رپورتاژ آگهی
دندان درد گاهی می‌تواند آن‌قدر آزاردهنده باشد که به دنبال راهی سریع برای تسکین آن باشید. میخک یکی از گیاهان دارویی شناخته‌شده برای کاهش موقت دندان درد است که به دلیل داشتن ترکیبی به نام اوژنول، خواص بی‌حس‌کننده و ضدالتهابی دارد. اما آیا می‌توان میخک را مستقیماً روی دندان قرار داد؟ بهترین روش استفاده از آن چیست و چه نکاتی را باید رعایت کنید؟ در این مطلب، خواص میخک برای دندان درد، روش‌های صحیح استفاده از آن و عوارض احتمالی‌اش را بررسی می‌کنیم تا بتوانید با آگاهی بیشتری از این روش خانگی کمک بگیرید. البته توجه داشته باشید که میخک علت اصلی دندان درد را درمان نمی‌کند و در صورت تداوم درد، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.
خواص میخک برای دندان درد: اوژنول چگونه عمل می‌کند؟
ماده موثر میخک اوژنول است. اوژنول حدود ۶۰ تا ۹۰ درصد روغن میخک را می‌سازد. بنابراین وقتی به اثر میخک اشاره می‌کنیم، در واقع از اثر اوژنول حرف می‌زنیم.
اوژنول از ۲ راه به کاهش درد دندان کمک می‌کند:
- بی‌حسی موضعی: اوژنول کانال‌های سدیمی عصب را مهار می‌کند. این کانال‌ها پیام درد را از دندان به مغز می‌رسانند. لیدوکائین نیز با همین مکانیسم کار می‌کند. پژوهشگران این اثر مهاری را روی نورون‌های عصب سه‌قلو، عصب اصلی صورت و دندان، نشان داده‌اند. بنابراین، میخک با مهار کانال‌های درد اعصاب دندان، مانع از انتقال پیام درد به مغز و ادراک آن می‌شود.
- کاهش التهاب: اوژنول تولید پروستاگلاندین E2 و بیان آنزیم COX-2 را کم می‌کند. این دو عامل در التهاب و درد نقش اصلی را دارند. داروهای ضدالتهاب مثل ایبوپروفن نیز روی همین مسیر اثر می‌گذارند.
اوژنول خاصیت ضدمیکروبی هم دارد و روی باکتری‌های دهان اثر می‌گذارد. به همین دلیل میخک التهاب سطحی لثه را آرام می‌کند.
نکته: میخک بی‌حسی سطحی ایجاد می‌کند، ولی شاید نتواند هر دندان‌دردی را برطرف کند! اثر بی‌حسی میخک را در یک مطالعه منتشرشده در مجله علمی Science Direct، اینطور نشان داده‌اند:
پژوهشگران در این پژوهش، ژل میخک را روی مخاط دهان ۷۳ داوطلب گذاشتند و بعد از پنج دقیقه دو بار در همان محل سوزن زدند و مشاهده کردند که احساس درد کاهش یافته است.
درمان خانگی دندان درد با میخک؛ ۴ روش
اگر دندان درد دارید و به دندانپزشک دسترسی ندارید، این ۴ روش را می‌توانید امتحان کنید. قبل از شروع، دهان را با آب ولرم بشویید و اگر لای دندان غذا مانده است، آن را با نخ دندان بیرون بیاورید.
روش اول: استفاده از میخک سالم برای دندان درد
اگر می‌خواهید از میخک سالم برای دندان درد استفاده کنید، این اقدامات را انجام دهید:
- یک یا دو عدد میخک سالم انتخاب کنید و با آب ولرم بشویید.
- میخک سالم را کنار دندان دردناک، بین دندان و گونه، بگذارید.
- اگر میخک سالم را به‌آرامی بجوید یا فشار دهید، روغن آن آزاد می‌شود. با این کار طعم تند و بی‌حسی خفیف را حس می‌کنید. از جویدن شدید آن خودداری کنید.
