شوک قیمتی لوازم خانگی در قزوین
حذف ارز ترجیحی، بازار لوازم خانگی داخلی را در شوک فرو برده است؛ جهش قیمتها در برخی اقلام تا ۱۰۰ درصد، سبد خرید خانوادهها را در هم شکسته و شهروندان را از خرید ضروریات زندگی بازداشته است.
به گزارش سایت صبح قزوین، «حذف ارز ترجیحی طی یک ماه گذشته، بر پیکره بازار لوازم خانگی ایران، بهویژه در بخش تولیدات داخلی، شوک وارد کرده است.
تولیدکنندگانی که بخش حیاتی از مواد اولیه، قطعات الکترونیکی و موتورهای مورد نیاز خود را از طریق واردات تأمین میکردند، اکنون با افزایش هزینههای تأمین چند برابری مواجه شدهاند. این تغییر سیاست، مستقیماً بر قیمت نهایی کالاها اثر گذاشته و چشمانداز بازار را بهطور کامل دگرگون کرده است.
نمونههای عینی این جهش قیمتی بهوضوح در سبد خانوار دیده میشود. یخچالفریزرهای دوقلوی ایرانی که پیشتر با قیمتهای ۵۰ تا ۶۰ میلیون تومان در دسترس بودند، اکنون در بازار قزوین با قیمتهایی تا ۱۲۰ میلیون تومان عرضه میشوند که نشاندهنده افزایش ۱۰۰ درصدی در برخی موارد است.
یکی از شهروندان قزوینی میگوید: «تقریبا یک ماه پیش برای خرید یخچال فریزر ایرانی جهیزیه دخترم به بازار رفتم، آن زمان یک یخچال فریزر دوقلو حدود ۶۰ میلیون تومان بود، به خاطر هزینههای دیگر نتوانستم آن زمان خریداری کنم، امروز به بازار رفتم همان کالا ۱۲۶ میلیون تومان شده است.
یخچال خارجی هم بود نباید این قدر افزایش هزینه داشته باشد، الان دیگر توان خرید یخچال را ندارم، کاش فقط این یک قلم باشد همه لوازم خانگی دچار افزایش قیمت شدید شدند و این را بخرم پول گاز و ماشین لباسشویی و غیره را از کجا تامین کنم»؟
آقای کاظمی یکی از فروشندگان لوازم خانگی شهر قزوین در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی «صبح قزوین» بیان میکند: « حدود یک ماه است که شاهد افزایش چشمگیر در قیمت لوازم خانگی به خصوص اقلام ایرانی شدهایم، این افزایش قیمت دلایل مختلفی دارد که عمده دلیل آن حذف ارز ترجیحی است، بخش قابل توجهی از این افزایش قیمتها ناشی از قیمتگذاریهای دلخواه و عدم نظارت کافی است.
نبود شفافیت در تعیین سقف قیمت نهایی، فرصت را برای برخی بازیگران بازار جهت سودجویی از شرایط فراهم آورده است و تولیدکنندگان لوازم خانگی با استناد به اجرای سیاست «ارز تکنرخی» اقدام به افزایش چندباره قیمتها کردهاند؛ افزایشی که نه یکبار بلکه به شکل مستمر و حتی هفتگی اتفاق افتاده است.
اکنون بازار به جای ثبات و آرامش، با موجی از سردرگمی مواجه شده و فروشندگان نیز نمیدانند باید با چه قیمتی کالا را عرضه کنند و مصرفکنندگان نیز عملاً توان خرید خود را از دست دادهاند».
جهش قیمت لوازم خانگی و سقوط قدرت خرید
محمدحسن نجفی، در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی «صبح قزوین» با اشاره به افزایش بیسابقه قیمت لوازم خانگی و رکود عمیق در بازار این حوزه میگوید: «در ماههای اخیر، قیمت کالاهای ایرانی رشد چشمگیری داشته و از کنترل فروشندگان و حتی شرکتهای تولیدی خارج شده است.
در حال حاضر کالای ایرانی بسیار بیشتر از کالاهای وارداتی گران شده است؛ چه محصول با شناسه و رهگیری رسمی باشد، چه کالای قاچاق. به هر حال همه چیز با نرخ دلار آزاد محاسبه میشود و همین باعث افزایش سرسامآور قیمتها شده است.
در واقع ۹۰ درصد مشکل فعلی ما همان حذف ارز ترجیحی است که پیش از این شرکتها از آن استفاده میکردند، اما حالا مجبورند خودشان نیاز ارزی را از بازار آزاد تأمین کنند.»
ضعف در اجرا، نه در سیاستگذاری
رئیس اتحادیه لوازم خانگی استان قزوین، بیان میکند: «حذف ارز ترجیحی یکی از سیاستهای دولت است که در دراز مدت پیامدهای خوبی خواهد داشت، مشکل اصلی دراین سیاست نیست، بلکه در ضعف جدی در مرحله اجراست.
در اجرا ناهماهنگی و سوءاستفادههایی پیش آمده که نتیجه آن حذف کامل این حمایت و فشار مضاعف بر تولیدکننده و مصرفکننده شده که اگر نظارت واقعی وجود داشت، نه دولت ضرر میکرد نه مردم».
او با اشاره به تأثیر مستقیم افزایش نرخ ارز بر قیمت تمامشده کالاها میگوید:«وقتی تولیدکننده باید تمام مواد اولیه را با دلار آزاد بخرد، نتیجهاش افزایش بیرویه قیمت تمامشده است. در چنین شرایطی دیگر نمیتوان از تولید داخلی انتظار رقابت با بازار قاچاق یا کالاهای برند داشت».
