هادی آخوندی نعمتآباد، در یادداشتی که در اختیار انصاف نیوز قرار داده است، نوشت:
اظهارات اخیر یکی از نمایندگان مجلس در یک برنامه تلویزیونی درباره ضرورت پرداخت خسارتهای جنگی توسط صنعت بیمه، بار دیگر اهمیت فهم دقیق سازوکارهای اقتصادی و بیمهای در فضای عمومی کشور را یادآوری کرد.
نکته قابل تأمل آنجاست که این اظهارات از سوی فردی مطرح میشود که تحصیلات دانشگاهی او در حوزه اقتصاد است و طبیعتاً انتظار میرود با مفاهیم پایهای مدیریت ریسک، بیمه و تفاوت میان تعهدات تجاری و مسئولیتهای حاکمیتی آشنایی بیشتری داشته باشد.
با این حال، نوع طرح موضوع نشان داد که حتی در میان برخی چهرههای سیاسی و اقتصادی نیز هنوز درک دقیقی از کارکرد واقعی صنعت بیمه وجود ندارد.
این گزاره که «بیمه برای همین روزهاست» اگرچه در ظاهر جملهای مطالبهگرانه و حمایتگر از مردم به نظر میرسد، اما از منظر فنی و تخصصی، با واقعیت صنعت بیمه فاصله دارد.
در اغلب نظامهای بیمهای جهان، ریسک جنگ و درگیریهای نظامی جزء پرخطرترین ریسکها محسوب میشود و معمولاً خارج از تعهدات متعارف بیمهنامهها قرار میگیرد. تا جایی که حتی بزرگترین شرکتهای بیمه و بیمههای اتکایی دنیا نیز بدون حمایت دولتها توان پوشش چنین خسارتهایی را ندارند.
مسئله اصلی اما صرفاً یک اختلاف کارشناسی نیست. هنگامی که در رسانه رسمی کشور، بدون توضیح دقیق ابعاد حقوقی و فنی موضوع، این تصور در افکار عمومی شکل بگیرد که شرکتهای بیمه موظف به جبران همه خسارتهای ناشی از جنگ هستند ــ حتی خسارت افرادی که اساساً هیچ پوشش بیمهای نداشته و حق بیمهای نیز پرداخت نکردهاند ــ سطحی از انتظار عمومی ایجاد میشود که تحقق آن عملاً ممکن نیست.
نتیجه چنین فضایی میتواند افزایش بیاعتمادی عمومی، فشار مضاعف بر صنعت بیمه و تشدید التهاب روانی جامعه باشد؛ آن هم در شرایطی که اقتصاد کشور خود با فشارهای متعدد مواجه است.
بیمه، سازوکاری برای مدیریت و توزیع ریسک است، نه نهادی با منابع نامحدود. در بسیاری از کشورها، هنگام وقوع جنگها یا بحرانهای ملی، دولتها از طریق بودجه عمومی، صندوقهای ویژه جبران خسارت یا حمایتهای حاکمیتی وارد عمل میشوند.
تفکیک میان بیمه تجاری و جبران خسارت حاکمیتی یکی از بدیهیترین اصول سیاستگذاری اقتصادی در شرایط بحران است. موضوعی که در مباحث رسانهای باید با دقت بیشتری مورد توجه قرار گیرد.
در این میان، نقش رسانه ملی نیز قابل تأمل است. رسانهای با گستره اثرگذاری صداوسیما، طبیعتاً باید در انتخاب کارشناسان و نحوه طرح موضوعات تخصصی حساسیت بیشتری داشته باشد.
طرح مباحث پیچیده اقتصادی و بیمهای بدون حضور متخصصان این حوزه، میتواند به تولید برداشتهای نادرست در جامعه منجر شود برداشتهایی که اصلاح آن بعدها هزینههای اجتماعی و روانی سنگینی خواهد داشت.
کشور در شرایط بحرانی، بیش از هر زمان دیگری به گفتوگوی دقیق، کارشناسی و مسئولانه نیاز دارد. نقد سیاستها و مطالبه حمایت از مردم ضروری است، اما این مطالبهگری زمانی مفید خواهد بود که بر پایه فهم تخصصی و اطلاعرسانی دقیق شکل بگیرد، نه بر مبنای سادهسازی موضوعات پیچیده در تریبونهای عمومی.
مردم حق دارند بدانند بیمه چه تعهداتی دارد، دولت چه مسئولیتهایی بر عهده دارد و مرز میان این دو کجاست. حفظ سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی نیز دقیقاً از همین مسیر میگذرد؛ یعنی سخن گفتن مسئولانه، تخصصمحور و پرهیز از ایجاد انتظارهایی که امکان تحقق ندارند.
انتهای پیام
