«در مسیر بی‌بازگشت هستیم» | سناریوهای جنگ در گفت‌وگو با مصطفی نجفی [+فیلم]

یک تحلیلگر مسائل بین‌الملل معتقد است که ایران و آمریکا در یک مسیر بی بازگشت هستند و وقوع جنگ قطعی و بسیار نزدیک است.

مصطفی نجفی در گفت‌وگو با انصاف نیوز به دلایل و ریشه‌های وضعیت بحرانی فعلی پرداخته و سناریوهای مختلف جنگ و پس از آن را تشریح کرده است.

فیلم این گفت‌‌وگو را در آپارات [لینک] و یا صفحه‌ی انصاف نیوز در یوتیوب ببینید.

این مصاحبه روز جمعه، ۱۰ بهمن در دفتر انصاف نیوز انجام شده است.

آقای نجفی می‌گوید که نزدیک بودن جنگ پیشران‌های اساسی از جمله جنگ اوکراین و تحولات پس از ۷ اکتبر داشته است و پروژه‌ی مهار ایران با جنگ ۱۲ روزه تکمیل شد.

او اهداف این پروژه را مهار توانمندی هسته‌ای، تضعیف اهرم‌های منطقه‌ای و مهار موشکی می‌داند.

این تحلیلگر سیاسی گفت: جنگ ۱۲ روزه نقطه‌ی آغاز پروژه‌ی تغییر رژیم یا فروپاشی ایران است و نقطه‌ی پایان پروژه‌ی مهار. آنها به دنبال این هستند که وارد تعیین تکلیف راهبردی با ایران شوند و نه لزوما تغییر رفتار.

او به ناآرامی‌ها و اعتراضات دی ۱۴۰۴ اشاره کرد و گفت: با تحولات داخلی دی‌ماه گام بزرگی در این راستا برداشته شد. نمی‌گویم که آنچه رخ داده طراحی شده از سوی آمریکا و غرب بوده است اما پس از مدت‌ها تحولات داخلی با تهدیدات خارجی پیوند خورد.

نجفی در پاسخ به این سوال که چگونه به اینجا رسیدیم، گفت: ما در دوره‌ی نخست ترامپ دو اشتباه استراتژیک بزرگ سیاسی و نظامی انجام دادیم که به چارچوب راهبردی او در مواجهه با ایران در دولت دوم او شکل داده است.

به گفته‌ی این تحلیلگر در دور اول ترامپ می‌شد ابتکارات دیپلماتیک مستقیمی با او تعریف کنیم و درخواست‌های او برای دیدار مستقیم با مقامات ما را بپذیریم.

او ادامه داد: ترامپ دو بار درخواست دیدار مستقیم با ظریف را داشت. نخست وقتی که وزیر خارجه وقت ایران به فرانسه سفری داشت و مکرون میانجی این دیدار بود که مورد پذیرش قرار نگرفت و بار دوم هم دعوت از ظریف برای ملاقات با ترامپ در کاخ سفید بود که آن هم پذیرفته نشد.

نجفی اشتباه دوم را مهلک‌تر و مربوط به حوزه‌ی نظامی دانست و گفت: این اشتباه بزرگ پس از ترور سردار سلیمانی بود. در آن مقطع زمانی ابزارهای بازدارندگی قدرتمندی در منطقه داشتیم و قدرت ملی هم قابل مقایسه با امروز نبود اما پاسخ به آن ترور بسیار ضعیف و مهلک بود.

این تحلیلگر در ادامه افزود: آن پاسخ ترامپ را به این نتیجه رساند که او می‌تواند جمهوری اسلامی را وارد معادلات نظامی جدیدی کند بدون آنکه هزینه‌ی خاصی پرداخت کند.

مصطفی نجفی بر این باور است که پاسخ به آن ترور باید گسترده‌تر می‌بود و می‌گوید: اگر ما هزینه‌های سنگینی را در واکنش به آن ترور به آمریکا تحمیل کرده بودیم روی محاسبات فعلی ترامپ اثرگذار بود. با توجه به اهرم‌هایی که در آن زمان داشتیم این توانایی وجود داشت.

او عملکرد دستگاه سیاست خارجی در این سالها را مورد انتقاد قرار داد و گفت: ما در این حوزه با فقدان اجماع ملی، اقناع داخلی، تصمیم، ایده و همچنین نبود توازن در اهرم‌های مذاکراتی مواجه هستیم و در نتیجه‌ی آن است که دیپلمات‌ها نمی‌توانند ابتکار عملی را برای اینکه دست‌کم این وضعیت به تعویق بیفتد ارائه و اجرا کنند.

