مهرماه و تمام نیمکت‌های خالی

سمیه توحیدلو، جامعه‌شناس، در کانال تلگرامی خود نوشت:

مهرماه همواره در حافظهٔ جمعی این سرزمین، استعاره‌ای از آغاز، بوی کاغذ نو، اشتیاق دویدن در حیاط‌های پرهیاهو و پیوند دوباره با امید بود.

اما اول مهر ۱۴۰۵، آغاز سال تحصیلی رنگ دیگری دارد؛ طنین زنگ مدارسی که این روزها به صدا درمی‌آیند، با سکوتی سنگین و بغض‌آلود در هم آمیخته است. چگونه می‌توان به کلاس‌های درس پا گذاشت و نیمکت‌هایی را ندید که صاحبان کوچکشان دیگر هرگز بازنخواهند گشت؟ پاییز پیش رو پیش از آنکه فصلی برای آموختن باشد، موعد ادای دینی ناگزیر و یادبودی بزرگ است: سوگواری برای جان‌های عزیزی که قربانی خشونت، جنگ و سرکوب شدند.

نخستین حقیقت تلخی که در آستانهٔ این پاییز باید بر زبان آورد این است: هیچ جنگی، هیچ قدرتی، هیچ خط‌کشی سیاسی و هیچ توجیه ایدئولوژیکی حق سلب حق حیات از کودکان و نوجوانان را ندارد. زشت‌ترین، شرم‌آورترین و محکوم‌ترین چهرهٔ تاریخ بشر در تمامی دوران‌ها، نقطه‌ای است که گلوله‌ها و موشک‌ها تن شکنندهٔ کودکان را نشانه می‌روند.

مهر امسال، میزهای خالی در کلاس‌های درس ما پیش از هر چیز نام‌هایی را فریاد می‌زنند که داغشان پاک‌شدنی نیست. یاد کودکان، دختران و پسران معصوم مدرسهٔ میناب و آموزگاران فداکارشان؛ آموزگارانی که تا آخرین لحظه در سنگر کلاس درس ماندند و رفتند. یاد نوجوانان و نونهالانی که در لامرد جان باختند؛ یاد فرزندانی که سقف امن خانه‌هایشان زیر آوار بمباران‌ها فروریخت و خاکستر شد؛ و یاد نوجوانان پرشوری که در تمام این سال‌ها در جریان جنبش‌‌ها و اعتراضات اجتماعی، خزان پیش‌رس زندگی‌شان رقم خورد.

چهره‌های معصوم ماکان‌ها و کیان‌ها؛ آخرین تصاویر ثبت‌شده در قاب دوربین‌ها پیش از بدرقه به مدرسه، و آخرین لبخندها در آستانهٔ در خانه، شور ثبت شده در لبخندهای معصوم آخرین تصاویر در کلاس‌های درسشان؛ حقیقت‌هایی نیستند که گذشت زمان بتواند غبار فراموشی بر آن‌ها بنشاند. این فاجعه در هر شرایطی، جنایتی نابخشودنی در حق انسانیت است.

هم‌زمانی این درد با آنچه در مقیاس منطقه‌ای جریان دارد، ماهیت ریاکارانهٔ نظام بین‌الملل را عیان‌تر می‌کند. آنچه رژیم اسرائیل در سال‌های اخیر در غزه، کرانهٔ باختری و لبنان با شیوه‌ای سیستماتیک و بی‌پروا تحت عنوان ماشین کودک‌کشی پیش برده، در تمام نهادهای حقوقی بین‌المللی به عنوان نمونه‌های بارز جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت به ثبت رسیده است.

با این حال، حاصل این اثبات‌های حقوقی چه بود؟ خروج ترامپ و دولت آمریکا از شورای حقوق بشر سازمان ملل، فلج کردن سازوکارهای بازدارنده و وتوی مکرر ارادهٔ جهانی برای توقف خونریزی. این تصویر نمادین نشان می‌دهد که جامعهٔ جهانی و قدرت‌های استعماری، چگونه از شعارهای صلح و حقوق بشر تنها به عنوان ابزاری برای سلطه بهره می‌برند؛ همان قدرت‌هایی که تاریخشان سرشار از کاربرد سلاح‌های کشتار جمعی و بمب‌های اتمی است، امروز در برابر نسل‌کشی و تخریب نظام‌مند مدارس و کشتار دانش‌آموزان سکوت می‌کنند یا از آن سود می‌برند.

پاییز ۱۴۰۵ بدون همراهی با رنج بی‌پایان پدران و مادرانی که لباس‌های فرم فرزندانشان روی چوب‌لباسی‌ها دست‌نخورده باقی مانده، آغاز نمی‌شود. مدارس ما که شماری از آن‌ها در تلاطم این سال‌ها به تلی از خاکستر بدل شدند، صرفاً ساختمان نبودند؛ آن‌ها مأمن رؤیاهایی بودند که سوختند. گرامیداشت اول مهر، بدون بازخوانی حق بنیادین صلح، حق امنیت برای هر مدرسه و نفی خشونت علیه نسل فردا، نمایشی تهی از معناست.

انتهای پیام

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *