دینداری در آمریکا پس از سال‌ها کاهش به ثبات نسبی رسیده است. گزارش تازه مرکز تحقیقات پیو نشان می‌دهد جوانان ۱۸ تا ۲۲ ساله حضور بیشتری در مراسم دینی دارند، اما گروه ۲۳ تا ۲۶ ساله از کم‌دین‌ترین گروه‌های جامعه آمریکاست. آیا این داده‌ها نشانه بازگشت دین در میان نسل جوان است؟
به گزارش سایت دین آنلاین، تازه‌ترین پژوهش مرکز تحقیقات پیو نشان می‌دهد شاخص‌های اصلی دینداری در آمریکا از سال ۲۰۲۰ تاکنون تغییر چشمگیری نداشته‌اند؛ اما در میان نسل جوان نشانه‌هایی متفاوت و گاه متناقض دیده می‌شود.
جوانان ۱۸ تا ۲۲ ساله بیش از بسیاری از گروه‌های سنی در مراسم دینی شرکت می‌کنند، درحالی‌که گروه سنی ۲۳ تا ۲۶ سال در شاخص‌هایی مانند دعا و نیایش روزانه، اهمیت دین در زندگی و وابستگی دینی، کم‌دین‌ترین گروه محسوب می‌شود. این داده‌ها نه از یک احیای فراگیر دینی در آمریکا حکایت دارند و نه از ادامه یک روند یکنواخت سکولارشدن؛ بلکه تصویری پیچیده از تغییرات نسلی و جنسیتی دینداری ارائه می‌کنند.
مرکز تحقیقات پیو در گزارشی با عنوان «دین در آمریکا باثبات مانده است؛ نشانه‌هایی دوگانه درباره بزرگسالان جوان» (Religion Remains Stable in the U.S., With Mixed Signals for Young Adults)، تازه‌ترین تحولات دینداری در ایالات متحده را بررسی کرده است. این گزارش که در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده، بر داده‌های نظرسنجی‌های ملی سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ و مقایسه آنها با مطالعات پیشین پیو استوار است.
پرسش اصلی پژوهش این است که آیا پس از چند دهه کاهش دینداری در آمریکا، نشانه‌های تازه‌ای از بازگشت دین به زندگی مردم دیده می‌شود؟ به گزارش دین‌آنلاین، پاسخ پیو محتاطانه‌تر از روایت‌های مربوط به «بازگشت دین» است: دینداری در میان کل جمعیت آمریکا طی چند سال اخیر نسبتاً باثبات بوده، اما در میان جوانان تفاوت‌های قابل توجهی میان گروه‌های سنی، جنسیتی و سیاسی وجود دارد. هنوز شواهد روشنی در دست نیست که نشان دهد نسل جوان امروز در مقایسه با سال‌های گذشته به‌طور پایدار مذهبی‌تر شده است.
۱. پایان روند نزولی یا توقف موقت کاهش دینداری؟
یکی از مهم‌ترین یافته‌های گزارش آن است که پس از دوره‌ای طولانی از کاهش دینداری در آمریکا، شاخص‌های اصلی از سال ۲۰۲۰ تاکنون تغییر چندانی نداشته‌اند. پیو برای سنجش وضعیت دینداری چهار شاخص را بررسی کرده است: وابستگی یا هویت دینی، دعا و نیایش روزانه، اهمیت دین در زندگی شخصی و حضور دست‌کم ماهانه در مراسم دینی.
بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۶، ۷۰ درصد بزرگسالان آمریکایی خود را وابسته به یک دین معرفی می‌کنند، ۴۷ درصد هر روز دعا یا نیایش دارند، ۴۴ درصد دین را در زندگی خود بسیار مهم می‌دانند و ۳۴ درصد دست‌کم ماهی یک بار در مراسم دینی شرکت می‌کنند.