فروشی لوازم خانگی به کمتر از نیم رسیده است
رئیس اتحادیه لوازم خانگی استان قزوین شرایط بازار را بحرانی توصیف میکند: به جرأت میگویم فروش من فروشنده در این یک ماهه از نصف هم کمتر شده است، مردم دیگر توان خرید ندارند. قبلاً هم با سختی خرید میکردند، اما حالا خرید لوازم خانگی برای بسیاری غیرممکن شده است.
اگر اصلاح جدی در سیاستهای نظارتی و حمایتی صورت نگیرد، در آینده نزدیک تعداد زیادی از واحدهای صنفی ناچار به تعطیلی خواهند شد.
با این روند تا پایان سال آینده حدود ۵۰ درصد از فروشگاههای لوازم خانگی جمع خواهند شد. دلیلش هم مشخص است: هم افزایش بیرویه قیمتها، هم رشد فروشگاههای زنجیرهای که با حمایت بانکها کالا را اقساطی میفروشند و کسبه خرد دیگر توان رقابت با آنها را ندارند.
افزایش ۲ برابری قیمت ظرف ۲۰ روز
نجفی درباره آخرین تغییرات قیمتی میگوید: «اغلب لوازم خانگی مثل ماشین لباسشویی، یخچال و … بین ۷۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش قیمت داشتهاند. این جهش در کمتر از یک ماه و حتی ظرف ۲۰ روز اتفاق افتاده است. شرکتها بدون ضابطه فهرست قیمتهای جدید منتشر میکنند و عملاً هیچ نظارتی بر فرایند افزایش قیمت وجود ندارد.
منظورم این نیست که شرکتها مقصرند؛ وقتی تأمین قطعات و مواد اولیه آزاد محاسبه میشود، تولیدکننده چارهای جز افزایش قیمت ندارد. ولی باید نظارتی شفاف، منظم و مسئولانه وجود داشته باشد تا جلوی سوءاستفاده احتمالی گرفته شود.»
نجات بازار در گرو بازنگری سیاست ارزی
رئیس اتحادیه لوازم خانگی قزوین بیان میکند: «مشکلات بهقدری زیاد است که دولت شاید در اولویتبندی به این حوزه نرسد، اما واقعیت این است که معیشت و اشتغال هزاران خانواده در این صنف به خطر افتاده است.
اگر سیاست ارزی و حمایتی بازنگری و نظارت واقعی اعمال شود، هم تولید رونق میگیرد هم مصرفکننده به کالای ایرانی اعتماد و توان خرید پیدا میکند».
تغییر رفتار مصرفکننده: روی آوردن به تعمیر به جای تعویض
بر اساس گزارش میدانی خبرنگار اقتصادی «صبح قزوین»، افزایش بیرویه قیمت لوازم خانگی عملاً این اقلام را به کالای لوکس تبدیل کرده است و موجب تغییر رفتار مصرف کننده و کاهش تقاضا برای خرید کالاهای نو بهویژه اقلام گرانقیمت مانند یخچال و ماشین لباسشویی شده است.
در عوض، میزان مراجعه به تعمیرگاهها و تقاضا برای تأمین قطعات یدکی بهمنظور تعمیر و احیای لوازم خانگی قدیمی رشد چشمگیری داشته است.
مردم ترجیح میدهند بهجای پرداخت هزینه گزاف برای یک کالای نو، هزینه کمتری صرف تعمیر و استفاده مجدد از دستگاههای چندساله خود کنند. این امر باعث رکود نسبی در حجم معاملات فروش لوازم خانگی شده است.
جنگ نابرابر؛ فروشگاههای بزرگ در برابر کسبوکارهای خرد
یکی دیگر از پیامدهای این وضعیت، تشدید رقابت نابرابر در زنجیره توزیع است. بنا به گفته صادقی یکی از فعالین این حوزه «فروشندگان خرد و کسبوکارهای کوچک که معمولاً با سرمایه محدود و بدون پشتوانه مالی قوی کار میکنند، اکنون در مواجهه با فروشگاههای زنجیرهای بزرگ و شرکتهای مادر و برندهای اصلی توان رقابت ندارند».
صادقی میگوید: «فروشگاههای بزرگ با تکیه بر توان مالی بالاتر، توانستهاند طرحهای فروش اقساطی بلندمدت را برای مشتریان خود فعال کنند؛ این در حالی است که فروشندگان خرد اغلب توان تأمین نقدینگی برای فروش اقساطی را ندارند و به اجبار مجبور به فروش نقد با تخفیف کمتر شدهاند.
این اختلاف توان مالی، حاشیه سود و بقای فروشندگان خرد را در بازار بهشدت به خطر انداخته است».
ضرورت مداخله ساختاری
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی «صبح قزوین»، بازار لوازم خانگی در آستانه یک چالش ساختاری قرار دارد: از یک سو، افزایش واقعی هزینههای تولید به دلیل سیاستهای ارزی و از سوی دیگر، تغییر ناگهانی رفتار مصرفکننده که به سمت تعمیر و احتیاط مالی حرکت کرده است.
برای کنترل این وضعیت و جلوگیری از ورشکستگی تولیدکنندگان کوچک و توزیعکنندگان خرد، دولت باید فوراً دو محور اصلی را در دستور کار قرار دهد: اول آنکه نظام قیمتگذاری شفاف دو نظارت قاطع برای جلوگیری از قیمتگذاریهای دلبخواهی داشته باشد و دوم اینکه برای فعالان کسبوکارهای خرد و همچنین مصرفکنندگان، تسهیلات مالی در نظر بگیرد تا بتوانند با شرایط عادلانهتری به بازار بازگردند.»
انتهای پیام
