جواد رنجبر درخشیلر، شاهنامه‌پژوه، در یادداشتی نوشت:
امروز خیلی اتفاقی سخنان رئیس اتاق بازرگانی تبریز را شنیدم که می‌گفت منابع مالی آذربایجان باید در خود استان مصرف شود. (نقل به مضمون)
این سخن، اگر به معنای اختصاص انحصاری ثروت به محل تولید آن باشد، مبنای قابل دفاعی در اندیشه وحدت ملی ندارد. ایران یکپارچه است و استان‌ها واحدهای تقسیمات اداری کشورند؛ نه مرزهایی برای مالکیت انحصاری بر ثروت ملی.
در ایران، منابع مالی باید مطابق قانون و بر اساس برنامه‌ریزی‌های علمی و نیازهای توسعه کشور هزینه شوند. چه‌بسا به سود قدرت و امنیت ملی باشد که بخشی از ثروت تولیدشده در تبریز، تهران یا اصفهان در مناطق کم‌برخوردارتر هزینه شود. همه ایرانیان در سرنوشت اقتصادی کشور شریک‌اند و نباید میان آنان مرزهای مصنوعی کشید.
دریغا که طرح‌هایی چون بومی‌گرایی، به تدریج گردش نیروی انسانی، سرمایه و تولید ثروت در ایران را محدود کرده‌اند و مانع بهره‌مندی برابر همه ایرانیان از امکانات ملی شده‌اند. استانی‌کردن اقتصاد نیز می‌تواند این روند را تشدید کند.
استان‌ها ثروت خود را جدا از تاریخ و اقتصاد ایران به دست نیاورده‌اند. اقتصاد کشور شبکه‌ای به هم پیوسته است: از نفت خوزستان تا پسته رفسنجان، خرمای بم، زعفران خراسان و محصولات صنعتی مناطق مختلف. همه ما از این شبکه بهره می‌بریم و رونق هر بخش می‌تواند به بخش‌های دیگر نیز یاری برساند.
اگر قرار باشد هر استان فقط به سهم ادعایی خود بیندیشد، چه معیاری برای تعیین این سهم وجود دارد؟ آیا می‌توان سهم هر منطقه را بدون در نظر گرفتن زیرساخت‌های مشترک، سرمایه‌گذاری‌های ملی، نیروی انسانی ملی، آموزش رایگان، و پیوندهای تاریخی و اقتصادی ملی محاسبه کرد؟ چنین نگاهی به جای حل مسائل توسعه، ممکن است اختلاف‌های منطقه‌ای را تشدید کند.
افزون بر این، گسترش نگاه استانی به اقتصاد، در کنار تأکیدهای افراطی بر مرزبندی‌های فرهنگی و اداری، می‌تواند همبستگی ملی را تضعیف کند. باید میان اداره کارآمد استان‌ها و محدود کردن قلمرو همبستگی اقتصادی ایرانیان تفاوت گذاشت. اولی می‌تواند مفید باشد؛ دومی نیازمند نقدی جدی است.
در جنگ یک ساله اخیر، ایرانیان در برابر دشمن ایستادند و اهمیت همبستگی ملی را نشان دادند. حفظ این سرمایه اجتماعی، مستلزم آن است که سیاست‌های اقتصادی نیز در خدمت پیوندهای ملی باشند، نه در جهت تقویت مرزبندی‌های درون کشور.
ثروت ایران، پشتوانه همه ایرانیان است؛ و توسعه هر استان باید در پیوند با توسعه سایر استان‌ها باشد.
انتهای پیام