کاهش وابستگی دینی از ۸۳ درصد در سال ۲۰۰۷ به ۷۰ درصد در سال ۲۰۲۶ همچنان تحولی مهم است؛ اما در فاصله سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ تغییرات محدود بوده است. بنابراین تعبیر دقیق‌تر از وضعیت کنونی، ثبات نسبی پس از دوره‌ای طولانی از کاهش دینداری است؛ نه بازگشت گسترده دین و نه تداوم شتابان دین‌گریزی.
۲. حضور در مراسم دینی افزایش یافته است؛ اما آیا این نشانه احیای دین است؟
پیو از سال ۲۰۲۰ از پاسخ‌دهندگان پرسیده است که آیا در ماه گذشته به‌صورت حضوری در مراسم دینی شرکت کرده‌اند یا مراسم را از طریق تلویزیون و اینترنت تماشا کرده‌اند. در ژوئیه ۲۰۲۰ تنها ۱۳ درصد گفته بودند در ماه گذشته حضوری در مراسم دینی شرکت کرده‌اند و ۳۶ درصد مراسم را آنلاین یا از تلویزیون دنبال کرده بودند. با بازگشایی مراکز دینی، حضور حضوری افزایش یافت و در ژوئن ۲۰۲۶ به ۳۴ درصد رسید؛ ۲۶ درصد نیز مراسم را از طریق اینترنت یا تلویزیون تماشا کرده بودند.
در ژوئن ۲۰۲۶ مجموع افرادی که در ماه گذشته حضوری یا مجازی در مراسم دینی شرکت کرده‌اند به ۴۵ درصد رسیده است؛ بالاترین میزان از زمان آغاز این پرسش‌ها در سال ۲۰۲۰. بااین‌حال، چون این پرسش‌ها پیش از همه‌گیری کرونا مطرح نشده بودند، نمی‌توان با قطعیت گفت حضور حضوری اکنون به سطح پیش از کرونا رسیده یا از آن فراتر رفته است. افزایش حضور را باید در چارچوب بازگشت فعالیت‌های اجتماعی پس از همه‌گیری نیز تحلیل کرد، نه لزوماً نشانه‌ای قطعی از احیای دینی.
۳. جوان‌ترین بزرگسالان؛ مذهبی‌تر در مناسک، اما نه در همه شاخص‌ها
پژوهشگران افراد متولد دهه ۲۰۰۰ را به دو گروه تقسیم کرده‌اند: متولدین ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸، تقریباً ۱۸ تا ۲۲ ساله، و متولدین ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳، تقریباً ۲۳ تا ۲۶ ساله. این دو گروه با وجود فاصله سنی اندک، از نظر شاخص‌های دینداری تفاوت دارند.
در میان جوانان ۱۸ تا ۲۲ ساله، ۴۱ درصد گفته‌اند دست‌کم ماهی یک بار در مراسم دینی شرکت می‌کنند؛ رقمی بالاتر از میانگین کل بزرگسالان، یعنی ۳۳ درصد. در مقابل، این رقم در گروه ۲۳ تا ۲۶ ساله ۲۷ درصد است.
جوان‌ترین گروه بزرگسالان در شاخص حضور در مراسم دینی وضعیت برجسته‌تری دارد، اما در سه شاخص دیگر از میانگین کل جامعه فاصله دارد. بنابراین افزایش حضور در مراسم الزاماً به معنای افزایش هم‌زمان اعتقاد، اهمیت شخصی دین یا وابستگی هویتی و نهادی به یک دین نیست.
۴. جوانان ۲۳ تا ۲۶ ساله؛ کم‌دین‌ترین گروه در شاخص‌های اصلی
تنها نیمی از افراد این گروه خود را وابسته به یک دین معرفی کرده‌اند؛ درحالی‌که این رقم در میان افراد ۱۸ تا ۲۲ ساله ۵۹ درصد و در کل بزرگسالان ۶۹ درصد است. همچنین ۲۶ درصد از افراد ۲۳ تا ۲۶ ساله هر روز دعا یا نیایش می‌کنند و ۲۷ درصد دین را در زندگی خود بسیار مهم می‌دانند.
