اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین کشور، در مصاحبهای تفصیلی با مستند سهقسمتی شبکهٔ اروپایی «آرته»، ابعاد تازهای از آخرین ساعات حضورش در کابل را افشا کرد.
به گزارش سایت همدم، او با دفاع از خروج ناگهانیاش، توافق دوحه و قطع کمکهای آمریکا را عامل اصلی فروپاشی ارتش و سقوط جمهوری دانسته است.
دو دقیقه تا اسارت
غنی در این مستند صریحاً اتهام فرار برنامهریزیشده را رد میکند.
او میگوید در ۲۴ اسد ۱۴۰۰ قصد داشت به وزارت دفاع برود، اما با ساختمانی خالی و زنجیرهٔ فرماندهی فروپاشیده مواجه شد.
به گفتهٔ او، مشاور امنیت ملیاش خبر داد که ارگ محاصره شده و دو گروه برای ترور یا بازداشت او وارد عمل شدهاند:
«دقیقاً دو دقیقه به من فرصت داده شد. من تنها با لباسهای تنم سوار هلیکوپتر شدم و حتی نمیدانستم مقصدمان کجاست. نمیخواستم جمهوری در حالی پایان یابد که اسلحهای روی شقیقهام گذاشته باشند و بگویند او تسلیم شد و به طالبان مشروعیت داد. رفتم تا شاهد زندهٔ تاریخ باشم.»
استدلال حقوقی پشت این ادعا
آنچه غنی مطرح میکند، از منظر حقوق سیاسی قابل ارزیابی است: تسلیم رسمی یک رئیسجمهور، انتقال قدرت را قانونی جلوه میدهد.
با نبود او، انتقال قدرت بهصورت فتح نظامی ثبت شد، نه واگذاری اداری — تمایزی که در ارزیابیهای حقوقی بینالمللی اهمیت دارد.
با این حال، منتقدان میگویند این استدلال، خلأ ناگهانی قدرت و پیامدهای آن برای شهروندان را توضیح نمیدهد.
توافق دوحه؛ ضربهٔ مهلک
غنی در بخش دیگری از این گفتوگو، توافق دوحه را ضربهٔ مهلک واشنگتن به پیکر نظام خواند.
او تأکید کرد که آزادی ۵ هزار زندانی طالبان — که ارتش با نثار خون خود آنان را بازداشت کرده بود — روحیهٔ نیروهای امنیتی را نابود کرد.
از منظر روانشناسی نظامی، این نکته اهمیت خاصی دارد: سربازی که میبیند دستاورد عملیاتش با یک امضا لغو میشود، انگیزهٔ عملیات بعدی را از دست میدهد.
غنی همچنین افشا ساخت که آمریکا از ماه می ۲۰۱۹، به رهبری زلمی خلیلزاد، حکومت افغانستان را از پروسهٔ صلح کنار گذاشت.
زمینگیر شدن نیروی هوایی
با قطع ناگهانی خدمات تخنیکی و پشتیبانی آمریکا، نیروی هوایی کشور که وابستگی مطلق به واشنگتن داشت، بهیکباره زمینگیر شد.
این نکته از نظر نظامی تعیینکننده بود: در جغرافیای کوهستانی افغانستان، پشتیبانی هوایی تنها راه رساندن مهمات، تخلیهٔ مجروحان و حمایت از پوستههای محاصرهشده به شمار میرفت.
بدون آن، صدها پوستهٔ نظامی عملاً بدون امکان تقویت باقی ماندند.
همدم دربارهی این مصاحبه نوشته است:
اظهارات اشرف غنی در مستند «آرته»، تصویر روشنی از گسست میان سیاستهای بینالمللی و واقعیتهای حکومتداری در کابل ارائه میدهد.
دفاع او از کارنامهاش و اشارهٔ مستقیم به «تکافتادگی در برابر تصمیمات واشنگتن»، این درس تاریخی را یادآوری میکند که تکیه بر پیمانهای خارجی بدون ایجاد اجماع و خودکفایی ملی، فرجامی جز فروپاشی ناگهانی نخواهد داشت.
با این حال، روایت او تنها یک روایت است. همانگونه که در روایت وحید عمر از نشست ۱۴ آگست دیدیم، تصمیمهای آن روزها چند لایه داشتند — و هر بازیگر، سهم خود را متفاوت توصیف میکند.
انتهای پیام
