نصرتالله تاجیک، دیپلمات پیشین و تحلیلگر سیاست خارجی، با بررسی تحولات اخیر منطقه و آنچه آن را «جنگ سوم» میان ایران و ائتلاف آمریکا و اسرائیل مینامد، بر ضرورت طراحی یک راهبرد دیپلماتیک نوین و چندوجهی تأکید کرد. به اعتقاد او، ایران باید با بهرهگیری همزمان از دیپلماسی رسمی، عمومی و رسانهای، روایت و گفتمان خود را در سطح جهانی تثبیت کند؛ روایتی که همزمان با پاسخگو کردن دشمنان در برابر جنایات جنگی، از شکلگیری تقابل ایران با جامعه جهانی جلوگیری کند.
تاجیک در گفتوگو با انصاف نیوز با ترسیم اهداف و راهبردهای آمریکا و اسرائیل در جنگ کنونی اظهار داشت: جنگ اول ۱۲ روز طول کشید و در جنگ دوم، دشمن تلاش کرد با وعدههای فریبنده، مسیر درگیری را به سمت جنگ شهری سوق دهد. اکنون با گذشت یک هفته از جنگ سوم، واقعیتهای تازهای آشکار شده است؛ واقعیتی که نشان میدهد با وجود ارزیابیهای مثبت از آخرین دور مذاکرات و رضایت نسبی جامعه جهانی، دونالد ترامپ بار دیگر میز مذاکره را بمباران کرد.
این تحلیلگر مسائل بینالملل در توضیح چرایی فوریت جنگ برای آمریکا گفت: اینکه چرا واشنگتن به جای ادامه مسیر مذاکره، گزینه جنگ را برگزید، همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. با این حال، به نظر میرسد راهبرد اولیه آمریکا مبتنی بر ترور، فروپاشی ساختار حکمرانی و حتی کودتا بوده است؛ راهبردی که اکنون، به دلیل محدودیتهای سیاسی و نظامی ترامپ، به سمت اجرای استراتژی زمینسوخته و اعمال فشار مستقیم بر مردم ایران تغییر جهت داده است.
او با اشاره به ماهیت حملات اخیر افزود: حملات گسترده به مناطق غیرنظامی، مراکز درمانی و ورزشی آن هم در روزهای ابتدایی جنگ که معمولاً چنین اهدافی در دستور کار قرار نمیگیرند نشانهای از تلاش برای تنبیه جمعی مردم و تحریک افکار عمومی علیه حکومت است. حتی این احتمال وجود دارد که چنین رویکردی ناشی از تلفات یا خسارات قابل توجهی باشد که هنوز در رسانهها منعکس نشده و نیازمند هوشیاری بیشتر است.
این دیپلمات پیشین، جنگ کنونی را «جنگی نارس و سزارینشده» توصیف کرد و با اشاره به واکنشهای داخلی در آمریکا گفت: حتی در داخل آمریکا نیز بسیاری از نخبگان و سناتورهای هر دو حزب معتقدند این کشور بدون برنامهریزی راهبردی و تحت تأثیر اسرائیل وارد این جنگ شده است. ترامپ حتی آمادگی لازم برای تخلیه شهروندان آمریکایی از منطقه را نداشت و ظاهراً ارزیابی دقیقی از پیامدهای منطقهای و بینالمللی این اقدام از جمله تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز یا افزایش ۳۰ درصدی قیمت نفت و جهش ۱۰۰ درصدی قیمت گاز صورت نگرفته است.
تاجیک افزود: همین وضعیت در کنار حملات به زیرساختهای غیرنظامی، میتواند زمینهای برای شکلگیری اجماع جهانی علیه آمریکا فراهم کند.
او راه برونرفت از این شرایط را طراحی یک «دیپلماسی چندوجهی» دانست و تأکید کرد: ایران نباید صرفاً بر قدرت سخت تکیه کند. ضروری است که با ترکیب سه ضلع دیپلماسی رسمی، عمومی و رسانهای، قدرت نرم خود را بازتولید و تقویت کند.
تاجیک در ادامه توضیح داد: این راهبرد باید از نظم و انسجام ساختاری برخوردار باشد. بیان مواضع متناقض یا شعارگونه از سوی مسئولان رسمی و غیررسمی میتواند موجب سردرگمی جامعه بینالمللی و ارسال پیامهای اشتباه به دشمن شود. هدف اصلی باید جدا کردن کشورها از اردوگاه دشمن و تثبیت این پیام باشد که ایران در حال دفاع از کیان ملی خود است، نه انتقامجویی.
او درباره دیپلماسی رسمی گفت: وزارت امور خارجه باید با تحرک بیشتر وارد عمل شود؛ از سفرهای ترکیبی زمینی و هوایی گرفته تا فعالسازی نمایندگیهای ایران در خارج از کشور برای محکومیت جنایات جنگی و کشتار غیرنظامیان، بهویژه کودکان. همچنین بهرهگیری از فناوریهای نوین، هوش مصنوعی و ظرفیت نخبگان برای تزریق خون تازه به دستگاه دیپلماسی ضروری است.
تاجیک در تشریح دیپلماسی عمومی نیز بر نقش دانشگاهها و مراکز مطالعاتی تأکید کرد و گفت: دعوت از سازمانهای بینالمللی، نخبگان و کارشناسان مستقل برای بازدید از مناطق آسیبدیده میتواند مستندات دقیقی از حملات به بیمارستانها، مدارس و مناطق مسکونی در اختیار افکار عمومی جهان قرار دهد.
او در ادامه به دیپلماسی رسانهای اشاره کرد و افزود: رسانهها باید با تولید سریع و حرفهای محتوا، ارائه آمار مستند و ارتباط فعال با رسانههای جریان اصلی جهان، افکار عمومی جهانی را نسبت به حملات به غیرنظامیان حساس کنند. در این میان، حضور خبرنگاران خارجی در مناطق آسیبدیده اهمیت حیاتی دارد.
این تحلیلگر مسائل بینالملل در پایان با اشاره به پیامدهای اقتصادی این درگیریها گفت: هرگونه مخاطره روزانه در تنگه هرمز میتواند حدود ۷ میلیارد دلار خسارت به اقتصاد جهانی وارد کند. توجه دادن جهان به اثرات این بحران بر بازار انرژی و امنیت غذایی میتواند به تقویت راهبرد چندوجهی دیپلماتیک ایران و محکومیت تجاوزگری آمریکا و اسرائیل کمک کند.
انتهای پیام
پاسخ دادن به محمد حسین لغو پاسخ