مقایسه داده‌های این گروه از سال ۲۰۲۲ تاکنون نشان می‌دهد حضور در مراسم دینی نسبت به سال ۲۰۲۲ افزایش یافته، اما در سایر شاخص‌ها تغییر معناداری دیده نمی‌شود.
پیو درباره تفسیر این ارقام هشدار می‌دهد: در برخی سال‌ها تعداد پاسخ‌دهندگان این گروه کمتر از ۲۰۰ نفر بوده و این مسئله می‌تواند موجب نوسان آماری شود. ازاین‌رو، تغییرات سال‌به‌سال لزوماً نشانه تحولات واقعی و معنادار نیست.
۵. آیا نسل جوان امروز مذهبی‌تر از نسل‌های پیشین است؟
پیو وضعیت جوانان امروز را با جوانانی که در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۰۷ در همین محدوده سنی قرار داشتند مقایسه کرده است. نتیجه با روایت ساده «بازگشت نسل جوان به دین» سازگار نیست. جوانان ۱۸ تا ۲۲ ساله امروز از نظر وابستگی دینی، اهمیت دین در زندگی و دعا و نیایش روزانه، از جوانان هم‌سن خود در سال ۲۰۰۷ کمتر مذهبی‌اند. در مقایسه با سال ۲۰۱۴ نیز نشانه‌ای از افزایش چشمگیر دینداری در این شاخص‌ها دیده نمی‌شود. گروه ۲۳ تا ۲۶ ساله نیز در بسیاری از شاخص‌ها از جوانان هم‌سن خود در سال ۲۰۱۴ کمتر مذهبی است.
در نتیجه، اگرچه جوان‌ترین بزرگسالان امروز در مقایسه با گروه سنی بلافاصله پیش از خود حضور بیشتری در مراسم دینی دارند، این موضوع به معنای بازگشت آنان به سطح دینداری نسل‌های گذشته نیست.
۶. مردان جوان و کاهش شکاف جنسیتی در دینداری
در گذشته زنان آمریکایی در بسیاری از شاخص‌های دینداری از مردان مذهبی‌تر بودند: بیشتر دعا می‌کردند، دین را در زندگی خود مهم‌تر می‌دانستند و بیشتر به یک دین وابستگی داشتند. داده‌های جدید نشان می‌دهد این فاصله کاهش یافته است. برای مثال، در سال ۲۰۰۷ سهم زنانی که دین را در زندگی بسیار مهم می‌دانستند ۱۴ واحد درصد بیشتر از مردان بود؛ این فاصله در مطالعه ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ به ۹ واحد درصد و در سال ۲۰۲۶ به ۶ واحد درصد رسید.
کاهش فاصله جنسیتی عمدتاً ناشی از افزایش دینداری مردان نبوده است؛ زنان و مردان هر دو در شاخص‌های مختلف کاهش دینداری داشته‌اند، اما میزان کاهش در میان زنان بیشتر بوده است. زنان همچنان در دعا و نیایش روزانه و اهمیت دادن به دین از مردان جلوترند، اما در وابستگی دینی تفاوتی میان دو گروه وجود ندارد.
جوان‌ترین مردان بیش از زنان هم‌سن خود در مراسم دینی شرکت می‌کنند
در میان افراد ۱۸ تا ۲۲ ساله، ۴۷ درصد مردان گفته‌اند دست‌کم ماهی یک بار در مراسم دینی شرکت می‌کنند؛ این رقم در میان زنان همین گروه ۳۵ درصد است. بااین‌حال، در شاخص‌های دیگر تفاوت جنسیتی چندان زیاد نیست: ۳۹ درصد مردان و ۳۱ درصد زنان این گروه هر روز دعا می‌کنند و ۳۷ درصد مردان در برابر ۳۶ درصد زنان دین را در زندگی خود بسیار مهم می‌دانند.
۷. دینداری جوانان و گرایش سیاسی
نتایج پیو نشان می‌دهد جوانانی که جمهوری‌خواه‌اند یا به حزب جمهوری‌خواه گرایش دارند، در شاخص‌های مختلف دینداری از جوانان دموکرات مذهبی‌ترند.