- میخک را حدود ۱۰ دقیقه نگه دارید، سپس بیرون بیاورید و دهان را با آب بشویید.
روش دوم: استفاده از میخک پودرشده
این روش و روش قبلی، ملایم‌ترین راه‌های استفاده از میخک برای دندان هستند، چون غلظت اوژنول در آن‌ها کم است. برای روش دوم، این اقدامات را انجام دهید:
- چند عدد میخک را آسیاب کنید یا در هاون بکوبید تا به شکل پودر درآید.
- پودر را با چند قطره آب یا روغن زیتون به خمیر تبدیل کنید و روی دندان بمالید.
- از قرار دادن خمیر روی لثه یا حفره دندان خودداری کنید؛ زیرا ممکن است باعث تحریک بافت دهان شود.
روش سوم: نحوه استفاده از روغن میخک برای دندان
روغن میخک اوژنول فراوان دارد و به همین دلیل سریع‌تر اثر می‌کند. در عوض باید دقت بیشتری به خرج دهید.
- یک قطره روغن میخک را با حدود یک قاشق چای‌خوری (۵ میلی‌لیتر) روغن زیتون یا نارگیل مخلوط کنید. این مخلوط روغن را رقیق می‌کند و خطر سوختگی را پایین می‌آورد.
- یک پنبه یا گوش‌پاک‌کن را در مخلوط فرو کنید و آب اضافه‌اش را بگیرید.
- پنبه را فقط روی دندان یا حفره دندان فشار دهید.
- پنبه را از لثه، زبان، لب و گونه دور نگه دارید.
- بعد از ۱ تا ۱۰ دقیقه پنبه را بردارید و دهان را بشویید.
توجه کنید که برای رقیق‌سازی روغن میخک در خانه، استاندارد رسمی وجود ندارد. نسبت بالا یک روش محتاطانه است. اگر پوست یا مخاط شما حساس است، با نسبت رقیق‌تر شروع کنید.
روش چهارم: دهان‌شویه خانگی میخک
دهان‌شویه برای دردی که چند دندان یا لثه را درگیر کرده، مناسب‌تر است.
- سه تا چهار گل میخک را در یک فنجان آب جوش بریزید.
- روی فنجان را بپوشانید و ده تا پانزده دقیقه صبر کنید.
- صبر کنید تا دم‌کرده کاملاً سرد شود.
- میخک‌ها را صاف کنید و یک جرعه از آن را یک دقیقه در دهان بچرخانید.
- دهان‌شویه را بیرون بریزید و آن را قورت ندهید.
دهان‌شویه خانگی نسبت به روغن میخک ضعیف‌تر است. بنابراین بی‌حسی کمتری می‌دهد، اما برای دهان بی‌خطرتر است.
قطره میخک برای دندان درد
قطره میخک برای دندان درد همان روغن میخک یا اوژنول است که شرکت‌های دارویی با غلظت مشخص و بسته‌بندی استاندارد تولید می‌کنند. البته بعضی عطاری‌ها هم قطره میخک دارند، ولی نسخه‌های استاندارد داروخانه، قابل‌اعتمادتر هستند. مقدار اوژنول در قطره میخک در بعضی نمونه‌‌ها ۸۵ درصد یا کمتر است.
برای استفاده از این محصول، قطره را روی پنبه بریزید و پنبه را حدود یک دقیقه داخل حفره دندان نگه دارید.
چرا قطره میخک بهتر از روغن میخک است؟
- غلظت اوژنول در قطره، ثابت و روی بسته نوشته شده است، اما غلظت روغن‌های عطاری متغیر است.
- دستورالعمل مصرف، تعداد دفعات مجاز و موارد منع مصرف روی برگه راهنما محصول داروخانه قرار دارد.
- روغن عطاری ممکن است با روغن دیگر مخلوط شده باشد و خلوص آن مشخص نیست.
- بسته‌بندی قطره معمولاً قطره‌چکان یا پنبه همراه دارد.
