مهدی یزدانیان، پژوهشگر دینی در یادداشت ارسالی به انصاف نیوز با عنوان «آسیب‌شناسی یارگیری‌های رانتی» نوشت:
مرور بیانات رهبر انقلاب اسلامی، به‌ویژه در ماه‌های اخیر، به‌وضوح نشان‌دهندهٔ یک راهبرد کلان و عقلانی است: «وفاق اجتماعی، پرهیز از تفرقه، منع صریح از لجن‌پراکنی و توهین به مسئولان و لزوم حاکمیت قانون». کاملا روشن است؛ کشوری که در معرض تندبادهای منطقه‌ای و فشارهای همه‌جانبهٔ بیرونی است، بیش از هر زمان نیازمند انسجام درونی است.
در شرایط خطیر، ادارهٔ جزیره‌ای کشور و تبدیل تریبون‌های عمومی—از جمله تریبون‌های مقدس نماز جمعه—به سکوی تسویه‌حساب‌های جناحی، نه‌تنها نسبتی با مصالح ملی ندارد، بلکه شلیک به خود است.
اما در این میان، یک پرسش بنیادین ذهن ناظران را به خود مشغول می‌سازد: چرا درست در بزنگاه‌هایی که بالاترین مقام کشور بر وحدت، مدارا و همکاری قوا تاکید ویژه دارند، برخی مدعیان سرسخت انقلابی، درست خلاف این جهت حرکت می‌کنند؟ ریشهٔ این ناشنوایی سیاسی کجاست؟
برای پاسخ به این پرسش، نباید به توجیهات سطحی بسنده کرد؛ ریشهٔ این معضل را باید در «فرایند تکوین و سازوکار جذب» این جریان جست‌وجو نمود. وقتی یک جریان سیاسی تصمیم می‌گیرد پایگاه اجتماعی خود را نه از طریق عقلانیت سیاسی و تربیت کادر آگاه بلکه از مسیر توزیع امتیاز و تبلیغات و تخریب رقیب گسترش دهد، پایه‌های انحراف پی‌ریزی می‌شود.
اگر عضویت در نهادهای ارزشی و انقلابی—که اساساً بر پایهٔ ایثار و اخلاص بنا شده بودند—به مؤلفه‌ای برای امتیازگیری شغلی، گزینشی و تحصیلی بدل شود، به‌طور طبیعی افرادی جذب می‌شوند که انگیزهٔ آنان نه آرمان‌های ناب، بلکه بهره‌مندی از این مواهب است. در چنین سازوکاری، شایسته‌سالاری جای خود را به ظاهر سازی می‌دهد.
همین فرمول در ساحت‌های فرهنگی و رسانه‌ای نیز تکرار می‌شود؛ آن‌گاه که برخی چهره‌های هیئتی یا رسانه‌ای، بدون برخورداری از کمترین دانش سیاسی، بصیرت راهبردی و فهم تاریخی، برای نفوذ در حلقه‌های قدرت و دریافت تریبون، پوستین سیاست‌زدگی به تن می‌کنند و برای جریان مطبوع خود «سربازگیری» می‌نمایند.
پیامد طبیعیِ جذب‌های رانتی و سازماندهی‌های تبلیغاتیِ بدون پشتوانهٔ معرفتی، پدیدار شدن نسلی از نیروهای به‌ظاهر انقلابی است که ویژگی بارزشان:
۱. فقدان سواد تحلیلی و تاریخی،
۲. غلبهٔ مطلق هیجان و احساسات بر عقلانیت،
۳. و رنگ باختن «انصاف » در مواجهه با دیگری است.
این گروه، هویت خود را نه در «ایجاد سازندگی و تقویت بنیهٔ کشور»، بلکه صرفاً در «تعریف دشمن فرضی» و «تخریب تمام‌عیار جناح رقیب» می‌بیند. برای ذهنی که با هیجان تغذیه شده و با منطق غریبه است، سیاست یعنی نفی مطلقِ طرف مقابل.
در این منظومهٔ فکری، سخن رهبری تا زمانی که هم‌سو با امیال حزبی و احساسات خشم‌آلود جریان باشد خریدار دارد؛ اما آن‌جا که رهبری دعوت به وفاق، پرهیز از تهمت، احترام به ساختار قانونی و تعامل با دولتِ مستقر می‌کند، ناگهان این جماعت گوش‌های خود را می‌بندند یا سخنان صریح را با توجیهاتی چون «تقیه» و «ملاحظات سیاسی» تأویل می‌کنند!
سلوک انقلابی اصیل متکی بر عقلانیت، پایبندی به قانون و حاکمیت اخلاق اسلامی است. تا زمانی که متولیان امر به اصلاح ساختارهای گزینشی روی نیاورند و جریان‌های سیاسی دست از یارگیری‌های سطحی و فاقد مبنای فکری برندارند، این شکاف عمیق‌تر خواهد شد.
کشور در شرایط فعلی، نیازمند «عقلای انقلابی» است؛ نیروهایی که اگر دم از ولایت می‌زنند، اطاعت را نه در هیاهو و شعار، بلکه در پایبندی به راهبرد وفاق، حاکمیت قانون و رعایت انصاف در برابر همهٔ شهروندان و مسئولان نشان دهند.
انتهای پیام
