مصطفی نجفی، تحلیلگر مسائل بینالملل، ارادهی استفاده از ابزار نظامی را نسبت به ارادهی حل اختلافات از مسیر دیپلماسی در ایران و آمریکا قویتر دانست و گفت: هر دو طرف تصور میکنند که با افزایش هزینههای طرف مقابل و حتی یک رویارویی نظامی، میتوانند در نهایت به توافقی با شرایط مطلوبتر برسند. همین برداشت، خطرناکترین ویژگی بحران کنونی است.
آقای نجفی در گفتوگویی با انصاف نیوز درباره چشمانداز مذاکرات ایران و آمریکا گفت: همانطور که قبل از جنگ ۱۲ و ۴۰ روزه گفته ام و نوشته ام ایران و آمریکا وارد مرحله تعیین تکلیف راهبردی در تقابل یا تعامل با یکدیگر شدهاند. در همین چارچوب، همچنان احتمال جنگ و درگیری را بیشتر از مصالحه و توافق در نظر میگیرم. در این مرحله، مذاکره ادامه خواهد داشت، اما دیپلماسی دیگر تنها ابزار مدیریت بحران یا رسیدن به توافق پایدار نیست، بلکه بخشی از فرآیند تقابل است.
مصطفی نجفی گفت: به اعتقاد من، محتملترین سناریو نه توافق پایدار، بلکه اجتنابناپذیر شدن یک درگیری بزرگ دیگر است؛ یعنی پس از جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه، احتمال وقوع یک جنگ سوم بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته است. البته این به معنای توقف مذاکرات نیست. همانگونه که در بسیاری از بحرانهای بینالمللی و منازعات میان تهران و واشنگتن دیدهایم، مذاکره و جنگ میتوانند بهصورت همزمان پیش بروند؛ دیپلماسی برای مدیریت دامنه بحران و جنگ برای تغییر موازنه قدرت.
این تحلیلگر مسائل بینالملل ادامه داد: واقعیت این است که امروز هم در تهران و هم در واشنگتن، اراده برای استفاده از ابزار نظامی و اعمال فشار، قویتر از اراده برای حل اختلافات از مسیر دیپلماسی است. هر دو طرف، بهویژه آمریکاییها، تصور میکنند که با افزایش هزینههای طرف مقابل و حتی یک رویارویی نظامی، میتوانند در نهایت به توافقی با شرایط مطلوبتر برسند. همین برداشت، خطرناکترین ویژگی بحران کنونی است.
او در ادامه درباره پیامدهای احتمالی تشدید تنشها گفت: با این حال، مهمترین تهدید در جنگ احتمالی سوم، صرفاً گسترش درگیری نظامی نیست، بلکه ورود تقابل به مرحله جنگ زیرساختها است. اگر حملات متقابل به زیرساختهای حیاتی انرژی، بنادر، شبکههای برق، تأسیسات نفت و گاز، خطوط انتقال و شریانهای لجستیکی گسترش یابد، بحران دیگر محدود به ایران و آمریکا یا حتی منطقه نخواهد ماند. در آن صورت، خلیج فارس، خاورمیانه و اقتصاد جهانی با یک تکانه کمسابقه امنیتی و اقتصادی روبهرو خواهند شد؛ تکانهای که میتواند بازار انرژی، زنجیرههای تأمین، تجارت دریایی و ثبات اقتصاد جهانی را به شدت متأثر کند.
مصطفی نجفی همچنین بیان کرد: پارادوکس خطرناک اینجاست که هرچه دو طرف بیشتر بر ابزار جنگ برای کسب امتیاز تکیه کنند، هم هزینه ادامه جنگ افزایش مییابد و هم هزینه مصالحه. در نتیجه، خروج از بحران برای هر دو طرف دشوارتر میشود و احتمال گرفتار شدن در یک چرخه تشدید تنش بالا میرود؛ چرخهای که ممکن است در نهایت از کنترل بازیگران خارج شود.
او در پایان گفت: به همین دلیل، اگرچه هنوز پنجره دیپلماسی کاملاً بسته نشده است، اما این پنجره هر روز کوچکتر میشود. جلوگیری از کشیده شدن تقابل به جنگ زیرساختها، نه فقط یک ضرورت برای ایران و آمریکا، بلکه یک ضرورت برای امنیت انرژی، ثبات خلیج فارس و اقتصاد جهانی است؛ زیرا عبور از آن نقطه میتواند بحران را وارد مرحلهای بازگشتناپذیر کند.
انتهای پیام
