افزایش فعالیت و تحرکات حفاران غیرمجاز در دشت جیرفت، گهواره تمدنی بسیار کهن و رازآلود، در هفتههای اخیر خبرساز شده است و بهدنبال آن، موجی گسترده از نگرانی در بین باستانشناسان، کارشناسان و دوستداران میراثفرهنگی در کشور شکل گرفته است.
به گزارش خبرگزاری ایرنا، مدیرکل میراثفرهنگی استان کرمان مدعی شده اکنون فعالیت این غارتگران به حداقل رسیده است اما باید برای تقویت امکانات و تجهیزات حفاظتی به میراثفرهنگی کمک شود وگرنه اتفاقات بدتری رخ خواهد داد. پیگیری این موارد میتواند از مرگ تدریجی یک تمدن چندینهزارساله در جنوب استان کرمان جلوگیری کند.
طی ماههای اخیر و به ویژه از زمان شروع جنگ تحمیلی سوم، بنا به تایید رئیس میراثفرهنگی جیرفت، برخی حفاران غیرمجاز و سوداگران اموال تاریخی و فرهنگی با سوءاستفاده از شرایط موجود، اقدام به فعالیتهای غیرقانونی در تعدادی از محوطههای باستانی این شهرستان کردهاند.
در اینباره، اخبار مکرری از سوی اداره کل میراثفرهنگی استان کرمان منتشر شده که از دستگیری حفاران غیرمجاز حکایت دارد. بهعنوان نمونه میتوان به خبری اشاره کرد که هشتم تیرماه منتشر و در آن به نقل از رئیس میراثفرهنگی جیرفت، شناسایی و دستگیری تعدادی از حفاران غیرمجاز در محوطههای تاریخی این شهرستان تایید شد.
بیستم تیرماه نیز روابط عمومی میراثفرهنگی استان کرمان مجدد خبری در این حوزه منتشر کرد که در آن فرمانده یگان حفاظت میراثفرهنگی استان از شناسایی و دستگیری ۲ حفار غیرمجاز در محوطههای تاریخی و باستانی شهرستان جیرفت خبر داده بود.
اگرچه اخبار رسمی اداره کل میراثفرهنگی استان کرمان همه از ناکامی حفاران غیرمجاز حکایت داشته اما در رسانههای حوزه میراثی در سطح کشور در گفتوگو با باستانشناسان و کارشناسان نسبت به افزایش حفاریهای غیرمجاز در دشت جیرفت مدام هشدار داده شده است.
تخریب محوطههای باستانی بر اثر حفاری غیرمجاز
حفاری غیرمجاز یکی از مخربترین و جبرانناپذیرترین رخدادها در محوطههای باستانی است.
هر ضربه بیل و کلنگ سودجویان بر خاک دشت جیرفت، زخمی برجای میگذارد که هرگز التیام نخواهد یافت چرا که با خارج کردن اشیای عتیقه از دل زمین، لایههای بافت باستانشناختی برای همیشه از بین میرود و فرصت کاوش علمی و ردیابی تمدن را از پژوهشگران میگیرد.
دشت جیرفت با غارتگری نامانوس نیست. در سالهای نخست دهه هشتاد خورشیدی حفاران غیرمجاز به جان محوطهها و گورستانهای باستانی این منطقه افتادند و اشیاء فراوانی را غارت کردند.
پس از آن و در دهههای اخیر اما حفاظت از این پهنه تمدنی در کنار کاوشهای علمی، توانسته بود تا حد زیادی دستهای آلوده سوداگران را از این گنجینه بیمانند تمدن بشری کوتاه کند، اما در ماههای اخیر، حفاریهای غیرمجاز از سر گرفته شده است.
مدیرکل میراثفرهنگی استان کرمان در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که چرا در برابر گزارشهای مکرری که رسانهها در سطح ملی از غارت تمدن جیرفت خبر میدهند واکنشی نمیدهید؟ در جیرفت چه میگذرد؟ توضیحاتی داده که در ادامه میخوانید.
سیدموید محسننژاد گفت: درباره فعالیت حفاران غیرمجاز در جیرفت، موضوع را از طریق نهادهای امنیتی و بالادستی و وزارتخانه و استانداری پیگیری کردیم. در اینباره هجمهای ایجاد شده بود و شاید تبلیغات زیادی هم شکل گرفت.
وی با اشاره به بازدید شبانه از دشت جیرفت اظهار کرد: خودم نیمهشب از محدودههای باستانی جیرفت بازدید کردم و حتی بعضا به سمت ما تیراندازی هم شد، اما رفتیم چون برایمان مهم بود و غارت باید متوقف میشد.
مدیرکل میراثفرهنگی استان کرمان سپس بیان کرد: اما همانطور که صنعت گردشگری فرابخشی است و نهادها و سازمانهای متعددی درگیر آن هستند، درباره میراثفرهنگی و آثار و بناهای تاریخی و محوطههای باستانی نیز همین وضعیت وجود دارد.
محسننژاد با بیان اینکه ما وظیفه صیانت از میراثفرهنگی را داریم، ادامه داد: برای انجام این مسئولیت، یگان حفاظت را داریم که با حداقل امکانات فعالیت میکند.
باید برای تقویت امکانات و تجهیزات حفاظتی به میراثفرهنگی کمک شود و اگر نشود، ممکن است شاید اتفاقات تلخ بیشتری هم رخ بدهد. وی افزود: در ماههای اخیر، برای جلوگیری از حفاریهای غیرمجاز در جیرفت از نهادهای مختلف کمک گرفتیم.
استاندار کرمان حمایت جدی کرد
در دشت جیرفت که در کنار رودخانه هلیلرود قرار دارد تاکنون بیش از ۴۰ محوطه باستانی مربوط به دوران پیش از تاریخ شناسایی شده است. در سرتاسر این محدوده پهناور، آثار معماری و اشیای فراوانی از زندگی نیاکان ما در هزاران سال پیش وجود دارد.
آنچه که تاکنون بهطور قطعی از سابقه سکونت در دشت جیرفت مشخص شده این است که انسان از حدود ۴۰ هزار سال پیش در این منطقه میزیسته است. اگرچه کُنارصندل و شهر قدیم جیرفت یا همان دقیانوس شهرت بیشتری دارند اما چند ده تپه و محوطه باستانی دیگر نیز در این منطقه وجود دارد که هریک از آنها، میتواند طعمهای برای غارتگران و سارقان اموال فرهنگی و دشمنان تمدن ایران باشد.
اگرچه ادعای مدیرکل میراثفرهنگی استان کرمان مبنی بر اینکه تحرکات حفاران غیرمجاز در دشت جیرفت کم شده امیدوارکننده است اما اگر یگان حفاظت میراثفرهنگی تقویت نشود، انجام کاوشهای علمی باستانشناسی در فصول متوالی و بهصورت منظم حمایت نشود و از روشهای نوین حفاظت بهره گرفته نشود، زخمهایی که غارتگران بر تن این تمدن چند هزار ساله میگذارند ادامه خواهد یافت و در نهایت به مرگ تدریجی یک تمدن منتج خواهد شد.
انتهای پیام
