دکتر رئوف پیشدار، استاد دانشگاه و روزنامه نگار در یادداشت ارسالی به انصاف نیوز با عنوان «صدا و سیما و فاصله آن با ماموریت مهم» نوشت:
رهبری شهید در حکم انتصاب آقای « پیمان جبلی» به ریاست سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران « هدایت فرهنگی، تقویت احساس هویت ملّی و انقلابی، ترویج سبک زندگی اسلامی ایرانی» را اساس ماموریت این سازمان تعیین کردند. صدا و سیما سالهاست که برای شیوه عملکرد تنگ نظرانه اش و نگاههای بسته جناحی در زمینه های بسیار و از جمله عمل نکردن به همین تذکرات رهبری شهید که در حکم ایشان هم آمده، مورد انتقاد عمومی است.
مخاطبان صدا و سیما امید دارند که این سازمان مصداق همان توئیت منتسب به آقای جبلی در بدو انتصاب او قرار گیرد که انتساب آن به او تکذیب شده است . توئیتی که می گوید :« صداوسیما باید منعکس کننده مطالبات، خواسته ها و دغدغه های توده مردم باشد و نباید منعکس کننده نظرات و منویات یک طبقه خاص آن هم طبقه خاصی که جدای از مردم است، باشد؛صداوسیما رسانه کسانی خواهد بود که صدایشان به جایی نمیرسد.» این توئیت با هشتگ رسانه ملی منتشر شده بود و بعد گفته شد که آقای جبلی در فضاهایی مانند توئیتر (سابق) فعالیتی ندارد.
رادیو و تلویزیون در سرتاسر جهان امروزه یک رقیب جدی پیدا کرده است و آن شبکه های اجتماعی است که هر چهار کارکرد اصلی رسانه ها را یکجا، به علاوه مزیت آنلاین بودن با خود دارد. براساس نظرسنجی ایسپا، در دو سال و نیم گذشته، صدا و سیما، ۱۵ درصد از مخاطبان اخبار خود را از دست داده و به همین میزان، بر تعداد کاربران فضای مجازی، افزوده شده است. البته این مساله اختصاص به ایران ندارد، ممکن است در ایران به نسبت دیگر کشورها کمتر ، و یا بیشتر باشد ، ولی موضوع قابل توجه و درنگ تغییر مرجعیت به نفع ساختاری است که عمده ویژگی آن «فرد رسانه» و «بدون دروازه بانی» بودن آن است که از عمده دلایل بالا بودن حجم فیک نیوزها در آن هم است.
منتقدان عملکرد صدا و سیما بر این نظرند که در صدا و سیما فضای « تقویت احساس هویت ملّی و انقلابی» هر چهار سال یکبار در مناظره های نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری باز میشود و باقی سه سال و سیصد و پنجاه روز را مشغول برنامه سازی های سفارشی است و رسالت اش را انجام نمی دهد و کمکی به باز کردن فضای نقد و برخورد آرای نخبگان نمی کند و این می شود که در بالاترین سطوح سیاسیون هم ما آداب و اخلاق گفت و گو و نقد و مناظره را شاهد نیستیم. در واقع گفت و گو و نقد مانند تز و آنتی تز و سنتز است و یکجا متوقف نمی شود بلکه به همین شکل به حیات خود ادامه می دهد و اگر گشایشی انتظار داشته باشیم تنها در یک چنین فضایی ممکن خواهد بود.
اما وقتی فضا بسته باشد آفت های متعددی ساحت اندیشه و اندیشه ورزی و نقد را تهدید می کند. صدا و سیما تاکنون بیشتر بر اساس ادعاها و آمار سازی های عمدتا در تضاد با واقعیت ها اداره شده است که منبع عموم آن مرکز تحقیقات صداوسیما بوده و قابل راستیآزمایی نیستند و با نتایج سایر نظرسنجیهای داخلی اختلاف زیادی دارند.
در دوره ای که ارتباطات، مردم جهان را بیش از پیش به هم نزدیک کرده است و برای آنها یک سرنوشت مشترک ساخته است و علم هر روز مجهولی را آشکار می سازد ، صدا و سیمای ایران در نزد بسیاری به کانون خرافه پردازی تبدیل شده است که نمونه در دسترس آن ، کرونا و شیوه انکارانه آن در اطلاع رسانی این سازمان در ابتدای شیوع بیماری و ادامه برگزاری جلسات و گفت و گوهای بی اساس و غیر علمی و خرافه پردازانه بود.