بااین‌حال، افزایش حضور جوانان در مراسم دینی منحصر به جمهوری‌خواهان نیست. جوانان دموکرات نیز در مقایسه با دموکرات‌های برخی گروه‌های سنی بزرگ‌تر حضور بیشتری در مراسم دینی دارند. همچنین ۳۴ درصد افراد ۱۸ تا ۲۲ ساله جمهوری‌خواه یا متمایل به جمهوری‌خواهان‌اند، درحالی‌که ۵۶ درصد خود را دموکرات یا متمایل به دموکرات‌ها معرفی می‌کنند و ۱۰ درصد به هیچ‌یک از دو حزب گرایش ندارند.
۸. آیا می‌توان از احیای دین در میان نسل جوان سخن گفت؟
پژوهش پیو در برابر این پرسش پاسخی محتاطانه دارد. جوان‌ترین بزرگسالان در مقایسه با گروه سنی کمی بزرگ‌تر حضور بیشتری در مراسم دینی دارند؛ اما در شاخص‌هایی مانند وابستگی دینی، دعا و نیایش روزانه و اهمیت دین در زندگی، همچنان از بسیاری از گروه‌های سنی بزرگ‌تر کمتر مذهبی‌اند. افزون بر این، جوانان ۲۳ تا ۲۶ ساله در بسیاری از شاخص‌ها در پایین‌ترین سطح قرار دارند.
پیو چند محدودیت را نیز یادآوری می‌کند: نخست، حجم نمونه جوان‌ترین گروه محدود است؛ داده‌های تجمیعی نظرسنجی‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ برای متولدین ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ شامل ۴۴۳ پاسخ‌دهنده است و حاشیه خطای آن ۵٫۷ واحد درصد اعلام شده است. دوم، اثر همه‌گیری کرونا و بازگشت تدریجی فعالیت‌های اجتماعی هنوز به‌طور کامل روشن نیست. سوم، ورود به بزرگسالی، تغییر محل زندگی، دانشگاه و بازار کار می‌تواند بر رفتار دینی افراد اثر بگذارد. چهارم، برای ارزیابی تغییرات نسلی به زمان بیشتری نیاز است.
از این منظر، افزایش حضور در مراسم دینی در میان جوان‌ترین بزرگسالان، هرچند قابل توجه است، هنوز برای اثبات یک چرخش پایدار در مسیر دینداری جامعه آمریکا کافی نیست.
۹. نظرسنجی‌های دیگر چه می‌گویند؟
پیو یافته‌های خود را با نتایج مؤسسات دیگر نیز مقایسه کرده است. بر اساس نظرسنجی‌های اخیر مؤسسه گالوپ، در میان مردان ۱۸ تا ۲۹ ساله آمریکایی، سهم کسانی که دین را در زندگی بسیار مهم می‌دانند و به‌طور منظم در مراسم دینی شرکت می‌کنند افزایش یافته است. گالوپ همچنین گزارش کرده که در این گروه سنی مردان بیش از زنان دین را بسیار مهم می‌دانند و سهم زنان و مردانی که دست‌کم ماهی یک بار در مراسم دینی شرکت می‌کنند تقریباً برابر است.
داده‌های پیو تصویر اندکی متفاوتی ارائه می‌کند: در میان جوانان ۱۸ تا ۲۹ ساله مردان بیشتر از زنان در مراسم دینی شرکت می‌کنند، ولی سهم زنان و مردانی که دین را در زندگی خود بسیار مهم می‌دانند تقریباً برابر است.
پیو همچنین به داده‌های پیمایش استفاده از زمان آمریکا اشاره می‌کند. بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۵ این پیمایش، ۱۴ درصد از بزرگسالان متولد سال ۲۰۰۰ به بعد گفته‌اند یکشنبه گذشته در مراسم دینی شرکت کرده‌اند. این رقم تقریباً با گروه‌های سنی بزرگ‌تر تفاوتی ندارد و اختلاف‌ها پس از در نظر گرفتن حاشیه خطا از نظر آماری معنادار نیستند. تمرکز بر روز یکشنبه نیز بخشی از مناسک دینی یهودیان، مسلمانان، ادونتیست‌های روز هفتم و گروه‌هایی را که در روزهای دیگری مراسم دارند پوشش نمی‌دهد.
