظر چشمنواز کوههای منطقه، از دیگر ظرفیتهای گردشگری آوج برشمرد و بیان کرد: این ظرفیتها مستقیماً با «رونق اقتصادی منطقه» در پیوند هستند. سرمایهگذاری در این حوزهها، تنها یک فعالیت تفریحی نیست، بلکه راهی برای ایجاد اشتغال و پویایی در اقتصاد محلی است.
در پایان، آوج با داشتن ترکیبی از میراثهای باستانشناسی، آبهای گرم معدنی و طبیعت بکر، در انتظار یک «برنامهریزی راهبردی» است. دعوت از گردشگران برای دیدن این زیباییها تنها نیمی از مسیر است؛ نیمه دیگر، ایجاد زیرساختهای لازم و جذب سرمایهگذار است تا این «گنجینه پنهان» به موتور محرک اقتصاد استان قزوین تبدیل شود.
انتهای پیام