نکات خرید قطره میخک
- محصولی بخرید که درصد اوژنول یا روغن میخک روی آن نوشته شده باشد.
- تاریخ انقضا و مجوز وزارت بهداشت یا سازمان غذا و دارو را بررسی کنید.
- قبل از خرید از داروساز بپرسید محصول برای چه سنی مناسب است.
- محصول را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
مقدار مصرف میخک برای دندان درد
مقدار مصرف میخک برای دندان درد به نوع فرآورده بستگی دارد. جدول زیر را بر پایه برگه راهنمای دارویی و توصیه‌های رایج تنظیم کرده‌ایم.
- قطره دارویی (اوژنول حدود ۸۵ درصد): یک تا دو قطره روی پنبه بریزید و حداکثر یک دقیقه روی حفره دندان نگه دارید. از تماس با گونه، لثه و لب پرهیز کنید. اگر برچسب محصول شما زمان کمتری را توصیه می‌کند، همان را اجرا کنید.
- روغن میخک رقیق‌شده: یک قطره روغن میخک را با یک قاشق چای‌خوری روغن پایه مخلوط کنید و روی پنبه بمالید. پنبه را بین ۱ تا ۱۰ دقیقه روی دندان یا حفره دندان قرار دهید. پنبه را با لثه و لب تماس ندهید.
- گل میخک سالم: یک یا دو عدد کافی است. آن‌ها را به آرامی روی دندان فشار دهید.
- دهان‌شویه: سه تا چهار گل میخک را در یک فنجان آب دم کنید و هر بار یک دقیقه بچرخانید و سپس دور بریزید.
نکته مهم دیگر تعداد دفعات مصرف است. توجه داشته باشید که مصرف مکرر به لثه آسیب می‌زند و بیمار باید هر چه زودتر به دندانپزشک مراجعه کند. بنابراین چند بار در روز، آن هم فقط تا رسیدن به نوبت دندانپزشکی، مصرف کنید. هیچ‌گاه مصرف آن را تا چند روز ادامه ندهید.
مضرات میخک برای دندان و موارد منع مصرف
میخک گیاهی طبیعی است، ولی طبیعی بودن به معنای بی‌خطر بودن نیست. مضرات میخک برای دندان بیشتر در اثر مصرف نادرست و بیش از حد روغن آن ناشی می‌شود.
عوارض احتمالی میخک
- سوختگی و آسیب مخاط: اوژنول غلیظ به لثه، زبان و گونه آسیب می‌زند. پایگاه Natural Medicines گزارش می‌کند مصرف مکرر میخک در دهان به لثه آسیب می‌رساند و مخاط را تحریک می‌کند. به همین دلیل انجمن دندانپزشکی آمریکا میخک را برای استفاده حرفه‌ای پذیرفته، اما برای مصرف بدون نسخه نه.
- حساسیت: بعضی افراد به روغن میخک یا اوژنول حساسیت دارند. علائم آن خارش، قرمزی، کهیر یا التهاب پوست و مخاط است. در صورت حساسیت، از میخک پرهیز کنید.
- مسمومیت در صورت بلع: بلع روغن میخک خطرناک است. گزارش‌ها نشان می‌دهد مصرف خوراکی ۵ تا ۱۰ میلی‌لیتر روغن در نوزادان و نوپایان باعث تشنج، آسیب کبد، اسیدوز و اختلال انعقاد شده است.
چه کسانی نباید از میخک استفاده کنند؟
- کودکان زیر دو سال: برگه دارویی روغن میخک استفاده برای کودکان زیر دو سال و درد دندان درآوردن را مجاز نمی‌داند. برای کودکان بزرگ‌تر نیز بدون مشورت پزشک یا دندانپزشک از روغن میخک استفاده نکنید. برخی محصولات دارویی استفاده را به افراد بالای ۱۲ سال محدود می‌کنند.
- زنان باردار و شیرده: ایمنی روغن میخک در بارداری و شیردهی ثابت نشده است و راهنمای دارویی مصرف آن را توصیه نمی‌کند. قبل از هر اقدام با پزشک مشورت کنید.