۱۰. دینداری در آمریکا؛ ثبات در کوتاه‌مدت، تغییر در بلندمدت
گزارش تازه مرکز تحقیقات پیو تصویری از جامعه‌ای ارائه می‌کند که پس از چند دهه کاهش دینداری، در سال‌های اخیر به ثبات نسبی رسیده است. بااین‌حال، این ثبات به معنای بازگشت به وضعیت گذشته نیست. سهم آمریکایی‌هایی که خود را وابسته به یک دین می‌دانند هنوز به‌طور محسوسی پایین‌تر از سال ۲۰۰۷ است و میزان دعا و نیایش روزانه و اهمیت دادن به دین نیز کاهش بلندمدت را نشان می‌دهد.
در میان جوانان نیز نمی‌توان از یک روند واحد سخن گفت. جوان‌ترین بزرگسالان در حضور مناسکی وضعیت متفاوتی دارند، اما در شاخص‌های دیگر همچنان از نسل‌های مسن‌تر فاصله گرفته‌اند. گروه سنی ۲۳ تا ۲۶ سال نیز از کم‌دین‌ترین گروه‌های جامعه آمریکاست. در همین حال، شکاف جنسیتی در دینداری کاهش یافته و رابطه دینداری و گرایش سیاسی همچنان قابل توجه است.
شاید مهم‌ترین پیام این پژوهش آن باشد که تغییرات دینی را نمی‌توان صرفاً با مشاهده افزایش یا کاهش یک شاخص توضیح داد. حضور در مراسم دینی ممکن است افزایش یابد، درحالی‌که وابستگی نهادی یا اهمیت شخصی دین همچنان پایین بماند. برای داوری درباره آینده دین در آمریکا باید به جای تمرکز بر نشانه‌های پراکنده و مقطعی، روندهای نسلی را در بازه‌های زمانی طولانی‌تر بررسی کرد. داده‌های کنونی پیو از یک احیای قطعی دین در آمریکا خبر نمی‌دهند؛ اما نشان می‌دهند رابطه نسل جوان با دین پیچیده‌تر از آن است که بتوان آن را صرفاً با مفهوم دین‌گریزی یا بازگشت دینی توضیح داد.
درباره روش پژوهش
این گزارش بر داده‌های چند پیمایش ملی مرکز تحقیقات پیو استوار است. مهم‌ترین منبع داده‌های سال ۲۰۲۶، «پیمایش ملی مرجع افکار عمومی» (NPORS) است که از ۳۰ ژانویه تا ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ انجام شده است. این پیمایش مبتنی بر نمونه‌گیری احتمالی و به شیوه‌های آنلاین، کاغذی و تلفنی اجرا شده و نرخ پاسخ‌گویی آن ۳۰ درصد بوده است.
پژوهش همچنین از داده‌های پیمایش سال ۲۰۲۵ و «پیمایش مقطعی مشارکت» (Cross-Sectional Engagement Survey) استفاده کرده است. برای بررسی تغییرات بلندمدت نیز نتایج با مطالعات چشم‌انداز دینی آمریکا در سال‌های ۲۰۰۷، ۲۰۱۴ و ۲۰۲۳ـ۲۰۲۴ مقایسه شده‌اند. بخش دیگری از تحلیل بر داده‌های پنل روندهای آمریکایی پیو استوار است؛ در این بخش پاسخ‌های ۵۸۳۵ بزرگسال آمریکایی که در سال ۲۰۲۰ و بار دیگر در سال ۲۰۲۵ به پرسش‌های مربوط به دین پاسخ داده‌اند، مقایسه شده است.
منبع اصلی: مرکز تحقیقات پیو، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶.
انتهای پیام