این تحلیلگر مسائل منطقه گفت: یکی از مشکلات حضور ما در منطقه در طول تاریخ سوءمحاسبه پس از نفوذ منطقه‌ای بوده که نتیجه‌ی آن گسترش نفوذ منطقه‌ای فراتر از توان ملی است در حالی که باید ظرفیت و منابع منطقه‌ای در خدمت تولید قدرت و ثروت ملی قرار می‌گرفت.

نجفی به شرایط امروز میان ایران و آمریکا اشاره کرد و گفت: ما و غرب وارد یک مسیر بی بازگشت شده‌ایم و از دل جنگ معادله‌ی جدید سیاسی و امنیتی شکل خواهد گرفت.

او ادامه داد: در حال حاضر طرف ایرانی آمادگی دارد که امتیازاتی فراتر از برجام هم بدهد اما آمریکا دیگر به این میزان قانع نیست. آمریکا و غرب تصمیم خود را گرفته‌اند.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل در پاسخ به این سوال فاکتور شرق چه اثری بر معادلات فعلی دارد، گفت: ما در دوره‌های ثبات نتوانستیم رابطه‌ی راهبردی با شرق و به طور مشخص چین برقرار کنیم. ما می‌توانستیم با چین رابطه‌ی راهبردی تعریف کنیم اما درباره‌ی روسیه تردیدهای جدی دارم.

نجفی ادامه داد: پیش بردن رابطه‌ی راهبردی با روسیه موانع جدی دارد بخشی از آن مربوط به ما است و بخش بزرگی هم مربوط به روس‌هاست. این یک سوال جدی است که آیا آنها تمایلی دارند که با ایران وارد یک رابطه‌ی بلندمدت و راهبردی شوند.

او درباره‌ی چین می‌گوید: دولت‌ها و حتی حاکمیت در ایران دستور کار راهبردی مشخصی نداشته‌اند و رابطه با این کشور را به فروش نفت و دریافت کالای ضروری تقلیل داده‌ایم.

این نویسنده و پژوهشگر ادامه داد: با وجود امضای توافقنامه‌ی راهبردی میان دو کشور نتوانستیم و یا نخواستیم که رابطه‌ای راهبردی با آنها داشته باشیم؛ چه در سطح سیاستگذاران و چه در سطح بخش اداری و اجرایی این وضعیت وجود دارد.

نجفی با اشاره به شرایط این روزها آن گفت: وضعیت شکننده‌‌ی فعلی در محاسبات چینی‌ها و روس‌ها اثرگذار است. در حال حاضر آنها ایران را بازیگری با آینده‌ای نامعلوم می‌دانند و آن را در محاسبات خود در نظر دارند.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل سناریوهای جنگ احتمالی را اینطور برشمرد:

• سناریوی غیرمحتمل: حملات محدود آمریکا و پاسخ محدود ایران
• سناریوی غالب در میان تصمیم‌گیران نظامی و امنیتی: حملات محدود آمریکا و پاسخ گسترده‌ی ایران که متحدان منطقه‌ای آمریکا را هم شامل می‌شود
• سناریوی محتمل و قریب الوقوع: محاصره‌ی دریایی ایران مانند آنچه در ونزوئلا شاهد بودیم

او ادامه داد: البته اینکه حمله مقدمه‌ی محاصره است و یا اینکه جنگ از دل محاصره بیرون بیاید مشخص نیست و احتمال وقوع هر دو به یک اندازه وجود دارد.

نجفی در پاسخ به این سوال که واکنش آمریکا به پاسخ گسترده‌ی ایران چه خواهد بود، گفت: این موضوع یک معمای امنیتی است. آمریکایی‌ها به دنبال ورود نظامی کم هزینه هستند.

او ادامه داد: یکی از دلایل اینکه حمله‌ی روز سه شنبه آمریکا لغو شد تردید نسبت به میزان هزینه‌های پاسخ ایران بوده است. آرایش نظامی اخیر این کشور هم برای کاهش این هزینه‌ها است.

این پژوهشگر درباره‌ی واکنش دیگر کشورهای غربی به جنگ احتمالی نیز گفت: کلیت غرب حاضر است از این اقدام به طور مستقیم و یا غیرمستقیم حمایت کند. فرانسه، انگلیس و آلمان حداقل در حوزه‌ی پدافندی حاضر به مشارکت گسترده هستند و در حوزه‌ی آفندی هم احتمال پیوستن آنها به این کمپین نظامی علیه ایران وجود دارد.

انتهای پیام