تنها چند روز پس از امضای توافق اولیه میان آمریکا و ایران، نشانههای آشکاری از شکنندگی مسیر صلح گشته و توافقی که قرار بود به جنگ پایان دهد، حالا خود به میدان تازهای از تنش، تهدید و چانهزنیهای سخت تبدیل شده است.
به گزارش انصاف نیوز به نقل از سیانان، استیون کالینسون خبرنگار ارشد بخش سیاسی این شبکه معتقد است که بزرگترین و تنها دستاورد این توافق فعلاً توقف رویارویی مستقیم میان تهران و واشنگتن است. همچنین فیلیپ گوردون، مقام پیشین امنیت ملی آمریکا، معتقد است شانس قابل توجهی برای حفظ آتشبس وجود دارد، زیرا هر دو طرف از ادامه آن سود میبرند. به گفته او، ایران میتواند دوباره درآمدهای نفتی خود را افزایش دهد و آمریکا نیز تمایلی به بازگشت به جنگ ندارد.
با وجود این، همان عوامل و فشارهایی که به جنگ دامن زدند، اکنون روند صلح را تهدید میکنند. تهران تلاش میکند از اهرمهای تازه خود بهره ببرد و در مقابل، ترامپ بار دیگر به زبان تهدید بازگشته است. همزمان، تنش میان ایران و اسرائیل بر سر لبنان نیز میتواند کل روند مذاکرات را با خطر مواجه کند.
استیون کالینسون در همچنین میگوید که «توافق اخیر حتی در واشنگتن نیز با تردیدهای جدی روبهرو شده است. منتقدان ترامپ، از هر دو حزب، معتقدند رئیسجمهور آمریکا برای دستیابی به توافق امتیازات زیادی داده و بخشی از اهرم فشار خود را از دست داده است.
یکی از محورهای اصلی انتقادها، تعلیق تحریمهای بخش انرژی و دارویی ایران در جریان مذاکرات و همچنین طرح ایجاد صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای کمک به احیای اقتصاد ایران است؛ صندوقی که قرار است با مشارکت کشورهای منطقه تأمین مالی شود. منتقدان میگویند واشنگتن در ازای باز ماندن تنگه هرمز، بخش مهمی از برگهای برنده خود را واگذار کرده است.»
در سوی دیگر، ایران نیز نشان داده قصد ندارد به ترامپ یک پیروزی سریع سیاسی هدیه کند. محمدباقر قالیباف، رئیس تیم مذاکرهکننده ایران، در واکنش به تهدیدهای واشنگتن نوشت: «آیا هرگز فکر نمیکنند اگر تهدیدهایشان واقعاً مؤثر بود، امروز به چنین استیصالی نمیرسیدند؟»
از نگاه این خبرنگار ارشد سیانان، بقای نظام سیاسی ایران پس از جنگ، موازنه جدیدی در خلیج فارس ایجاد کرده است. در همین چارچوب، ایران تلاش دارد از پرونده لبنان و نفوذ خود بر گروههای متحد منطقهای به عنوان ابزار فشار در مذاکرات استفاده کند. همزمان، این روند آزمونی برای توانایی ترامپ در مهار بنیامین نتانیاهو نیز محسوب میشود.
کالینسون معتقد است اسرائیل نیز همچنان یکی از متغیرهای غیرقابل پیشبینی این معادله است. تجربه نشان داده تلآویو حتی در آستانه آتشبسها نیز عملیات نظامی خود را متوقف نمیکند و حاضر نیست آنچه را منافع حیاتی امنیتی خود میداند قربانی توافقهای سیاسی کند.
در مقابل، دولت ترامپ همچنان امیدوار است توافق فعلی بتواند زمینه تغییرات عمیقتری را فراهم کند؛ کالینسون اما میگوید که رؤیای ترامپ برای «خاورمیانهای متحولشده» هنوز بسیار دور از دسترس است. همانطور که جنگ نتوانست اهداف آمریکا را محقق کند، آغاز پرتنش مذاکرات نیز این پرسش را مطرح کرده که شاید دستیابی به صلح پایدار، به همان اندازه دشوار و حتی ناممکن باشد.
انتهای پیام
