امضای پیمان مکه از سوی رهبران عربستان، ترکیه و پاکستان از روز گذشته مباحث مختلفی را پیرامون این توافق و اثرات آن بر منطقه ایجاد کرده است. انصاف نیوز در گفتوگویی با محمدعلی سبحانی، سفیر پیشین ایران در کشورهای منطقه و حسن هانیزاده، تحلیلگر مسائل خاورمیانه به بررسی وجوه مختلف پیمان مکه پرداخته است.
محمدعلی سبحانی، دیپلمات سابق ایران، در گفتوگو با انصاف نیوز، توافق میان عربستان، ترکیه و پاکستان در مکه را لزوماً تهدیدی علیه ایران ندانست و تأکید کرد که تهران نباید اهمیت گفتوگوهای منطقهای را تقلیل دهد. او گفت: همکاری میان کشورهای مهم منطقه میتواند حتی در حل بحران جنگ ایران و آمریکا و مسائل مرتبط با تنگه هرمز نقش داشته باشد.
آقای سبحانی گفت: من معتقدم اهمیت گفتوگوهای منطقهای را نباید تقلیل داد یا تخفیف داد. برعکس، این گفتوگوهای منطقهای میتواند به شکل کلی برای همه کشورهای منطقه، از جمله ایران، مثبت باشد.
او گفت: دو کشور از این سه کشور، یعنی ترکیه و پاکستان، روابط بسیار خوبی با ایران دارند و ایران نیز با عربستان مشکلی از جنس مخالفت با اصل رابطه ندارد و تمایل ایران همواره بر داشتن رابطه خوب با عربستان بوده است. روابط ما با ترکیه بسیار خوب و عالی است و روابطمان با پاکستان نیز روابطی ممتاز است.
سبحانی با اشاره به وجود توافقهای امنیتی میان ایران و ترکیه و ایران و پاکستان گفت: ما هم با ترکیه و هم با پاکستان توافقنامه امنیتی داریم و در عالیترین سطوح هماهنگیهای بسیار خوبی میان کشورها وجود دارد. بنابراین اینکه سه کشور در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و تفاهمنامهای امضا کردهاند، از نظر من به خودی خود مسئلهای نیست.
او ادامه داد: من شخصاً امیدوار هستم شرایط به گونهای پیش برود که چهار کشور مهم منطقه، به اضافه حتی مصر، بتوانند محور همکاری برای مقابله با تهدیدهای مشترک باشند. مهمترین تهدید منطقه اسرائیل است؛ کشوری که نه فقط در طول دو سال گذشته بزرگترین جنایتها را انجام داده، بلکه دائماً از طریق لابی صهیونیستی در آمریکا و تلاشهای دیگر، سعی کرده در منطقه جنگ راه بیندازد.
این دیپلمات پیشین با اشاره به تحلیلهایی در آمریکا درباره نقش اسرائیل در تشدید تنشها با ایران گفت: امروز حتی در خود آمریکا هم تحلیلگران زیادی هستند که معتقدند اسرائیل ترامپ را به جنگ با ایران وارد کرده است.
او گفت: هرگونه ناامنی ناشی از جریانهای افراطی و امکان تجدید حیات گروههای افراطی، چه در سطح داخل کشورهای منطقه و چه در سطح گروههایی مانند داعش است.
او تأکید کرد: ایران به هیچ وجه نباید نشست کشورهای مهم منطقه در کنار یکدیگر را تهدیدی برای امنیت خود تلقی کند. به نظرم ایران با یک دیپلماسی فعال میتواند جهت همکاریهای منطقهای را برای حل مشکلات منطقه، از جمله تنگه هرمز و جنگ ایران و آمریکا، هدایت کند.
سبحانی درباره این ادعا که حملات ایران به پایگاههای آمریکا در منطقه موجب واکنش ترکیه و پاکستان شده است، گفت: هیچکدام از این کشورها از جنگ سود نمیبرند. نکته اول این است که ایران به عربستان سعودی حمله نکرده، بلکه به پایگاهها و منافع آمریکا در عربستان سعودی حمله کرده است.
او گفت: ایران به پایگاههای آمریکا در جاهای دیگر نیز که پشتیبان حملات آمریکا به ایران بودهاند، ضربه زده و این را حق خود میداند تا به منافع و پایگاههای آمریکا پاسخ بدهد. این دشمنی با کشورهای منطقه نیست، بلکه پاسخگویی به تهاجم و جنایتی است که آمریکاییها در ایران انجام دادهاند و از حافظه مردم ایران پاک نمیشود.
سبحانی تأکید کرد: ایران و مردم ایران امروز تمایل زیادی به همکاری گسترده با کشورهای منطقه دارند. شاید یکی از دلایل شکلگیری این جنگ این بود که کشورهای منطقه به جای همکاری، همفکری و اتحاد، به سمتوسوهای دیگری رفتند.
او در پایان گفت: از زمان جنگ ایران و عراق، سیاست ایران این بوده که کشورهای خلیج فارس به اضافه کشورهای بزرگ و تأثیرگذار منطقه با یکدیگر متحد و همراه باشند تا بتوانند امنیتی مشترک ایجاد کنند. اگر چنین اقدامی صورت گرفته بود، اصلاً جنگ نمیشد. یکی از دلایل اصلی جنگ، پایگاههای آمریکایی در این کشورها و دست باز آمریکاییها برای اقدام علیه ایران بود.
