احسان هوشمند، ایران‌شناس، در گفت‌وگو با انصاف‌نیوز با انتقاد از محدودیت‌های اعمال‌شده برای برگزاری مراسم بزرگداشت کوروش در هفتم آبان، می‌گوید: جلوگیری از حضور آزادانه مردم در پاسارگاد به شکل‌گیری دوگانه‌ای میان ایران پیش از اسلام و ایران پس از اسلام دامن زده است.
او با اشاره به افزایش استقبال از این مراسم در دهه ۹۰، تأکید می‌کند که تاریخ ایران باستان بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت فرهنگی ایرانیان است و بزرگداشت چهره‌های تاریخی می‌تواند به تقویت انسجام ملی، رونق گردشگری و معرفی ایران به گردشگران بین‌المللی کمک کند.
هوشمند با اشاره به سابقه برگزاری مراسم هفتم آبان در پاسارگاد گفت: در نیمه دهه ۸۰ و در دوران ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد، بخش میراث فرهنگی و میراث فرهنگی استان فارس تلاش کردند مراسمی برای بزرگداشت کوروش برگزار کنند. این روز با روایت گشوده شدن دروازه‌های بابل به دست کوروش و رعایت حقوق پیروان ادیان مختلف پیوند داده می‌شد. اگرچه پیش از آن نیز این مناسبت در میان گروه‌هایی از جوانان مطرح بود، توجه عمومی به آن از همان دوره گسترش یافت.
او توضیح داد که در سال‌های بعد، شمار بیشتری از مردم در کنار آرامگاه کوروش در پاسارگاد گرد هم می‌آمدند و به او ادای احترام می‌کردند. به‌ویژه در اوایل دهه ۹۰ تا حدود سال ۱۳۹۵، جمعیت قابل‌توجهی از نقاط مختلف کشور برای شرکت در این مراسم به منطقه سفر می‌کردند؛ منطقه‌ای که فاصله زیادی با کلان‌شهرهایی مانند شیراز و اصفهان دارد و حضور مردم در آن مستلزم طی مسافتی قابل‌توجه بود.
این ایران‌شناس ادامه داد که به‌تدریج نهادهای انتظامی و امنیتی نسبت به برگزاری مراسم حساس شدند. هم‌زمانی هفتم آبان با ایام محرم و اربعین نیز بر این حساسیت‌ها بیشتر شد و محدودیت‌هایی برای حضور مردم ایجاد شد. این روند تا جایی پیش رفت که با استقرار نیروهای انتظامی، بستن مسیرها و محدود کردن ورود به پاسارگاد، عملاً امکان برگزاری مراسم از بسیاری از علاقه‌مندان گرفته شد.
هوشمند گفت: حتی پس از فاصله گرفتن هفتم آبان از ایام محرم و اربعین نیز محدودیت‌ها ادامه یافت و مسئولان برای فراهم کردن امکان برگزاری مراسم ابتکار عملی به خرج ندادند. در میان جوانانی که در این مراسم شرکت می‌کردند، این پرسش مطرح بود که چرا برای برخی مناسک نه‌تنها محدودیتی وجود ندارد، بلکه دولت برای تبلیغ و برگزاری آن‌ها هزینه می‌کند، اما برای بزرگداشت کوروش حتی با وجود آمادگی مردم برای پرداخت هزینه‌های شخصی، ممانعت صورت می‌گیرد.
این ایران‌شناس گفت: تداوم این وضعیت به شکل‌گیری دوگانه‌ای در افکار عمومی، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی، میان ایران پیش از اسلام و ایران پس از اسلام منجر شده است. چنین تصور می‌شود که گویی نگاه رسمی در پی حذف ایران باستان از حافظه جمعی ایرانیان است و تنها به دوره‌های تاریخی پس از اسلام اهمیت می‌دهد؛ وضعیتی که شکافی فرهنگی و سیاسی در جامعه ایجاد می‌کند.
او تأکید کرد که در سال‌های گذشته تلاش مؤثری برای عبور از این دوگانه‌سازی صورت نگرفته است. همان‌طور که مردم برای برگزاری مناسک مذهبی خود اقدام می‌کنند، باید بتوانند برای بزرگداشت شخصیت‌های تاریخی و باستانی نیز برنامه داشته باشند و این مناسبت‌ها را آزادانه برگزار کنند.
هوشمند با اشاره به تلاش برخی رقبای منطقه‌ای برای مصادره شخصیت‌های تاریخی و ملی ایران گفت: در عرصه بین‌المللی نیز نمونه‌هایی از مواجهه با تاریخ ایران باستان وجود دارد. او به تولید فیلم «۳۰۰» اشاره کرد و آن را نمونه‌ای از برجسته شدن رقابت ایران و یونان در دوره باستان در روایتی در بخش‌هایی از جهان دانست که به گفته او، علیه ایرانیان جهت‌گیری داشت. برگزاری مراسم بزرگداشت چهره‌های باستانی می‌تواند در چنین شرایطی به تقویت انسجام ملی کمک کند. اما متأسفانه گویی درکی مطابق مصالح ملی از این سرمایه‌های فرهنگی وجود ندارد و همچنان بر همان پاشنه سابق می‌چرخد.
این ایران‌شناس در ادامه از عملکرد دولت‌مردان در سال‌های اخیر انتقاد کرد و گفت: برای بزرگداشت کوروش اقدام مؤثری انجام نشده است. حتی اگر دولت قصد حمایت مالی یا دخالت مستقیم در برگزاری مراسم را نداشته باشد، باید اجازه دهد مردم آزادانه و با مشارکت خود، این مناسبت را در پاسارگاد یا دیگر نقاط کشور گرامی بدارند.
هوشمند با تأکید بر اهمیت هویت تاریخی ایرانیان گفت: تاریخ ایران باستان بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت دیرینه و فرهنگی مردم ایران و از تمدن این سرزمین است. تصویر جهانی ایران نیز تا اندازه‌ای با تاریخ باستان آن گره خورده و این مؤلفه هویتی را نمی‌توان به‌سادگی از ذهن و حافظه مردم پاک کرد.
او‌گفت: برگزاری چنین مراسمی، علاوه بر ایجاد نشاط جمعی، می‌تواند به رونق ایران‌گردی و اقتصاد گردشگری و همچنین جذب گردشگران بین‌المللی در شرایط عادی کمک کند. نباید بیش از این با اصرار بر مواجهه تقابلی با چنین مراسمی در مقابل تداوم تاریخی ایرانیان دوگانه‌سازی کرد. تاریخ ایران باستان بخشی اساسی از هویت ایرانی است و با چنین رویکردی تنها تقابل‌ها افزایش می‌یابد. رودررو قرار دادن بخش‌های مختلف هویت ایرانی، نه در میان عموم شهروندان وطن‌دوست ایرانی مورد قبول است، نه چنین سیاستی می‌تواند اهداف جناح یا گروهی را که در پی حذف این بخش از هویت ایرانی هستند، محقق کند؛ بلکه تنها به تعمیق شکاف‌ها با سیاست رسمی کمک می‌کند. بنابراین باید در کنار مردم قرار گرفت، نه در تقابل با بخشی از عناصر اساسی هویت ایرانی.
او در پایان تأکید کرد که لازم است سیاست‌های مربوط به برگزاری مراسم هفتم آبان مورد بازنگری قرار گیرد و نهادهای مسئول از سال‌های آینده مقدمات لازم را فراهم کنند تا علاقه‌مندان بتوانند آزادانه در پاسارگاد یا دیگر محوطه‌های تاریخی کشور گرد هم بیایند.
انتهای پیام