- مصرف‌کنندگان داروهای رقیق‌کننده خون: روغن میخک ممکن است اثر داروهای ضدانعقاد مثل وارفارین را افزایش دهد. اگر داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید یا اختلال انعقادی دارید، قبل از استفاده از روغن میخک با پزشک مشورت کنید.
- افراد دارای بیماری کبد و کسانی که جراحی دارند: اوژنول از کبد عبور می‌کند. قبل از جراحی یا هنگام بیماری کبدی مصرف روغن میخک را با پزشک هماهنگ کنید.
میخک درد را تسکین می‌دهد، اما علت را درمان نمی‌کند
میخک فقط علامت را آرام می‌کند. پوسیدگی عمیق، آسیب عصب، آبسه یا شکستگی دندان با میخک خوب نمی‌شود. اوژنول چند ساعت اعصاب را بی‌حس می‌کند و در این مدت بیماری ادامه می‌دهد و بدتر می‌شود. بنابراین، به جای استفاده مداوم از میخک برای کاهش درد دندان، باید هر چه سریع‌تر به دندانپزشک مراجعه کنید.
علائمی که مراجعه فوری می‌خواهند
اگر یکی از موارد زیر را می‌بینید، دیگر منتظر اثر میخک نمانید و همان روز به دندانپزشک یا اورژانس بروید:
- صورت یا لثه شما ورم کرده است.
- تب دارید.
- بلع یا نفس کشیدن برایتان سخت شده است.
- از دندان یا لثه چرک یا بوی بد خارج می‌شود.
- درد بیشتر از یک تا دو روز ادامه دارد یا هر روز شدیدتر می‌شود.
- با فشار دادن دندان یا مصرف غذای گرم و سرد درد شدیدی حس می‌کنید.
تا رسیدن به مطب می‌توانید دهان را با آب نمک ولرم بشویید، سر را هنگام خواب بالاتر نگه دارید و در صورت نیاز مسکن مناسب و مجاز مصرف کنید. دوز مسکن را بر اساس سن و بیماری‌های خود با داروساز در میان بگذارید.
مراجعه به دندانپزشک
بعد از تسکین موقت درد، گام اصلی انتخاب دندانپزشک است. در این مرحله بهترینو به شما کمک می‌کند. در https://behtarino.com فهرست دندانپزشکان شهر خود را می‌بینید و می‌توانید آدرس مطب و شماره تماس هر پزشک را بررسی کنید.
نظرات کاربران بهترینو نیز تجربه بیماران قبلی را نشان می‌دهد. شما با خواندن این نظرات، رفتار دندانپزشک، زمان انتظار و کیفیت درمان را می‌سنجید و آگاهانه‌تر تصمیم می‌گیرید. اگر دندان درد شما شب شروع شده است، دندانپزشکی‌های شبانه‌روزی محله‌تان را در بهترینو پیدا کنید.
جمع‌بندی
میخک به‌خاطر اوژنول بی‌حسی موضعی و اثر ضدالتهابی دارد و شواهد بالینی نیز بی‌حسی سطحی آن را تأیید می‌کند. برای درمان سریع دندان درد خانگی می‌توانید میخک سالم، پودر میخک، روغن رقیق‌شده، دهان‌شویه یا قطره دارویی را انتخاب کنید. مقدار مصرف را رعایت کنید، روغن غلیظ را به لثه نرسانید و آن را هرگز به کودک زیر دو سال ندهید.
زنان باردار و شیرده، مصرف‌کنندگان وارفارین و افراد دارای بیماری کبد باید قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند. در نهایت به یاد داشته باشید که میخک درد را فقط چند ساعت خاموش می‌کند. علت درد را دندانپزشک پیدا و درمان می‌کند. پس بعد از تسکین، از بهترینو دندانپزشک مناسب را پیدا کنید و نوبت بگیرید.
انتهای پیام