حسن هانیزاده، کارشناس مسائل خاورمیانه، در گفتوگو با انصاف نیوز با اشاره به توافق مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان گفت: این پیمان اگرچه در ظاهر جنبه دینی دارد، اما میتواند منطقه را وارد چالش و بحران تازهای کند. به عربستان با این توافق در پی ایجاد یک چتر حمایتی منطقهای و استفاده از ظرفیت ترکیه و پاکستان در مواجهه با ایران و یمن است.
آقای هانیزاده در گفتوگو با انصاف نیوز درباره سفر رهبران ترکیه و پاکستان به عربستان و امضای توافق مکه گفت: در واقع پیمان مکه بین عربستان، پاکستان و ترکیه اگرچه به ظاهر جنبه دینی دارد و هدف آن دادن یک جنبه دینی به این پیمان است، ولی یک پیمان خطرناک است که منطقه را وارد یک چالش و بحران جدی خواهد کرد.
او با اشاره به رویکرد عربستان در سالهای گذشته بیان کرد: عربستان سعودی هرگاه با یک مشکل امنیتی و نظامی و یک چالش داخلی مواجه میشود، سعی میکند این بحران را به سایر کشورهای منطقه گسترش بدهد.
هانیزاده ادامه داد: عربستان سعودی در طول دو دهه گذشته حداقل هفت بار عملیات نظامی سنگین علیه انصارالله و ارتش یمن داشته و در گذشته یک ائتلاف منطقهای با شرکت ۱۴ کشور منطقه علیه یمن تشکیل داده است. عربستان همچنین بیش از ۳۵۰ میلیارد دلار در طول هفت سال جنگ علیه مردم یمن هزینه کرده، اما نتوانسته وضعیت میدانی یمن را تغییر دهد.
این کارشناس مسائل خاورمیانه توضیح داد عربستان اکنون به دنبال ایجاد یک چتر حمایتی منطقهای برای خود است. او گفت: آمریکا نتوانسته از عربستان در مقابل حملات انصارالله و ارتش یمن و حتی ایران اقدامی بکند و عربستان از چتر حمایتی آمریکا ناامید شده است. الان هم عربستان سعی میکند از دو کشور اسلامی که دو قدرت منطقهای هم هستند، برای ایجاد چتر حمایتی و تقابل با ایران و یمن استفاده کند.
هانیزاده درباره نقش ترکیه و پاکستان در این توافق گفت: ترکیه عضو ناتو است و هر اقدام نظامی که بخواهد خارج از مرزهای ترکیه انجام بشود، طبیعتاً باید با اجازه ناتو باشد. پاکستان هم به عنوان یک کشور اسلامی دارای قدرت هستهای، طبیعتاً کشور تأثیرگذاری است که اگر در جنگ احتمالی با یمن به نفع عربستان وارد بشود، بحران جدیدی ایجاد میکند.
او بیان کرد: با توجه به ساختار اجتماعی پاکستان و اینکه بیش از ۵۰ میلیون شیعه در پاکستان وجود دارد، آنها تمایل ندارند که پاکستان به نفع عربستان علیه انصارالله و حوثیهای شیعه وارد عمل بشود. این موضوع میتواند چالش جدی برای عربستان، پاکستان و ترکیه ایجاد کند.
هانیزاده هدف عربستان از توافق مکه را کشاندن پای دو کشور بزرگ منطقه به یک بحران جدید دانست و گفت: قدرت انصارالله به گونهای است که میتواند با استفاده از امکانات خودش علیه عربستان اقدام کند و این میتواند منطقه را وارد یک چالش جدی کند.
او با اشاره به موقعیت انصارالله در منطقه گفت: انصارالله تسلط کامل بر تنگه بابالمندب دارد و میتواند فضای منطقه را تغییر بدهد و عربستان را از صادرات نفت محروم کند. ضمن اینکه ارتش عربستان ارتشی شکننده و حرفهای نیست و نمیتواند در درازمدت با انصارالله مقابله کند. بنابراین عربستان قصد دارد از ظرفیت ترکیه و پاکستان علیه انصارالله و حوثیها استفاده کند.
این کارشناس مسائل خاورمیانه در ادامه درباره سابقه همکاری پاکستان با عربستان گفت: در گذشته هم بسیاری از کشورها به عربستان کمک کردند و هفت سال جنگ علیه ملت یمن تحمیل شد. پاکستان نیز یکی از کشورهایی است که در کنار عربستان قرار گرفت و علیه انصارالله اقدامات نظامی انجام داد، اما نتوانست وضعیت میدانی را به نفع عربستان تغییر بدهد.
هانیزاده در پایان گفت: این توافقنامه مکه هم خیلی تأثیرگذار نیست و هدف پاکستان و ترکیه، استفاده مادی و اقتصادی از ظرفیت مالی عربستان است که بیشتر جنبههای اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است. همان اصطلاح “گاو شیرده” که آمریکاییها درباره عربستان به کار گرفتند، اکنون ترکیه و پاکستان هم از این گاو شیرده برای استفاده اقتصادی تحت عنوان پیمان مکه استفاده میکنند.
انتهای پیام
