سرنوشت نامعلوم سینما نور کرمان

ثبت ملی هم نتوانست مانع تخریب سینما نور کرمان شود. به گفته سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی استان کرمان، بخش زیادی از این بنا، چیزی در حدود ۷۰ درصد آن، تخریب شده که به احتمال زیاد عامدانه بوده و دراین‌باره از سوی میراث‌فرهنگی شکایت حقوقی ثبت شده و در حال پیگیری است.

به گزارش ایرنا، سینما نور یکی از بناهای فرهنگی مربوط به دوران معاصر شهر کرمان است که حدود ۷۰ سال قدمت دارد. این سینما در فاصله نزدیکی از میدان ارگ و بازار تاریخی شهر کرمان واقع شده است و هم از لحاظ معماری و هم اجتماعی، فرهنگی و تاریخی واجد ارزش‌های فراوانی است؛ آن‌چنان که شهریورماه امسال در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

سینما نور دو سالن نمایش داشته یکی مسقف و یکی هم روباز است. در واقع، تنها سینمای روباز کرمان و از اندک نمونه‌های باقی‌مانده از این نوع در کشور است، اما با وجود ارزش و اهمیت فراوانی که دارد، این بنا از سال ۸۳ از دسترس عموم خارج و متروکه شده و آسیب‌هایی دیده بود.

پیش از این گفته شده که مالکیت این سینما در اختیار حوزه هنری کرمان است. حوزه هنری از بهمن‌ماه سال ۱۴۰۰ پروژه بهسازی آن را آغاز کرد، اما پس از مدتی به دلیل آنچه که مشکلات حقوقی و قضایی اعلام کردند، پروژه متوقف شد.

اواخر آذرماه سال ۱۴۰۳ خورشیدی، فعالان میراث‌فرهنگی کرمان گزارش دادند که عده‌ای شبانه در حال تخریب ساختمان سینما نور هستند.

بنا به خبری که رئیس میراث‌فرهنگی شهرستان کرمان در این‌باره به رسانه‌ها داد، «وکلای شرکت نور» بودند که اقدام به تخریب سینما نور کردند. آن زمان، با واکنش گسترده رسانه‌ها و فعالان میراثی و ورود به موقع شهرداری، میراث‌فرهنگی، نیروی انتظامی و دادستانی کرمان جلوی عملیات تخریب گرفته شد؛ اگرچه بخشی از سردر سینما آسیب جدی دید.

پس از آن، ثبت ملی سینما نور از سوی میراث‌فرهنگی وعده داده شد و سرانجام و بعد از تاخیر نسبتا طولانی، اواخر تابستان امسال این اتفاق افتاد.

تاخیر در ابلاغ ثبت ملی

اگرچه با ثبت ملی شدن این سینما امیدها به حفاظت و احیای آن بیش‌تر شد اما از اوایل آبان‌ماه امسال، زمزمه‌هایی مبنی بر تخریب بخشی از این ساختمان شنیده شد تا اینکه یازدهم آبان‌ماه جاری، رئیس کمیسیون گردشگری و میراث‌فرهنگی شورای شهر کرمان رسما تایید کرد که تخریب سینما نور جدی است.

به نقل از روابط عمومی شهرداری کرمان، محمدامین شمسی در صحن علنی شورای شهر با انتقاد از بلاتکلیف ماندن سینما نور گفت: «این بنا ثبت ملی است و در فاصله ابلاغ مصوبه ثبت به دستگاه‌های مسئول، بخش زیادی از آن تخریب شده و اکنون تنها نمای بیرونی آن باقی مانده است.»

وی از فاصله زمانی میان تصویب ثبت این بنا در فهرست آثار ملی و ابلاغ آن به دستگاه‌های اجرایی خبر داد و افزود: «این مصوبه در تاریخ پنجم دی‌ماه سال ۱۴۰۴ تصویب شده اما ابلاغیه آن در یازدهم شهریورماه ۱۴۰۵ به استانداری رسیده و حدود یک ماه بعد، در هشتم مهرماه ۱۴۰۵ به شهرداری ابلاغ شده است.»

شمسی اظهار کرد: «در مدتی که این بنا در فرآیند ثبت میراثی قرار داشته، نظارت موثری بر وضعیت آن صورت نگرفته و بنا تقریبا به‌طور کامل تخریب شده، به‌طوری‌که تنها نمای بیرونی آن باقی مانده است.»

شمسی با بیان اینکه نگهداری از این سینمای قدیمی وظیفه میراث‌فرهنگی است، از دستگاه متولی خواست تا برای بازسازی اقدام و یا سازه خوبی در وسط شهر اجرا کند.

شکایت میراث‌فرهنگی

تخریب بخش زیادی از ساختمان سینما نور را سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی اداره کل میراث‌فرهنگی کرمان نیز در گفت‌وگو با ایرنا تایید کرده است.

مهری جوادی در این‌باره می‌گوید: «متاسفانه حجم تخریب زیاد بوده و بیش از ۷۰ درصد از ساختمان را شامل می‌شود.»

وی می‌افزاید: «مالک گفته که تخریب از طرف معتادان و افراد کارتن‌خواب که شب‌ها در این ساختمان بیتوته می‌کنند انجام شده، اما تخریب در این حجم زیاد کار معتادان نباید باشد و به احتمال زیاد، عامدانه است.»

سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی استان کرمان با اشاره به اینکه بعد از ثبت ملی تخریب زیادی در این بنا انجام شده است، ادامه داد: «در این‌باره، شکایتی تنظیم کرده‌ایم که در حال بررسی و پیگیری است.»

جوادی در پاسخ به سوال که آیا تخریب‌های انجام‌شده قابل جبران است؟ اظهار کرد: «مالک باید ساختمان را به همان معماری که داشته برگرداند. وقتی اثر ثبت ملی می‌شود حتی اگر تخریب هم شود، مالک موظف است عین به عین آن را بازسازی کند.»

سینما نور از بهمن‌ماه ۱۴۰۰ تا آبان‌ماه ۱۴۰۵ سال‌های تلخ و پرماجرایی را سپری کرده است. پنج سال پیش، خبر مسرت‌بخش آغاز مرمت این بنا آمد و کارهایی هم در آن انجام شد. سه سال بعدتر اما تخریب شبانه در این ساختمان انجام گرفت، ۲ سال پس از آن ثبت ملی و بعد هم بخش زیادی از کالبد سینما تخریب شد.

می‌توان گفت که تخریب بخش عمده ساختمان سینما نور یکی از بدترین اتفاقات سال در حوزه میراث‌فرهنگی است. این سینما که در دهه چهل خورشیدی ساخته شده، دارای ۲ سالن مجزا، یکی مسقف و دیگری روباز است. سالن روباز به‌عنوان بخش تابستانه مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این بخش از معماری سینما نور آن را به یکی از آثار شاخص در ایران تبدیل کرده است.

در کنار معماری خاصی که سینما دارد، آن را یادگاری از زندگی جمعی مردم کرمان می‌دانند که خاطرات بسیاری را از نخستین دهه‌های سده چهاردهم خورشیدی تاکنون در خود حفظ کرده است.

حالا که این سینما بخش زیادی از کالبد خود را از دست داده است، باید دید پیگیری‌های حقوقی میراث‌فرهنگی به کجا می‌رسد و آیا این بنای ۷۰ ساله می‌تواند بار دیگر با همان هویت و معماری به شهر بازگردد یا سرنوشت دیگری خواهد داشت.

انتهای پیام

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *