رضا رئیسی، روزنامهنگار، در یادداشتی که در اختیار انصاف نیوز قرار داده است، نوشت:
یکسال پیش در چنین ساعاتی، ایران در آستانه یک واقعه تاریخی قرار داشت، رویدادی از جنس تعرض و حمله دشمنان ددمنش به خاک میهن، طرفه آنکه یک سال بعد و در چنین ساعاتی، هنوز در تب و تاب تحولات آن واقعه قرار داریم اما با این تفاوت که گویا این بار در آستانه توافق و نتیجهدهی پیگیری روندهای دیپلماتیک برای خروج از چالش نظامی و شدت گیری منازعهای که در این یک سال در بالاترین سطح ممکن و نبرد تمام عیار قرار داشته، طی طریق میکنیم.
دونالد ترامپ برای سیونهمین بار طی دوران آتشبس خبر از توافق در آستانهی وقوع داد و البته این بار تفاوت آن با ادوار قبلی آن بود که همانند روز پذیرش آتشبس، رئیس دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران در قالب توییتی بر این ادعا صحه گذاشت و اعلام کرد که هیچ وقت تا این حد به حصول توافق نزدیک نبودهایم و البته که ترامپ در شبکه تروث سوشیال خود این متن را باز نشر داد.
نکته البته قابل تامل آن بود که این توییت عراقچی ۲۴ ساعت پس از اظهارات ترامپ از سوی عراقچی نوشته شد. اظهارات چندین و چندباره و متواتر ترامپ با رسانههای مختلف جهانی که طی آن مدعی شد، دستور لغو حملات به ایران را به دلیل حصول توافق و پذیرش طرف ایرانی را داده است. او حتی مدعی شد که مقامات عالی ایران توافق را تایید کردهاند و قرار است در هفته آینده طی مراسمی در اروپا (ژنو) و با حضور جی دی ونس این توافق نامه به امضا برسد.
مطابق معمول رسانههای جریان اصلی نیز با بمباران خبری متواتر نبض افکار عمومی را در دست گرفتند و در کارپردازی رسانهای مطلوب جریان غربی اخباری پیرامون متن توافق و محتویات آن را درز دادند و این در حالی بود که طرف ایرانی با سکوت مطلق تنها نقش نظارهگر را داشت.
در واقع ترامپ، بعد از چند دور حملات و تک و پاتکهای بوقوع پیوسته، در افکار عمومی چنین جلوهگر کرد که عطف به اراده و فشار و تهدید و تحدید اوست که توافق به منصه اجرا گذاشته شده و طرفین به سمت توافق رفتهاند، حال آنکه با توجه به توییت عراقچی و ریتوییت ترامپ و تاکید عراقچی مبنی بر آینکه هنوز توافق نهایی نشده است، واضح و مبرهن است که طرف ایرانی فعالانه و با دقت سیر تحولات را نگریسته و عطف به آن تصمیم گیری میکند و اینگونه نیست که تابعی و تحت تحرکات ایذایی طرف مقابل تصمیم گیری کند.
اما نکته آنست که مردم و افکار غمومی از پشت پردهها و اتاقهای تصمیمگیری خبر ندارند و ظواهر امور و اظهارات طرفین را رصد کرده و استنتاج میکنند، حال سوال این است که چرا ما در این وانفسای فعل و انفعالات رخ داده، در گوشه رینگ قرار گرفته و حداقل میدان رسانه را به طرف مقابل واگذار کردهایم؟
بخصوص که عراقچی از رسانهها(قاعدتا رسانههای داخلی) میخواهد از گمانهزنی پرهیز کنند، این در حالی است که ترامپ مدام مشغول جهت گیری و خط دهی رسانهای است، رسانههای جریان اصلی نیز بیکار ننشسته و مشغول بمباران خبری هستند و حتی شاهد بودیم که جی دی ونس هم بعد از توییت عراقچی، ادعاهای گذشته طرف آمریکایی را باز تکرار کرد به نوعی که گویی هیچ توافق و تفاهم و بده و بستانی جامه عمل نپوشیده است.
واقعیت آنست که فارغ از جریاناتی که مذاکره بای نحو کان را ذنب لایغفر میدانند و از اساس تعارض بنیادین نظری و عملی و منافعی با هرگونه توافق و مذاکرهای دارند، مذاکره قائم به داد و ستد و بده و بستان و امتیازگیری و امتیازدهی است و طبیعی است که هر یک از طرفین به روایت سازی مطلوب خود روی آورده و دست به فضا سازی پیرامون دستاوردهای خود از مذاکرات و امتیازات اخذ شده از طرف مقابل خواهد زد.
حال برای آنکه به دشمنان خارجی اجازه فضاسازی نداد و از طرف دیگر مخالفان داخلی مذاکره نیز نتوانند، دستاوردهای حاصله در توافق احتمالی را در افکار عمومی مخدوش کنند، باید در حوزه دیپلماسی عمومی(دیپلماسی رسانهای) صورت بندی مشخص و هدف گذاری راهبردی را پی گرفت نه آنکه نظارهگر و تماشاچی بود.
درست است که اکنون و در حالیکه هنوز توافق نهایی نشده، سخن گفتن از ریز رویدادها به صلاح نباشد و حتی عراقچی در حضورش در شبکه خبر هم، ترجیح داد وارد ریز مباحث نشود و آن را به زمان مقتضی موکول کرد و گفت که این تدبیر بواسطه جلوگیری از کارشکنی دشمنان است اما باید به آقای عراقچی این نکته را گوشزد کرد که دشمنان که از کارشکنی و فضاسازی کوتاه نخواهند آمد و ما اگر کنشکری فعالانه رسانهای در سطوح عالی و معتبر سیاسی و دیپلماتیک نداشته باشیم، در واقع فضا را برای آنان تسهیل میکنیم.
از طرف دیگر ما با پدیده ترامپی مواجه هستیم که بی دریغ و بی محابا و در قامت یک رسانه مرجع و بیواسطه، به شکلی بی امان مشغول فضاسازی رسانهای است و طبیعی است که ذهنیت سازی های اینچنینی فراتر از هر متن و گزاره حقوقی و دیپلماتیکی در توافق محتمل، برفضا و جو غمومی اثر گذار خواهد بود.
نکته آنکه ما در ماجرای برجام تجربه رویکرد فعالانه و اثرگذار در حیطه دیپلماسی عمومی، توسط وزیر خارجه وقت را داشتهایم و جناب عراقچی هم خود از نزدیک در جریان آن بوده و حتی بارها و از جمله در اظهارات امشب خود نیز تاکید کرد که رسانه یک ضلع اصلی و راهبردی در هر فعل و انفعال دیپلماتیک نتیجه محور است و حال باید دید در این بزنگاه حساس و کلیدی و با توجه به مختصات فردی چون ترامپ و اهمیت صحنه مذاکرات فعلی و برون رفت معقول از آن، آیا شاهد بازنگری در رویکردهای دیپلماسی عمومی و رسانهای و تغییر فضا به نفع طرف ایرانی در افکار عمومی جهانی و برای اقناع افکار عمومی داخلی به خصوص در طیف بدبین و نااعتماد این روزها خواهیم بود.
انتهای پیام
