سرویس اقتصادی، انصاف نیوز: سرعت رشد پلتفرم‌های فروش برخط طلا، شرایط تورمی و میل عمومی به بهینه‌سازی ترکیب دارایی، تقاضا برای نظارت موثر حاکمیتی را دامن زده اما هنوز چند و چون نظارت نامشخص است.
این گزارش، ضمن مرور تحولات اخیر در حوزه پلتفرم‌های فروش برخط طلا، نظر عضو ناظر مجلس در ستاد قاچاق کالا و ارز و رئیس اتحادیه فروشندگان طلا و جواهر را منعکس می‌کند.
شائبه خیلی جدی خالی‌فروشی
مهر ماه ۴۰۵ با ویدئوهای تجمع عده‌ای مقابل دفتر یکی از پلتفرم‌ها آغاز شد. مثل همیشه، خبر ضریب گرفت و موضوع خالی‌فروشی این پلتفرم به موضوع داغ بحث در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها تبدیل شد.
پلتفرم برای مدیریت هیجانات، چند اطلاعیه پیاپی صادر و میزان موجودی طلای خود نزد بانک کارگشایی را ۹۶۵ کیلوگرم اعلام کرد.
این خبر تا حدودی از فشار تقاضا برای دریافت طلای خریداری شده کاست و با این حال چند روز بعد بانک کارگشایی کل ذخیره شرکت صاحب پلتفرم را ۶۹۶ کیلوگرم اعلام کرد.
اختلاف بیشتر از ۲۵۰ کیلوگرمی میان دارایی اعلامی و دارایی واقعی، غیر از همه وجوه حقوقی، به یک نگرانی دیگر دامن زد؛ اگر هر پلتفرمی در همین حدود کمبود داشته باشد، چند کیلوگرم طلای خیالی فروخته شده است؟ چند نفر درگیر این ماجرا خواهند شد و چه لجستیکی برای رسیدگی قضایی به شکایات احتمالی نیاز است؟
بانک رفت، ستاد آمد
آبان ماه ۴۰۵ با خبر احاله نظارت بر پلتفرم‌های طلا از بانک مرکزی به ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز آغاز شد. موضوع تقریبا از ابتدای سال در جریان بود و خیلی‌ها می‌دانستند بانک مرکزی در دوره جدید، علاقه‌ای به اضافه کردن کاری به کارهای قبلی‌اش ندارد.
فصل بهار تمام نشده بود که رئیس اتحادیه کسب‌و‌کارهای مجازی در اتاق بازرگانی از تغییر سیاست‌های مصوب کشور به محض تغییر مدیران زبان به گلایه باز کرد. رضا الفت‌نسب گفته بود: «با صرف ۱۴ ماه زمان، آیین‌نامه‌ای برای فعالیت پلتفرم‌های طلا تدوین شد اما با تغییر مدیریتی این مجموعه، مشخص شد که مدیران جدید بانک مرکزی با ورود حوزه طلا به زیرمجموعه این نهاد موافق نیستند.»
روند جایگزینی ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز با بانک مرکزی سه چهار ماهی طول کشید و بالاخره در اولین روز کاری آبان، این تغییر نظارتی رسما اعلام شد.
البته سه روز پیش از اعلام خبر رسمی، روابط عمومی بانک مرکزی در پاسخ به تقاضای خبرنگار انصاف نیوز گفته بود: «ناظر بر پلتفرم‌های طلا، ستاد مبارزه با قاچاق کالاست؛ از آن طریق پیگیری کنید.»
به زیان تولید است
حسین صمصامی، عضو ناظر مجلس در ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز به خبرنگار انصاف نیوز گفت: رشد قارچ‌گونه پلتفرم‌های فروش طلا اشتباه است چون منابع کشور را بجای هدایت به بخش‌ها مولد، به سمت بخش‌های غیرمولد و سفته‌بازی سوق می‌دهد.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس ادامه داد: از یک‌طرف، این تورم سنگین را درست کرده‌ایم و از طرف دیگر اجازه رشد پلتفرم‌هایی را داده‌ایم که متقاضی با هر مقدار پول، می‌تواند طلا بخرد. این قطعا اشتباه بزرگی است و باید متوقف شود.
این نماینده مجلس، کار درست را توقف فعالیت همه پلتفرم‌های فروش برخط طلا عنوان کرد و درباره دلیل باور خود گفت: برخی از این پلتفرم‌ها خالی‌فروشی می‌کنند و آن‌هایی هم که خالی‌فروشی نمی‌کنند، منابع را به سمت سفته‌بازی و دلالی هدایت می‌کنند.
بانک مرکزی باید پاسخ‌گو باشد
آقای صمصامی در پاسخ به این پرسش که آیا در مجلس درباره پلتفرم‌ها بحثی شده یا نه، گفت: با وجود این‌که چند باری در این زمینه تذکر داده‌ام و بحث‌هایی در مجلس داشته‌ایم اما هنوز طرحی برای کنترل و نظارت بر پلتفرم‌ها تهیه نشده است.