اینکه صدا و سیمای ایران سالهاست جایگاه خود را به عنوان یک رسانه مرجع در میان ایرانی ها از دست داده است ، شاید با آمارهایی که مدیران این سازمان از تعداد مخاطبان خود می دهند ، نخواند ، ولی واقعیت همین است که کارشناسان و صاحب نظران ارتباطات سالهاست می گویند و من در تحقیقی به نشست چندی پیش استادان بسیجی دانشگاههای تهران در نشست دانشگاه شهید بهشتی ارائه کردم.
من صدا و سیمای ایران را تشکیلاتی می دانم که کارکرد آن با هیچ یک از معیارهای علم ارتباطات حتی در حداقل تطبیق ندارد. نقدهای متعددی بر کارکرد صدا و سیما نوشته ام که منتشر شده و در اینترنت در دسترس است و من همچنان بر آن نظرات هستم.
خلاصه آنها این است: صدا و سیمای ایران یک بنگاه انحصاری است که در آن پلورالیسم یا همان چند صدایی شنیده نمی شود و در دوره ” فرد رسانه ” که به زودی جای خود را به ” بازار جهانی پیام ” خواهد داد. جریان یکسویه ای را با اصرار می خواهد به پیش ببرد. این اصرار در ذیل انحصار، آفت بزرگی است که پیوسته سرمایه اجتماعی نظام را تخریب می کند. اگر فقط به چند اتفاق مهم در یک سال اخیر بویژه در حوزه های سیاست خارجی و مسائل امنیتی به عنوان مصداق توجه کنیم و نگاهی به کارکردهای صدا و سیما در قبال و مواجه با آنها داشته باشیم، بیشتر متوجه خواهیم شد که صدا و سیما با بودجه هایمیلیاردی که هر سال هم بدون نظارت و شفافیت بر آن افزوده می شود، سازمانی است غیر حرفه ای که منطق نمی تواند کارکرد آنرا با هزینه هایش بپذیرد.
از الفبای علم مدیریت رسانه این نکته مهم است که هر رسانه باید به تعداد مخاطبانش بیفزاید و آنها را حفظ کند. اینکه رسانهای که بودجههای عظیم مصرف میکند، اختیار همه کار دارد و تحت هیچ فشاری نیست، دست و بالش برای خیلی از کارها باز است و از همه گونه امکانات برخوردار است، به سهولت مخاطبانش را از دست میدهد، یعنی کارش را بلد نیست.
در جهان امروز و به مدد توسعه ابزارهای ارتباطی متنوع، بیننده ای که پای تلویزیون می شنود و می بیند آقایی با تمسک به مذهب ، علم بشری را که پیوسته بازبینی و به روز می شود با اوراد و خرافه ، به چالش می کشد ، جز این باور ندارد و نتیجه نمی گیرد که تلویزیون با آن تشکیلات وسیع و چاه ویل بودجه خوار ، به شعور و فهم مخاطب و علم بشر توهین می کند.
اگر به بودجهای که امسال برای صداوسیما مقرر شده و با سالهای قبل مقایسه کنیم ، شاهد خواهیم بود که بودجه آن هر سال و به رغم سختی های تامین بودجه کشور، افزایشی بوده است. گزارش جدید مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد که سهم سازمان صداوسیما از بودجه عمومی دولت در سال ۱۴۰۴ بیشتر از بودجه ۱۰ وزارتخانه و حدود ۳۵ هزار میلیارد تومان بود.
با این همه، نظر سنجی خود صدا و سیما در تابستان سال ۱۴۰۰ که در رسانه ها منتشر کرد، می گفت که پربیننده ترین برنامه هایش مستندهای ” حیات وحش ” است و حتم بعد از آن نظر سنجی بدتر هم شده است چون تغییر قابل اعتنایی در تولیدات و خروجی های صدا و سیما دیده نمی شود.
حتی اگر آن نظر سنجی مذکور و پر ایراد و یک طرفه که با پژوهش های دانشگاهی در باره جایگاه صدا و سیما در میان مخاطبان در تقابل است را با چشم پوشی مورد استناد قرار دهیم ، نتیجه این می شود که صدا و سیما با همه ی امتیازات فنی و سهولت دسترسی و رایگان بودن ، در رقابت با رسانه های دیگر که هیچ یک از این امتیازات را ندارند، جایگاه قابل تعریف و قابل اعتنایی ندارد . در حال برای صدا و سیما و همکاران قدیمی آقایان جبلی و حسن عابدینی و دیگر دوستانم آرزو دارم بتوانند صدا و سیما را در مسیر ماموریت مهمی که رهبری شهید برای آن تعیین کرده اند، قرار دهند.
انتهای پیام
