پیشنهاد «سازوکار رسمی گفتگو با منتقدان قانونی»
محمد عطریانفر، فعال سیاسی، «بازگشت به منطق گفتوگو، استفاده از ظرفیتهای قانونی برای کاهش تنش، گشودن میدان مشارکت سیاسی، تقویت اعتماد مردم و توجه به نظراتشان» را به عنوان تعدادی از راهحلهای افزایش انسجام اجتماعی مطرح کرد.
آقای عطریانفر در گفتوگو با خبرنگار انصاف نیوز گفت: «جنگ دوازده روزه و تجاوز آشکار رژیم اشغالگر قدش/ اسراییل/ و بقیهی حوادث، هر چند ویرانگر و تلخ بوده و هنوز هم همینطور است، اما گاهی حقیقتهای پنهان و ارجمندی را در جامعه آشکار میکند.
در زمان بحران، هنگامی که تهدید خارجی متوجه تمامیت سرزمینی و عزت ملی میشود، لایههای گوناگون جامعه با همهی تفاوتهای فکری، فرهنگی و سیاسی در یک نقطه مشترک به نام ایران و برای ایران به هم میرسند.»
ضرورت شکلگیری «گفتمان ملی»
عطریانفر در ادامه اضافه کرد: «حس همدلی مشترک و سرنوشت ملی در چنین بزنگاههایی، سرمایه بیبدیلی است که اگر از آن نگهداری نشود، بهسرعت از دست میرود. پرسش این است چگونه میتوان این اتحاد و انسجام را از سطح واکنش عاطفی به سطح همبستگی پایدار و سازنده ارتقا داد؟
انسجامی که در بستر بحران شکل میگیرد، غالباً در آغاز ماهیتی عاطفی دارد. استمرار آن نیازمند تبدیل این احساس به یک «گفتمان ملی» است؛ گفتمانی که بر منافع بلندمدت کشور، امنیت پایدار، توسعهی متوازن و کرامت شهروندان تأکید دارد.»
چه زمانی انسجام ملی پایدار میشود؟
این فعال سیاسی گفت: «بیتردید نخبگان فکری، رسانهها و اندیشمندان و روشنفکران دردمند در این مسیر برای اتحاد ملی و پایدارسازی آن نقشی کلیدی دارند.
البته هیچ اتحادی بدون اعتماد دوام نمیآورد. اعتماد عمومی زمانی تقویت میشود که مردم احساس کنند در تصمیمات کلان دیده میشوند. اگر انسجام ملی بر بستر عدالت اجتماعی قرار گیرد، به پیوندی پایدار تبدیل میشود.
جامعه ایران متکثر است؛ از تنوع قومی و مذهبی گرفته است تا تفاوتهای نسلی و فکری. حفاظت از انسجام ملی در گرو بهرسمیت شناختن و مدیریت خردمندانه این تفاوتهاست.
ایجاد فضاهای گفتوگوی آزاد و مسئولانه در رسانهها، دانشگاهها و نهادهای مدنی، سوءتفاهمها را برطرف میکند و احساس مشارکت را افزایش میدهد.
وقتی نسل برخاسته از این جامعهی متکثر بداند به میراثی سترگ تعلق دارد و در ساخت آیندهی خود و جامعه نقش دارد، با انگیزهای مضاعف از انسجام ملی پاسداری خواهد کرد.»
عظریانفر: «بحرانها فرصتی برای بازاندیشی و اصلاحات سازندهاند»
به گفتهی عطریانفر، «وقتی با اتحاد داخلی، انسجام ملی سامان مییابد، مقاومت دولتمردان و قدرت چانهزنی برای تامین و حفاظت از منافع ملی در برابر رقیب افزایش خواهد یافت. هنگامی که جامعهای منسجم در پشت سیاستهای ملی قرار گیرد، پیام روشنی به جهان مخابره میشود.
در این میان، کاربردی تر از حفظ انسجام، جهتدهی آن به سوی اصلاحات سازنده است. بحرانها فرصتی برای بازاندیشی در سیاستها و ساختارهاست. اگر تجربه همدلی ملی به بهبود کارآمدی نهادها، ارتقای کیفیت زندگی و افزایش مشارکت سیاسی منجر شود، اتحاد شکل گرفته نهتنها حفظ، بلکه تعمیق خواهد شد.
فراموش نکنیم اتحاد ملی، رویدادی اتفاقی و گذرا نیست؛ فرآیندی است مستمر که نیاز به مراقبت، صداقت و آیندهنگری دارد.
آنچه ایران را پابرجا نگه داشته است…
به گفتهی این فعال سیاسی، «ایران سرافراز طی ۱۲۰سال اخیر از مشروطه تا به امروز بارها از گردنههای دشوار عبور کرده است. آنچه این سرزمین را پابرجا نگه داشته است، مهمتر از قدرت نظامی و منابع طبیعی، پیوندهای عمیق میان شهروندان و قاطبهی اهالی و اقوام بوده است.