او حفاظت و حراست از ارزش پول ملی را وظیفه ذاتی و غیرقابل واگذاری بانک مرکزی خواند و ادامه داد: بانک مرکزی باید خود برای متوقف کردن این روند پیش‌قدم شود چون در شرایطی که کشور با کمبود منابع برای سرمایه‌گذاری مواجه است، منابع کلانی در طلا حبس و از چرخه اقتصادی کشور خارج می‌شود و این باعث تضعیف ارزش ریال می‌شود.
صمصامی گفت: بانک مرکزی متولی سیاست پولی است و باید نقدینگی را به سمت تولید هدایت کند تا رشد اقتصادی اتفاق بیفتد در حالی‌که پلتفرم‌های طلا دقیقا بر عکس عمل می‌کنند. بنابراین وظیفه نظارت بر جریان نقدینگی بانک مرکزی قابل واگذاری نیست و در این مورد باید پاسخ‌گو باشد.
اول تامین طلا، بعد فروش
سیدحجت شفائی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر درباره تحولات مرجع نظارت بر پلتفرم‌های طلای برخط گفت: سال گذشته آیین‌نامه نظارت در دولت به تصویب رسید که چند اصلاحیه داشت. این اصلاحیه‌ها نیز در کمیسیون اقتصادی دولت تصویب و چند روز پیش ابلاغ شد. بر این اساس بانک مرکزی موظف بود سامانه ناظر را طراحی کند و نظارت هم بر عهده ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز گذاشته شد.
او درباره ارزیابی خود از کم و کیف نظارت گفت: تا زمانی که همه پلتفرم‌ها به سامانه نظارت متصل نشوند، ضریب اطمینان به مراتب پایین خواهد بود.
شفائی، مهم‌ترین ویژگی سامانه نظارتی را «الزام تامین طلا» عنوان کرد و ادامه داد: بر این اساس، هر پلتفرمی که بخواهد فعالیت کند ابتدا باید طلای فیزیکی را تهیه و در خزانه‌های مورد تایید بانک مرکزی سپرده کند و سپس، طلای خود را بفروشد. بنابراین دیگر کسی نمی‌تواند اول از مردم پول بگیرد و بعد برود طلا بخرد.
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر گفت: موجودی طلای هر پلتفرم به صورت آنلاین درج می‌شود و وقتی مشتری اقدام به خرید می‌کند، طلا از حساب پلتفرم خارج می‌شود و به مالکیت خریدار درمی‌آید.
او ادامه داد: در دستورالعمل فعالیت پلتفرم‌ها آمده که طلای تحویلی به مردم نمی‌تواند طلای آب‌شده یا شمش باشد. آن‌چه خریدار تحویل می‌گیرد پلاک‌هایی با ابعاد و وزن گوناگون است که توسط یک تولیدکننده با نظارت سازمان استاندارد تولید شده.
قیمت دل‌بخواهی، به زیان مردم
شفائی گفت: مرجع اعلام قیمت طلا، اتحادیه است که قیمت را هر روز حوالی ساعت ۱۱ صبح اعلام می‌کند. این قیمت تا بعد از ظهر ممکن است چند بار بالا پایین شود اما به هر حال تمام طلافروشان در سراسر کشور موظفند بر مبنای این قیمت عمل کنند اما متاسفانه پلتفرم‌ها، چه آن‌هایی که به سامانه متصل شده‌اند و چه آن‌ها که متصل نشده‌اند، هر طور بخواهند قیمت می‌گذارند.
منتخب تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا ادامه داد: گاهی شاهد بوده‌ایم که وقتی مردم فروشنده بوده‌اند، پلتفرم‌ها قیمت را خیلی کمتر اعلام کرده‌اند و وقتی خرید زیاد بوده، قیمت را بالاتر از مرجع رسمی اعلام کرده‌اند.
او به خبرنگار انصاف نیوز گفت: وقتی از یک قیمت مشخص و رسمی تبعیت نشود، گران‌فروشی و ارزان‌فروشی اصلا معنایی نخواهد داشت و این شیوه حتما حق مردم را ضایع می‌کند.
این کارشناس فعالیت شبانه‌روزی پلتفرم‌ها را هم مورد نقد قرار داد: چند ماه پیش، یک پلتفرم فروش طلا نیمه‌شب قیمت بسیار بالایی اعلام کرد. ما بارها گفته‌ایم که اگر قرار است پلتفرم‌ها ۲۴ ساعته هم فعالیت کنند، باید از قیمت‌سازی منع شوند و قیمت طلا توسط یک مرجع مشخص اعلام شود که تاکنون به این درخواست ما توجهی نشده است.
شفائی ادامه داد: طلا یک کالای خاص و استراتژیک است و به همان دلایلی که انس جهانی را قیمت مرجع می‌دانیم، در داخل کشور هم باید یک مرجع قیمت وجود داشته باشد.
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا در پایان گفت: این‌بار هم از طریق رسانه شما اعلام می‌کنیم که باید مرجع قیمت در پلتفرم‌های فروش طلای آنلاین روشن و مشخص باشد و در غیر این‌صورت، با وجود سامانه و دستورالعمل جدید هم باز مردم متضرر می‌شوند.
انتهای پیام