اگر امروز هم این پیوندها بر پایهی احترام، عدالت، گفتوگو و امید به آینده تقویت شود، انسجام شکل گرفته در بزنگاه بحران میتواند به سرمایهای ماندگار برای دفع فتنههای دشمن و نگهداری از ظرفیت ها و حفظ اقتدار ملی شود.»
نظر محمد عطریانفر دربارهی بازداشتهای اخیر
عطریانفر درخصوص بازداشت برخی چهرههای شاخص و مطرح جریان اصلاحطلب گفت: «فارغ از داوریهای سیاسی جناحی رایج، و اینکه تا کجا این اقدام با داوری عادلانه انطباق دارد و اینکه دادستانی چگونه در این شرایط بحرانی به چنین امر شتابزدهای پرداخته است، بار دیگر این پرسش نزد افکار عمومی قرار میگیرد که چگونه میتوان میان «حفظ اقتدار حاکمیت» و «پاسداشت حق نقد و اصلاح درونسیستمی» توازن برقرار کرد؟
تجربه چهار دهه گذشته نشان میدهد نظام سیاسی ایران، هرگاه به سمت گفتوگوی درونگفتمانی و جذب حداکثری نیروهای منتقد حرکت کرده، از سرمایه اجتماعی بیشتری برخوردار و در برابر تهدیدهای بیرونی نیز منسجمتر ظاهر شده است.
بر همین اساس، حالا هم میتوان با اتخاذ تدابیری سنجیده هم به کاهش تنشهای داخلی کمک کرد و هم زمینه گفتوگوی سازنده و انتقادی را فراهم کرد. نخستین گام، استفاده حداکثری از ظرفیتهای قانونی موجود است.»
«عقلانیت نشانهی اقتدار است نه ضعف»
عطریانفر در ادامه اضافه کرد: «اعطای قرارهای تأمینی سبکتر، تبدیل بازداشت موقت به دعوت یا احضار قضایی، تسریع در روند رسیدگی شفاف و علنی میتواند از شکلگیری فضای ابهام و بیاعتمادی جلوگیری کند.
در بسیاری از موارد، تدبیر حقوقیِ توأم با عقلانیت و رأفت، نه نشانه ضعف، بلکه دالّ بر اقتدار و اعتماد به نفس حاکمیت است. ایجاد یک سازوکار رسمی و در عین حال منعطف برای گفتوگو میان نمایندگان حاکمیت و منتقدان قانونی میتواند گرهگشا باشد.
این هیئت میتواند متشکل از شخصیتهای مورد اعتماد دو طرف از جمله برخی چهرههای باسابقه انقلابی، حقوقدانان مستقل و نمایندگان جریانهای فکری مختلف باشد.»
«ابهام بستر بیاعتمادی است»
آقای عطریانفر گفت: «تاکید میکنم اگر قصدمان به کارگیری تدبیری شایسته و ماندگار باشد، باید بدانیم که گفتوگوی مستمر بدون ساختار و نهاد پایدار، به نتیجه رضایتبخش نمیرسد. تقویت نقش احزاب، انجمنهای صنفی و تشکلهای دانشگاهی و اتحادیه های صنفی، کانالهای رسمی انتقال مطالبات را فعال میکنند.
چند روز است دلیل روشن و قانع کنندهای از سوی دستگاه قضایی در قبال این بازداشتها به جامعه داده نشده است. ابهام، بستر شایعه و بیاعتمادی است.»
[توضیح انصاف نیوز: روز پنجشنبه و جمعه سه نفر از بازداشت شدگان آزاد شدند؛ جواد امام، ابراهیم اصغرزاده، آذر منصوری.]
عطریانفر: کشور نیازمند اعتماد و تقویت انسجام است
عطریانفر در پایان گفت: «اطلاعرسانی دقیق و مستند دربارهی دلایل بازداشت، روند رسیدگی و چارچوبهای قانونی، میتواند از شکلگیری روایتهای متعارض جلوگیری کرده و گمانهزنیهای ناصواب و شیطنتآمیز رسانههای معاند را در نطفه خفه کند.
رفع بازداشت چهرههای اصلاحطلب، اگر در چارچوب قانون و با تدبیر انجام گیرد، میتواند آغاز مرحلهای تازه از گفتوگوی ملی باشد. امروز بیش از هر زمان، کشور نیازمند بازسازی اعتماد و تقویت انسجام درونی است.
بازگشت به منطق گفتوگو، استفاده از ظرفیتهای قانونی برای کاهش تنش، گشودن میدان مشارکت سیاسی، تمایز بین نقد عملکردها و تخریب حیثیت نظام، مسیر عبور از اختلافات را هموار میسازد.
ایرانِ قدرتمند، ایرانِ متکثر و همدل است؛ و این همدلی، جز از مسیر عقلانیت، مدارا و گفتوگوی مستمر حاصل نخواهد شد.»
انتهای پیام
